LaCritica de la Rason practica es lo segond dels tèxtes fondamentals d'Immanuel Kant, publicat en 1788 aRiga, ont expausa sa idèas sul terren de l'etica. Amb laCritica de la rason pura, es una de las òbras claus de la pensada kantiana.[1]
Kant, del meteis biais qu'o faguèt sul terren de la coneissença, dins lo domeni de l'etica analisèt tanben las diferentas visions eticas pendent lo cors de l'istòria. Conclutz que totes los apròches etics precedents èran d'eticas materialas, es a dire, eticas que la conduita umana que considèra bona o marrida dependent de quicòm qu'es considerada coma lo Ben Suprèm de l'Èsser uman. (Platon,Aristotil,Epicur...). Aquel Ben Suprèm pòt èsser lo plaser, lo banaür, Dieu... Segon aquela vision etica i a tanben de mejans per aténher aquela fin de la conduita, e de nòrmas de comportament.
Kant Critica aquela proposicion etica qu'es
Alara Kant prepausa una etica en contra de l'etica materiala: etica formala; que siá pasempirica, masa priori, es a dire, universala e necessària per totes los èssers umans. Que siá pas ipotetica, mas categorica, es a dire, que i aja pas cap de condicion que los obligue e que siáuniversalizable.[2] Que siá pas eteronòma, mas autonòma, es a dire, que siá lo pròpri subjècte que se determine dins la quita òbrar. Aquela etica formala se deu èsser basada sul dever, una etica que nos ditz pas «Çò que nos cal far», mas «Cossí nos cal comportar».
Kant tròba tres tipe d'accions:
Solament la darrièra de las accions analisadas es moralament bona, per que s'agís sens pas cap de fin: Lo dever pel dever. Kant aspira a crear una etica, racionala e universala, que s'impause a totes los èssers umans mejans de la rason. D'aquí ven lo besonh d'analisar la rason per que pòsca venir l'Umanitat adulta. Aquela etica a doas fonts principalas:
Kant dona pas de nòrmas de conduita que nos permetriá viure onestament, mas nos dona de critèris racionals per determinar la validitat de totas las nòrmas. Cerca lo principi fondamental, l'unica orientacion valida per tota la conduita umana: Lo dever pel dever.
Un autre element fondamental que deu regir las accions umanas es que podèm pas considerar los èssers umans coma mejans, mas que devon los considerats totjorn coma una fin en se meteisses. Aquel element de la pensada kantian reconeis l'universalitat de la dignitat umana.
Dins laCritica de la rason pura, Kant met en evidéncia lo fait impossible que lametafisica siá unasciéncia, donc es impossible a arribar a conéisser l'alma, Dieu, la libertat... Mas Kant, pas jamai nega l'existéncia de l'alma, nimai de Dieu. Çò que ditz simplament es que son pas d'objèctes de coneissença. Lo camp de l'afirmacion d'aquelas realitats es pas la rason pura, mas la rason practica, se las deu admetre coma postulats. Per poder comprene melhor caldrà distinguir entre:
Los principals postulats de la rason practica son los seguents: