Devulkanische-explosiviteitsindex (Engels:Volcanic Explosivity Index), afgekortVEI, is een maat voor de grootte van vulkanische uitbarstingen, die in 1982 doorChris Newhall van deUnited States Geological Survey enSteve Self van deuniversiteit van Hawaï in Manoa is opgezet.[1]
De VEI bestaat uit acht klassen, gebaseerd op het volume van het uitgeworpentefra en de hoogte van deeruptiekolom.
Vaak worden aan de verschillende klassen namen als "Plinisch", "Hawaïaans", "Stromboliaans" of "Vulcanisch" gegeven. Dit is niet altijd terecht, want zulke namen worden meestal gebruikt om andere kenmerken van een uitbarsting dan het tefravolume mee aan te duiden, zoals de mate van explosiviteit.
| VEI | Beschrijving | Hoogte eruptiekolom | Volume uitgeworpen tefra | Classificatie | Frequentie | Voorbeeld |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 0 | Niet explosief | < 100 m | < 10.000 m³ | Hawaïaans | Constant | Kīlauea |
| 1 | Zacht | 100 - 1000 m | 10.000 - 1.000.000 m³ | Hawaïaans/Stromboliaans | Dagelijks | Stromboli |
| 2 | Explosief | 1 - 5 km | 1.000.000 - 10.000.000 m³ | Stromboliaans /Vulcanisch | 2 weken | Galeras (in 1992) |
| 3 | Ernstig | 3 - 15 km | 10.000.000 - 100.000.000 m³ | Vulkanisch | 3 maanden | Nevado del Ruiz (in 1985) |
| 4 | Gewelddadig | 10 - 25 km | 100.000.000 m³ - 1 km³ | Vulkanisch /Plinisch | 18 maanden | Galunggung (in 1982) |
| 5 | Vernietigend | 20 - 35 km | 1 - 10 km³ | Plinisch | 12 jaar | Vesuvius (in 79) |
| 6 | Kolossaal | > 30 km | 10 - 100 km³ | Plinisch / Ultra-Plinisch | 50-100 jaar | Krakatau (in 1883) |
| 7 | Super-kolossaal | > 40 km | 100 - 1000 km³ | Ultra-Plinisch | 500-1000 jaar | Tambora (in 1815) |
| 8 | Mega-kolossaal | > 50 km | > 1000 km³ | Ultra-Plinisch | > 50000 jaar | Yellowstonecaldera (640.000 jaar geleden) |
De VEI-index is eenlogaritmische schaal: een uitbarsting die één eenheid op de index hoger scoort dan een andere, vormt in praktijk een 10 keer zo zware uitbarsting.
Om te voorkomen dat vulkanen die zonder veel geweld enorme hoeveelhedenbasalt laten uitvloeien ook hoog op de VEI-schaal zouden scoren, wordt alleen de hoeveelheid (explosief) uitgeworpentefra geteld.
Vulkanen met een uitstoot van meer dan 1000 km³ worden sinds 2000 ook welsupervulkanen genoemd.
| VEI | Naam | Jaar |
|---|---|---|
| 0 | Mauna Loa | 2022 |
| Piton de la Fournaise | 2004 | |
| 1 | Kīlauea | 1983 - heden |
| Nyiragongo | 2002 | |
| 2 | Mount Hood | 1865-1866 |
| Kīlauea | 1924 | |
| Tristan da Cunha | 1961 | |
| White Island | 2001 | |
| Mount Usu | 2000-2001 | |
| 3 | Vesuvius | 1913-1944 |
| Surtsey | 1963-1967 | |
| Eldfell | 1973 | |
| Nevado del Ruiz | 1985 | |
| Etna | 2002-2003 | |
| 4 | Mont Pelée | 1902 |
| Paricutín | 1943-1952 | |
| Hekla | 1947 | |
| Galunggung | 1982 | |
| Eyjafjallajökull | 2010 (2x) | |
| 5 | Vesuvius | 79 |
| Mount Agung | 1963 | |
| Mount Saint Helens | 1980 | |
| El Chichón | 1982 | |
| Puyehue-Cordon Caulle | 2011 | |
| 6 | Laacher See | 12.900 jaar geleden |
| Ilopango | 450 ± 30 jaar | |
| Kuwae | 1452 of 1453 | |
| Huaynaputina | 1600 | |
| Laki | 1783 | |
| Krakatau | 1883 | |
| Novarupta (Katmai) | 1912 | |
| Pinatubo | 1991 | |
| 7 | Long Valley Caldera | 760.000 jaar geleden |
| Campi Flegrei | 39.000 jaar geleden | |
| Aira-caldera | +-22.000 jaar geleden | |
| Paoezjetka | 6440 v.Chr. ± 25 jaar | |
| Crater Lake | 4900 v.Chr. ± 50 jaar | |
| Kikai | 4350 v.Chr. | |
| Santorini (Thira) | 1640 v.Chr. | |
| Taupo | 181 | |
| Tambora | 1815 | |
| 8 | La Garita Caldera | 27 miljoen jaar geleden |
| Yellowstone | 2,2 miljoen jaar geleden | |
| 640.000 jaar geleden | ||
| Toba | 73.000 jaar geleden | |
| Taupo (Oruanui) | 26.500 jaar geleden | |