| Polarmåse | |
 Vaksen i sommardrakt Foto: Alastair Rae | |
| Utbreiing og status | |
Status i verda: LivskraftigStatus i Noreg:  Sårbar[1] Utbreiinga av Polarmåse | |
| Systematikk | |
| Rike: | DyrAnimalia |
| Rekkje: | RyggstrengdyrChordata |
| Underrekkje: | VirveldyrVertebrata |
| Klasse: | FuglarAves |
| Orden: | Vade-, måse- og alkefuglarCharadriiformes |
| Familie: | MåsefamilienLaridae |
| Slekt: | Larus |
| Art: | PolarmåseL. hyperboreus |
| Vitskapleg namn | |
| Larus hyperboreus | |
Polarmåse (Larus hyperboreus) er ein av dei større artane imåsefamilien. Dei hekkar sirkumpolart vedNordishavet.
Polarmåse er ein stor og tung måseart, ca. 62-68centimeter i lengd med eit vengespenn på 138-158 centimeter. Jamført medsvartbak har dermed polarmåse lengre kropp, men kortarevenger. Han er uvanleg lys i allefjørdrakter, utan svarte element i venger eller hale, og han har lysrosa bein. Når han sym på vatnet synest nakken tjukk, og iflukt han ser framtung ut med den runde buken og lange halsen. Først i det fjerde leveåret får polarmåsen den vaksne fjørdrakta.
Sommardrakta for vaksne fuglar er lys grå på oversida, og elles heilt kvit.Nebbet er tjukt og gult med ein raud flekk ytterst på undernebbet. Han har eit bleikt andlet med guliris og vanlegvis gul augehudring. I vinterdrakta er hovud og halsen spraglete i gråbrunt.
Juvenile fuglar førekjem i ein mørk og ein lys fase. I den mørke fasen er fjørdrakta lys, gråbeige, finspreklete utan mørke område på venger eller hale. I den bleika, lyse fasen er drakta nesten rein kvit med berre eit snev av lyse sjatteringar. I begge fasane er nebbet svart på tuppen, som kontrast til ein bleikrosa base på nebbet. Irisen er mørk. Andre vinteren har drakta grove gråflekker, iris har blitt lys og nebbet har fått ein liten kvit flekk ytst på spissen av nebbet. Tredje vinteren blir oversida lysgrå, nebbet blir gult, men enno med svart og kvitt mot nebbspissen. Hovudet og halsen er gråspraglete.
Samanlikna medgrønlandsmåse er polarmåsen større og grovare, har breiare venger, buttare vengespiss og er meir tjukknebba. Augehudringen hos vaksen grønlandsmåse er meir raudleg.
Polarmåse hekkar i dei arktiske regionane i det nordlegeRussland, på øyar i det nordlegeSibir, iAlaska,Canada, påSvalbard,Jan Mayen,Island,Grønland og påMidwayøyane iStillehavet.Europeisk polarmåse er i hovudsak einpartiell trekkfugl som overvintrar i farvatn nær hekkeområda.[2] Fleire andre populasjonar i verda ertrekkfuglar. Om vinteren finn ein polarmåse iNord-Atlanteren ogNordsjøen så langt sør som påDei britiske øyane, ogNord-Stillehavet og i nordlegeUSA, blant anna iDei store sjøane. Nokre gongar kan streiffuglar komme til sørlege USA og nordlege Mexico. Polarmåse overvintrar regelmessig ved kysten av fastlands-Noreg, mest vanleg iNord-Noreg. IFinnmark kan han òg førekomme om somaren.[3]
Det er ulike syn på taksonomien for polarmåse. Autoritetar som Clements et al. 2011, deler polarmåse inn i fire underartar:[4]
Polarmåse hekkar på kysten av svaberg eller bratte graskledde bakkar, men kan òg hekke fleirekilometer inn i landet i høge fjellskrentar eller på små øyar.[2] Dei kan hekke parvis eller i små koloniar og byggjer eit reir på bakken eller på ein stein. Vanlegvis legg dei 2-4egg.
Utanfor hekkesesongen held dei seg stort sett langs kystar, vitjar ofte fiskerihamner og der det finst avløp frå kloakk og på søppelplassar.[2]
Polarmåse er altetande som dei fleste måsane islektaLarus, og etåtsel like gjerne småbyttedyr. Han kan symje eller gå medan han søkjer føde, men kan òg plukke opp mat frå vatnet og fange mindre fuglar i flukt. Polarmåse følgjer ofte etterfiskebåtar.
Det er anslått at det er frå 277 200-437 200 hekkefuglar i verda,[5] og av desse hekkane er 30 000 til 50 000 par av Grønland, hovudsakleg i den vestlege delen, 10 000-50 000 par i Sibir, 15 000 par i Alaska og titusenar i Canada. Den største populasjonen i Europa er på Island, kor 10 000 til 15 000 hekkande par. Andre store populasjonar i Europa er på Svalbard med ca. 4000 par,[5] i Russland med 2500 til 10 000 par, og på Jan Mayen med 100-500 par.[2] Bestanden i Grønland er anslått å vere stabil. Utviklinga av den europeiske populasjonen er usikker. Ifølgje Fuglar i Europa (Burfield & van Brommels (red) 2004) er bestanden på Svalbard stabile, medan andre (Nilsson 2007) hevdar at bestandane på Svalbard og Island kraftig redusert det siste tiåret.[2] Populasjonen påBjørnøya har vore i nedgang sidan 1986, der er det påvist høge verdiar av organiske miljøgifter.[6] Global oppvarming blir antatt å representere ein reell trussel for arten fordi hekkeområda blir driven lenger og lenger mot nord.
Wikimedia Commons har multimedia som gjeld:Polarmåse