Tarwe (Triticum) is een geslacht vangranen waar de mensheid zich mee voedt, naastrijst enmaïs. In Nederland werd in 2005 116.000 ha wintertarwe en ruim 20.600 ha zomertarwe geteeld.Triticum is eenzelfbestuiver.
Bij bilaterale afspraak (Nederland en België) slaat de nederlandstalige naam "tarwe" in de eerste plaats, en gewoonlijk, opTriticum aestivum, maar mag ook gebruikt worden voor het geslacht.
Gewone tarwe of broodtarwe (Triticum aestivum) is doorhybridisatie enploïdie- of genoommutaties ontstaan uit verschillende voorouders. Tarwe istaxonomisch gezienhexaploïde met 42chromosomen (2n = 6x = 42); dat wil zeggen dat tarwe genetisch geziendiploïde (2n) is, en dat x = 7 het grondgetal is van de chromosomen binnen de verwantschapsgroep. De ontwikkeling is waarschijnlijk als volgt gegaan:
Het diploïdeeenkoren (2n = 14) heeft zich, dan wel is, gekruist met een diploïde wilde grassoort (2n = 14), wat een sterielehybride heeft opgeleverd. Bij deze hybride is chromosomenverdubbeling opgetreden (zodat er per definitiehomologe chromosomenparen ontstaan) en het resultaat is dusfylogenetisch gezientetraploïde met 28 chromosomen (2n = 4x = 28), waardoor degenetisch diploïde vorm nietsteriel is.[1]
De emmertarwe heeft zich, dan wel is, gekruist met de diploïdeAegilops tauschii (synoniem:Aegilops squarrosa) met 2n = 14, wat weer een steriele hybride heeft opgeleverd.
Ook na deze hybridisatie is weer chromosomenverdubbeling opgetreden, waardoor er weer fertiel nageslacht ontstaat. Dit zijn dus uiteindelijk de (fylogenetisch gezien)hexaploïde tarwestarwe enspelt.
De wilde enprimitieve tarwesoorten hebben een brosse aarspil, waardoor de korrels gemakkelijk kunnen loslaten. Ook zijn de korrels stevig omsloten door de kafjes en zitten er weinig korrels op een aar. Deze voor de mens ongewenste eigenschappen zijn door de eeuwen heen weggeselecteerd.
Eenkoren en emmertarwe werden 4000 jaar v.Chr. veel verbouwd inNoord-Afrika en hetMiddellandse Zeegebied. Waarschijnlijk kwam eenkoren veel voor als een ongewenste vermenging met emmertarwe. Na 300 v.Chr. werd durumtarwe met naakte korrels meer en meer verbouwd en na enkele eeuwen had deze soort de emmertarwe verdrongen. Tarwe kwam in 200 v.Chr. voor het eerst voor in het Middellandse Zeegebied. Tegelijkertijd werd ten noorden van de alpen emmertarwe verdrongen doorspelt. In deMiddeleeuwen werd zowel tarwe als spelt in Europa veel verbouwd. Uiteindelijk is spelt bijna geheel verdrongen door de tarwe.
Door kruising en selectie zijn er van tarwe duizenden rassen gekweekt met verschillende eigenschappen en een steeds hogere opbrengst perhectare. Meel van tarwe is afhankelijk van het ras geschikt voor het maken vanbrood,biscuit engebak.Pasta's worden meestal van durumtarwe gemaakt.
Tarwerassen worden ingedeeld naar groeiseizoen (wintertarwe, zomertarwe en overgangstarwe). Verder maakt men bij broodtarwe onderscheid op basis van
de structuur van hetendosperm: zachte of harde (niet te verwarren met durumtarwe) en
de kleur van de korrel: rood of wit.
Ook wordt broodtarwe vaak ingedeeld op basis van de kwaliteit, die grotendeels bepaald wordt door het gehalte en de kwaliteit van heteiwit ofgluten en in mindere mate door de hardheid van de korrel.
In Nederland worden tarwerassen gekwalificeerd als:
De wereldconsumptie lag in 1997 per hoofd van de bevolking op 101 kg, waarbijDenemarken aan kop lag met 623 kg per hoofd van de bevolking, omdat tarwe veel als voer voorvarkens wordt gebruikt en de Denen veel varkens mesten.
In 2018 bedroeg de wereldproductie 731 miljoen ton en de consumptie 736 miljoen ton. In de vijf jaren daarvoor was er een gemiddeld jaarlijks productie-overschotvan 22 miljoen ton.[3]
De prijs van een ton maaltarwe te Antwerpen schommelde in 2018 tussen 165 en 226 euro.[4]
↑Bij demitose is het noodzakelijk dat homologe paren chromosomen zich splitsen, waardoor er fertiele haploïde geslachtscellen kunnen vormen. Bij kruisingen tussen soorten(bastaardering of hybridisatie) ontstaan er, doordat de chromosomenparen niet volledig homoloog zijn, vaak geen fertiele nakomelingen. Bijeu(poly)ploïdie met een verdubbeling van alle chromosomen kan wel een goede paring vanhomologe chromosomen optreden, zodat demeiose zonder storingen kan verlopen.
↑Europese Commissie,Cereals Market Situation gerapporteerd op 27 augustus 2020, geraadpleegd op 29 augustus 2020.
↑Europese Commissie,Cereals Prices[dode link], geraadpleegd op 29 augustus 2020. De gerapporteerde prijs is DEPPROD, dat wil zeggen bij het verlaten van de productie-eenheid en reeds geladen op het transportmiddel.
.jpg)
.svg)
