I talemål er eitfonem ei grunnleggjande, teoretisk eining – det minste lydsegmentet som kanendra tydinga av eitord. Nårfonologar skal kartleggja kva fonem eitspråk inneheld, prøver dei å finnaminimale par – to ord med ulik tyding, som skil seg frå kvarandre med berre éin språklyd.
Språklyden /r/ vert rekna som eitt fonem på norsk, men kan uttalast som to ulikeallofonar:skarre-r ([ʁ]) ellerrulle-r ([r]). Fordi tydinga er akkurat den same uansett kva uttalevariant me vel, reknar me begge r-lydane for å høyra til det same fonemet.
Ved hjelp av den same teknikken kan me finna ut at språklydane /r/ og /l/ må reknast som to ulike fonem i norsk. Det minimale paret /rar/ og /lar/ viser at det er slik.
