Oog met traanklier en traanzakje.Glandula lacrimalis = traanklierDuctus nasolacrimalis = traanbuis.
Eentraan is een zoute druppel oogvocht, en devloeistof waaruit tranen bestaan wordt ook weltraanvocht genoemd. Traanvocht is een vloeistof die voornamelijk dient ter bevochtiging van het oog. Daarnaast drijft het stofdeeltjes af die langs dewimpers weten te komen. Ook bevat het stoffen alslysozym, een eiwit dat de celwanden vanbacteriën afbreekt zodat deze onschadelijk worden gemaakt.
Hetoog wordt permanent vochtig gehouden door het traanvocht, dat wordt afgescheiden door detraanklieren. Het vormt een vloeistoffilm tussen de oogbal en hetooglid. Dezeexocrieneklieren zijn ongeveer zo groot als eenamandel en bevinden zich tegen het oog in deoogkas. Bij iedere knippering van de oogleden verspreidt het traanvocht zich over deoogbol.
De normale productie van traanvocht bedraagt ongeveer 1 microliter/minuut. Dit is juist genoeg om het oogoppervlak vochtig te houden. De overmaat aan vloeistof wordt afgevoerd door de traanpunten op het onderste ooglid en komt via de traankanaaltjes terecht in de traanzak en wordt vandaar verder afgevoerd naar het neusslijmvlies.
De samenstelling van tranen is zeer complex en afwijkend van alle andere lichaamsvloeistoffen. Het traanvocht is voornamelijk opgebouwd uit water, verschillendeeiwitten en slijmhoudende componenten. Het bevat verder onder andere de stoffennatrium,kalium,immunoglobulinen englucose. De belangrijkste elektrolyten zijnnatrium,kalium,calcium enmagnesium. Een kenmerkend eiwit is hetlysozym, een bacterie-oplossend enzym, dat reeds door de beroemde bacterioloog en ontdekker van depenicilline,Alexander Fleming, werd gevonden.
Het traanvocht kan 's nachts uit de ogen lopen, het droogt dan op in de ooghoeken. 's Ochtends zit dan 'drek in de ogen' of, indien opgedroogd, harde korreltjes. Deze korreltjes worden ook wel 'slaap' genoemd, naar de toestand waarbij deze korreltjes ontstaan. Het oogvocht wordt normaal gesproken afgevoerd naar detraanbuis, onderaan het oog aan de kant van deneus.
Als er overmatig traanvocht geproduceerd wordt, kan er een druppel oogvocht uit het oog lopen. Ook wordt een gedeelte van het vocht vaak afgevoerd door de neus, wat leidt tot begeleidendsnotteren (wat eigenlijk een verkeerde benaming is aangezien het immers niet gaat omsnot). Overmatige oogvochtproductie ontstaat vaak bij hevigeemotie en is een van de 'symptomen' vanhuilen. Ook een irritatie in de ogen kan tranen veroorzaken. Een bekend voorbeeld is het snijden vanuien enhooikoortsaanvallen. Soms produceren mensen ook opzettelijk tranen om een effect te bereiken bij de toeschouwer bijvoorbeeld om de indruk te wekken dat men huilt. In zo'n geval spreken we vankrokodillentranen.
