Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Vejatz lo contengut
Wikipèdial'enciclopèdia liura
Recercar

Sègle VIII

Aqueste article es redigit en provençau.
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
(Redirigit dempuèi800)

../.. |sègle VI |sègle VII |sègle VIII |sègle IX |sègle X |../..

Istòria

[modificar |Modificar lo còdi]

Sègle VIII : periòde probable d'aparicion de lalengaoccitana dins sa forma pus vielha.
701-705 : conquista d'Armenia per leis Arabes. Avancèron tanbenCilícia e enCapadòcia.
702 : combats navaus dins lo sud de laMar Roja entre lei flòtasaksumita e araba.
704-706 : trèbols intèrnes au sen de l'Empèri Bizantin fins a la presa dau poder perJustinian II. Lo sobeiran novèu ordonèt de purgas saunosas per estabilizar son poder.

Expansion aràbia durant lo periòde omeia.

705 : mòrt dau califa omeiaAbd al-Malik (685-705) que laissèt unEstat renforçat per sei reformas e son afiermacion dau primat de l'elèit militar arabi sus leis autrei populacions de l'empèri. Son fiuWalid (705-715) li succediguèt. Ordonèt de reprendre lei conquistas.
705 : conquista de la region deSurrey per lo reiaume deWessex.
707 : enAnatolia, importanta desfachabizantina còntra leis Arabes (→709).
708 : revirada d'una temptativabizantina de reconquistar una partida dei territòris ocupats per loKhanat Bulgar.
709 : après divèrsei victòrias, arribada d'una armada araba enAnatolia Centrala (→712).
v. 710 : enNubia, union dei reiaumes deNobatia e deMakuria.
710 : enMar Mediterranèa,incursion araba còntraSardenha (→718).
710 : enJapon, començament de la construccion deu palais imperiau deNara. Aquò es una etapa importanta dins lo desvolopament de l'estat nipon amb la sedentarizacion progressiva de la Cort.
710-711 : dins l'Empèri Bizantin, revòutas de plusors regions. S'acabèron per l'execucion de l'emperaireJustinian III e son remplaçament perFilípicos.
711 : desbarcament d'una fòrça araboberbèra dins lo sud de laPeninsula Iberica. Assaiant de l'expulsar de la region, lo rèi visigòtRoderic foguèt tuat e son armada anientada a labatalha de Guadalete. Aquò entraïnèt l'afondrament rapide dauReiaume Visigòt.
712 : crisi religiosa novèla dins l'Empèri Bizantin après lo refús dau papaConstantin d'acceptar la restauracion daumonotelisme per un concili dirigit per l'emperaireFilípicos.
712 : aprofichant lei trèbols intèrnes de l'Empèri Bizantin, leis Arabes avancèron enAnatolia Occidentala.
713-716 : incursion bulgara dins la region deConstantinòble. Aquò entraïnèt una tiera de còps d'Estat e de guèrras civilas dins l'Empèri Bizantin que s'acabèron en716 amb la victòria deLeon l'Isaurian.
714 : conquista d'Ankara per leis Arabes que poguèron desenant preparar una ataca còntraConstantinòble ela meteissa (→717).
716 : tractat de patz mau conegut entreBizantins eBulgars.Constantinòble abandonèt divèrsei territòris e foguèt obligat de pagar untribut en cambi d'una aliança còntra leis Arabes.

Article detalhat:Sètge de Constantinòble (717-718).

717-718 :sètge de Constantinòble. Durament batuts, leis Arabes perdiguèron de desenaus de miliers d'òmes e la màger part d'Anatolia.
v. 718 : enMesoamerica, apogèu de la ciutat-estat maia deCópan.
718 : creacion dauReiaume deis Astúrias a partir dei territòriscrestians demorats independents dins lo nòrd de laPeninsula Iberica.
718 : conquista deSardenha per leis Arabes.
718 : enJapon, acabament de la redaccion dauCòdi Yoro, compilacion delèis penalas e civilas. Intrèt en vigor en757.

Extension de la zòna d'influéncia deSriwijaya entre lei sègles VII e IX.

718 : illustracion de sa poissança, latalassocracia deSriwijaya mandèt una ambaissada dins lo mond arabe per desvolopar lei rotas comercialas dins l'Ocean Indian.
720 :mòrt dau califaUmar II (717-720). En despiech de la desfacha saunosa deConstantinòble, son rèine veguèt de reformas fiscalas importantas. En particular, instaurèt l'egalitat fiscala entre totei leimusulmans. Pasmens, per finançar aquela mesura, deguèt aumentar leisimpòsts pagats per leidhimmis. Foguèt remplaçat perYazid II (720-724) qu'assaièt tanben de melhorar lei finanças de l'Estat.
722 : començament d'una lònga guèrra entre Arabes eCazars. Aprofichant la situacion, leiBizantins sostenguèron leinomadas per redurre la resisténcia araba enAnatolia.
722 : adopcion d'un edicte bizantin ordonant de batejar per fòrça leijudieus. Aquò èra probablament liat a l'aparicion d'un movement judieu messianic ostil a l'Estat.
723 : revirada d'una ataca bizantina enArmenia.
724 : mòrt dau califa omeiaYazid II (720-724) que foguèt remplaçat perHicham (724-743). Aqueu periòde marca l'apogèu dau poder omeia.
725 : enItàlia, una aumentacion d'impòsts decidida per perseguir la guèrra còntra leis Arabes entraïnèt de trèbols grèus dins mai d'unavila. Se formèt ansin una aliança entre lei maucontents e lei Lombards (qu'ocupèronCorsega) (→727).
726 : dins l'Empèri Bizantin, publicacion de l’Ecloga, una version simplificada dei tèxtes juridics adoptats durant lo rèine deJustinian.
727-729 : guèrra enItàlia entreLombards eBizantins. Ajudats per lei rebèls bizantins locaus, leiLombards ocupèron plusors vilas importantas (→733).

Article detalhat:Iconoclasme.

730 : adopcion oficiala perLeon l'Isaurian. Aquò marquèt lo començament d'una lònga crisi au sen de l'Empèri Bizantin.
731 : dins la vilamaia deCalakmul, inauguracion de plusors monuments permetent d'establir la dominacion de la ciutat-estat sus lei vilas deDos Pilas,Naranjo eEl Péru (→736).
732 : revirada d'una incursion araboberbèra enGàllia après una desfacha saunosa a labatalha de Peitius còntra una coalicion dirigida perCarles Martèl eAudon d'Aquitània.
733 : en causa d'una tempèsta, revirada d'una expedicion navala bizantina destinada a reconquistar lei territòris perduts enItàlia.
v. 735 : data probabla dau premier contacte entre l'elèit cazar e lojudaïsme. La dinastia reinanta se convertiguèt a aquela religion, probablament per limitar l'influéncia dei crestians e dei musulmans.
736 : per de rasons desconegudas, benlèu una crisiagricòla, començament dau declin de la ciutat-estat maia deCalakmul.
740 :batalha d'Akroinon entreBizantins e Arabes. Venceires, lei Bizantins capitèron de reprendre l'avantatge enAnatolia.
740 : destruccion d'una partida deConstantinòble per untèrratrem.
741-743 : mòrt de l'emperairebizantinLeon l'Isaurian. Sa succession entraïnèt una guèrra civila. S'acabèt per la victòria de l'emperaireConstantin V que limitèt la repression e perseguiguèt la politica de reorganizacion de son paire.
743-744 : mòrt dau califaHicham (724-743). Son successor,Walid II (743-744), èra pus interessat per lei plasers que per la gestion de l'Estat. Pasmens, per assegurar son poder, ordonèt l'execucion de seis adversaris. Aquò entraïnèt la proclamacion d'un califa rivau,Yazid III, que capitèt de prendre lo poder. Ordonèt una reduccion generala dei despensas militaras mai moriguèt après solament sièis mes de rèine. Sa disparicion entraïnèt una guèrra novèla que s'acabèt rapidament per la victòria deMarwan II (744-750).
743-744 : importanta victòria deTikal que capitèt de conquistarEl Péru eNaranjo. Aquò afebliguèt grèvamentCalakmul que perdiguèt son ret d'aliats.
745-747 : epidemia depèsta grèva enItàlia e enGrècia. Entraïnèt lo transferiment de la capitala bizantina deConstantinòble aNicomèdia.
746 : reconquista de plusors territòris d'Anatolia per leiBizantins deConstantin V.
748 : après l'arrestacion dau patriarca d'Alexàndria per leis autoritats egipcianas, invasion dau sud dau país per lei tropas deMakuria. Son rèi,Kyriakos, arrestèt son ofensiva en cambi de la liberacion dau patriarca.

Article detalhat:Califat Abbassida.

748-750 : enPèrsia, importanta revòuta còntra leiOmeias. Menada perAbu Muslim al-Khurasani e sostenguda per leisAbbassidas, entraïnèt lo reversament deisOmeias e la fondacion dauCalifat Abbassida (→755 e756). Lo califa omeiaMarwan II foguèt assassinat e la màger part deis Omeias foguèron executats.
v. 750 : vèrs aquela annada,Teotihuacan èra venguda un vilatge de 2 000 abitants dispersats dins lei roïnas de la ciutat. Aviá perdut tota importància.
v. 750 : desplaçament de lacapitalacazara dins la vila d'Atil. L'objectiu èra de renfòrçar lo contraròtle dei rotas marchandas qu'èran la fònt de revenguts de l'Estat.

Article detalhat:Batalha de Talas.

751 : desfachachinesa enAsia Centrala còntra una armada araboturca. Pasmens, aquela batalha marca lo limit orientau de l'expansion militara araba car lei venceires poguèron pas aprofichar sa victòria en causa de dificultats logisticas. Certanei presoniers chinés venguèron una fònt de difusion de sabers chinés dins lo mondmusulman.
751 : enNanzhao, revirada totala d'una invasion chinesa. Aquò confiermèt l'autonòmia dau reiaume.
751 : enItàlia, presa deRavena per lei Lombards. Aquò entraïnèt la fin de l'Exarcat de Ravena e limitèt lei possessions bizantinas dins la peninsula a quauquei pòchis dins lei regions meridionalas.
751 : dins loReiaume Franc, reversament de ladinastia merovingiana perPepin lo Brèu que fondèt ladinastia carolingiana.
752-754 : dins l'Empèri Bizantin, reafiermancion de la doctrinaiconoclasta per l'emperaireConstantin V. Maugrat de resisténcias importantas,Constantin capitèt de reünir unconcili que reconoguèt sa primautat sus loclergat.
v. 755 : darrierei terralhas conegudas de lacivilizacion de Nazca.
755 : dins loCalifat Abbassida, assassinat daugenerauAbu Muslim al-Khurasani a l'eissida d'un complòt organizat per lo poder abbassida. Aquò entraïnèt de revòutas enPèrsia (revòutas dei Companhons d'Abu Muslim) mai permetèt a la dinastia novèla d'eliminar un cap militar poderós.
756-760 : guèrra entreBizantins eBulgars. S'acabèt a l'avantatge dei Bizantins qu'impausèron una trèva a seis adversaris (→763).
756 : dins laPeninsula Iberica, de subrevivents de ladinastia omeia capitèron de fondar l'Emirat de Còrdoa.
760 : importanta campanha abbassida enPèrsia per i restablir l'autoritat dau Califat qu'èra fòrça contestada dempuei l'assassinat d'Abu Muslim al-Khurasani.
761-762 : arrestacion e execucion de plusors membres de la familha d'Ali per leisAbbassidas. Aquò entraïnèt de revòutas dins laPeninsula Aràbia, enMesopotamia e enSiria. Per melhorar son contraròtle sus lo Califat, leis Abbassidas transferiguèron sa capitala aBagdad.
763 : dins loKhanat Bulgar, presa dau poder per d'adversaris de la trèva signada amb leiBizantins en760. Aquò entraïnèt una represa de la guèrra.
763 : dins l'Empèri Bizantin, repression còntra d'adversaris de l'iconoclasme. Lei posicions se radicalizèron e l'emperaireConstantin V executèt plusors caps religiós ostils a l'iconoclasme, compres lo patriarcaConstantin II.
770-780 : incursions arabas còntra lei provínciasbizantinas d'Anatolia Orientala. En776 e778, lei Bizantins repostèron amb una ataca còntraSiria (→781).
774-775 : campanhas bizantinas còntra leiBulgars. Maugrat de succès, l'emperaireConstantin V mau capitèt de sometre seis adversaris. Moriguèt de malautiá e foguèt remplaçat per son fiuLeon IV.
775 : mòrt dau califaAl-Mansur. Durant son rèine, estabilizèt lo poder abbassida e impausèt son primat a la màger part dau mondmusulman. De mai, fondètBagdad que venguèt la vila pus poblada de laplaneta dins lo corrent deis ans 770.

778 : enOccitània, creacion dauComtat de Tolosa perCarlesmanhe. Son objectiu èra de melhorar la coordenacion de la defensa au nòrd deiPirenèus.
780 : mòrt de l'emperairebizantinLeon IV que foguèt remplaçat perConstantin VI. Lo sobeiran novèu èra plaçat sota la regéncia de sa maireIrèna, çò que maucontentèt una partida de l'elèit bizantin.
781-782 : intensificacion dei combats entreBizantins e Arabes. Una importanta armada arribèt dins la region deConstantinòble mai poguèt pas atacar seifortificacions. Se retirèt en cambi d'un tribut e d'una trèva (→785).
784 : dins l'Empèri Bizantin,Irèna acceptèt de reünir un concili per tornar estudiar la question de l'iconoclasme.
785-786 : represa de la guèrra entreBizantins e Arabes. En786, lei Bizantins enregistrèron un succès important enCilícia.
785 : mòrt accidentala dau califaAl-Mahdi. Durant son rèine, desvolopèt l'economia, la cultura e leisciéncias. Son fiuAl-Hadi li succediguèt mai foguèt obligat de pagar una prima excepcionala de 18 mes de sòlda ai soudats de lagarnison deBagdad (→786).
786 : mòrt dau califaAl-Hadi que foguèt remplaçat per son fraireHarun ar-Rachid.
787 : abolicion de l'iconoclasme.
788 : dins loCalifat Abbassida, revòutas dins la màger part dei províncias africanas. Lei pus grèvas aguèron luòc enMagrèb e enEgipte. La segonda foguèt reprimida mai lo cap de la premiera,Idris, capitèt de fondar la dinastia deisIdrissidas (→789)
789 : presa de plusors províncias deMagrèb e de la vila deTlemcen perIdris Ièr.

Article detalhat:Vikings.

789 : premiereis incursionsvikingas enWessex.

Peninsula Iberica vèrs790.

790 : dins l'Empèri Bizantin, còp d'Estat còntraIrèna l'Atenenca. Aquò permetèt aConstantin VI de venir lo cap vertadier de l'Empèri (→792).
791 : assassinat d'Idris. Pasmens, sei successors capitèron de se mantenir dins la mitat occidentala deMagrèb.
791-792 : revirada d'una campanha de l'emperaire bizantinConstantin VI enBulgaria. Afeblit, deguèt tornar partejar lo poder amb sa maire (→797).
791-796 : guèrra saunosa entre leiFrancs e leisAvars. Batuts, leis Avars perdiguèron son tesaur e foguèron obligats de se convertir aucristianisme (→799).
794 : fondacion deKyoto que venguèt la capitala novèla deJapon.
794-795 : illustrant lei dificultats deisAbbassidas per mantenir son poder enAfrica, insureccion novèla d'Egipte.
797 : après una desfacha còntra leis Arabes, reversament de l'emperaireConstantin VI. Sa maire,Irèna l'Atenenca, venguèt la premiera emperatritz de l'Empèri. Lo poder novèu adoptèt una politica de sostèn ai marchands.
797 : per assaiar de restaurar son autoritat enMagrèb, lo poder abbassida nomètIbrahim ibn al-Aghlab emir de la mitat orientala de la region. La fortifiquèt largament per establir son contraròtle mai venguèt rapidament autonòm (→800).
798 : acabament provisòri dei combats entre Bizantins e Arabes amb lo pagament d'un tribut perConstantinòble.
799 : dins leisIllas Britanicas, quasi vassilizacion deWessex perMercia.
799-802 : revòuta deisAvars còntra lei Francs.
800 : enMagrèb Orientau,Ibrahim ibn al-Aghlab aprofichèt lo caos generalizat dins lei províncias africanas dauCalifat Abbassida per obtenir la cession ereditària de son fèu en cambi d'untribut anuau. Aquò marquèt la fondacion de la dinastia deisAglabidas.
800 : coronament deCarlesmanhe coma emperaire per lopapa. Aquò donèt un prestigi considerable a ladinastia carolingiana.

Cultura

[modificar |Modificar lo còdi]

706-715 : construccion de laGranda Mosqueta deis Omeias deDamasc. Òbra majora dau periòdeomeia, es un bastiment d'estile bizantin construch segon un plan arabi. Quauquei trachssassanidas pòdon tanben s'observar dins lageometria. Illustra la naissença de l'art islamic a partir deis arts bizantins e iranians.
707 : construccion de la catedrala deFaras, capitala deMakuria.
712 : acabament dauKojiki, una compilacion de racòntes popularsjaponés qu'es una basa dausintoïsme. Devesit en tres partidas, l'obratge establís un ensemble delegendas que van de la creacion mitologica deJapon a d'eveniments quasi contemporanèus de l'autor (→720).
720 : acabament dauNihon shoki. Devesit en 31 capítols, complèta loKojiki paregut en712. Es un tèxte pus elaborat que va egalament de la creacion mitologica deJapon a d'eveniments quasi contemporanèus de l'autor. Pasmens, dona mai d'informacions sus lei rèines recents e sus l'estat dei relacionsdiplomaticas entreChina,Corèa eJapon. Es una basa dausintoïsme, lareligionnacionala deJapon.
v. 760 : data probabla de la parucion dauMan'yoshu, unaantologia depoesiajaponesa qu'aguèt un ròtle important dins l'estructuracion de lalenganipona.
794 : enJapon, la fin dauPeriòde de Nara es tradicionalament considerada coma la data de transicion entre lojaponés ancian e lojaponés median.

Sciéncias e tecnicas

[modificar |Modificar lo còdi]

793 : existéncia de plusors papetariás dins la vila deBagdad. Aquò atesta la difusion d'aqueu materiau vèrs l'oèst d'Eurasia (→900).

Decès

[modificar |Modificar lo còdi]

Liames intèrnes

[modificar |Modificar lo còdi]

Bibliografia

[modificar |Modificar lo còdi]

Nòtas e referéncias

[modificar |Modificar lo còdi]
Recuperada de « https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Sègle_VIII&oldid=2424069 »
Categorias de la pagina :

[8]ページ先頭

©2009-2025 Movatter.jp