1680: enJapon,mòrt daushogunTokugawa Ietsuna (1651-1680) que son rèine èra estat marcat per un lòng periòde depatz. Foguèt remplaçat per son fraireTokugawa Tsunayoshi (1680-1709). LodàimioHotta Masatoshi foguèt nomat cap dau conseu dau novèu shogun (→1684). 1682: començament de la colonizacion dePennsilvània per leisAnglés. 1682: enEtiopia,mòrt dau negusYohannes Ièr (1667-1682). Son rèine marquèt lo començament dau declin de l'autoritat centrala dei negus minada per l'autonòmia creissenta de l'aristocracia. Foguèt remplaçat per son fiuIyasu Ièr (1682-1706). 1682: enJapon, enebiment de la prostitucion e de divèrsei produchs de luxe per lo shogunTokugawa Tsunayoshi. Son objectiu èra d'aumentar lo nivèu de vida deis abitants mai aquò favorizèt subretot lo desvolopament de lacontrabanda. 1682: Dins la region dauGolf de Guinèa, començament d'una tièra de campanhas militaras expansionistas en direccion dau sud-oèst per la ciutat-estat d'Oyo.
Pintura representant Joan III Sobierski ausètge de Viena.
1683-1684: aprofichant lei dificultats intèrnas d'Espanha e son isolament diplomatic,França menèt una brèva guèrra lòng de sa frontiera nòrd-èst per conquistar divèrsei territòris que fasián partida dau relarg tradicionau dei vilas annexadas a l'eissida dei guèrras francoespanhòlas precedentas. 1684: enChina, començament d'una politica de repoblament dei regionslitoralas gràcias a una politica d'avantatges fiscaus. 1684: per de rasons mau conegudas,assassinat deHotta Masatoshi, conselhier principau daushogun.Tokugawa Tsunayoshi aprofichèt l'occasion per limitar lei poders donats aidaimios au profiech dei camarlencs qu'èran mens poderós. 1685: enChina, l'emperaireKangxi contunièt sa politica en favor dei païsans chinés amb unalèi enebissent lei confiscacions de tèrras. 1685: enEtiopia, temptativa d'usurpacion dau poder per un pretendent,Yeshaq Iyasu, sostengut per lei senhors dau sud deGojjam. Leis insurgents foguèron rapidament vencuts e l'usurpator executat. 1685: enYucatan, resisténcia de la ciutat-estatmaia deTayasal còntra una atacaespanhòla (→1687). 1687: revirada novèla d'una ataca espanhòla destinada a convertir la vila maia deTayasal que gardèt son independéncia e sareligion (→1697). 1687: per de rasonsreligiosas, loshogun enebiguèt de mautractar ò de tuar leichins (→1695).
1685: premiera publicacion perIsaac Newton (1643-1727) de la lèi de lagravitacion. 1686: publicacion de la premiera carta meteorologica per l'astronòmEdmund Halley (1656-1742). 1687: publicacion perIsaac Newton (1643-1727) de son òbra majora,Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (enoccitanPrincipis matematics de la filosofia matematica). I presentèt son trabalh qu'èra una sintèsi dei descubèrtas realizadas dempuei la fin dau sègle XVI amb loprincipi d'inercia, la proporcionalitat dei fòrças e deis acceleracions, l'egalitat de l'accion e de la reaccion, lei lèis deicollisions, lo movement dei fluids e la teoria de l'attraccion universala. Aquò permetèt de desvolopar lamecanica classica que demorèt la nòrma fins a l'aparicion de lamecanica relativista en1905.
_-_Sala_Sobieski.JPG)