Vulcanus (in ouder Nederlands ook welVulcaan[1]) is een figuur uit deRomeinse mythologie. Hij was een zoon vanJupiter enJuno. Hij is de man vanVenus en is de Romeinse god van hetvuur, de edelsmeden, smeden en devulkanen. Hij is de smid die de bliksemschichten maakt voorJupiter. Hij wordt afgebeeld met een hamer of met een bliksem in de hand.
Vulcanus was bij zijn geboorte zo lelijk dat zijn moeder hem niet wilde en hem van deOlympus afwierp. Gelukkig kwam hij in zee terecht en kon hij opgroeien doordat hij gevonden werd door tweenimfen. Toen hij volwassen was bouwde hij een smidse onder de vulkaanEtna. Later nam hij wraak op zijn moeder door een prachtige troon voor haar te maken waaruit zij niet kon opstaan, hij zou haar alleen weer bevrijden als hij terug mocht op deOlympus als smid voorJupiter en als hij mocht trouwen met de godin van de liefde,Venus, en dit gebeurde ook. In Rome stond eentempel voor Vulcanus, die volgens de overlevering doorRomulus zelf was gebouwd.