| Eiland | |
|---|---|
 (Details) | |
 | |
| Locatie | |
| Eilandengroep | Buiten-Hebriden |
| Locatie | Atlantische Oceaan |
| Coördinaten | 57°16'0"NB, 7°19'0"WL |
| Algemeen | |
| Oppervlakte | 320,26 km² |
| Inwoners | 1.818 (5,68 inw. inw./km²) |
South Uist (Schots-Gaelisch:Uibhist a Deas,Zuid-Uibhist) is het grootsteeiland van de zuidelijkeBuiten-Hebriden, de westelijkste archipel van Schotland.
South Uist is een langgerekt eiland dat aan de overkant van deKleine Minch ligt ten opzichte vanSkye. Het grenst in het noorden aanBenbecula (Beinn na Faoghla), waarmee het door eendamweg nabijCarnan verbonden is, deA865. Dezeestraat tussen Benbecula en South Uist heetBagh nam Faoilean. In het zuiden is South Uist sinds 2003 met het eilandjeEriskay (Eiriosgaigh) verbonden, nabij het plaatsjeLudag, waar ook eenveerbootverbinding metBarra is, het eiland in het zuiden aan de overkant van deCaolas Bharraigh.
South Uist heeft grof genomen drie delen: een noordgedeelte (Taobh a Tuath), een zuidgedeelte (Ceann a Deas), en de middendelen (Na Meadhanan). De hoofdplaats isLochboisdale (Loch Baghasdail), aan het gelijknamige meer, waar de veerboten vanuitOban enMallaig aanleggen, alsmede een bijkomende ferry naar Barra. Dit is de enige 'grote' nederzetting aan de oostkust. Het dorp ligt in het zuiden van het eiland; in de baai liggenGasaigh en de 'viseilanden',Eileanan Iasgaich. Loch Baghasdail, aan de noordrand van het meer, heeft een zuster aan de zuidrand,Taobh a Deas Loch Baghasdail; dit dorp is echter beduidend kleiner. Zo'n vijf kilometer ten noordwesten van Loch Baghasdail is een kruispunt aanDalabrog; een vertakking van de A865, de B888, gaat zuidwaarts naarCille Brighde, waar de steen van Pollachan staat. De overgrote meerderheid van de dorpen zijn in het westen geconcentreerd; in het Noordgedeelte bestaat het oosten meer uit loch dan uit land, en in het Midden- en Zuidgedeelte liggen vele kleine heuvels in het oosten, wat de oostelijke helft van South Uist moeilijk bewoonbaar maakt. De dorpen zijn dan ook uitlopers van de A865 die het eiland van noord naar zuid doorloopt.
In het Noordgedeelte staan de restanten van vier prehistorische torens, een bijIochdar, een bijAird na Monach, een langs de weg ten zuiden vanLoch Bidh, en één meer naar het oosten, ten zuiden van het dorpLoch a Charnain. Tevens bevindt zich bij de oostkant van de weg, ten noorden vanGroigearraidh, op de 87 meter hoge heuvel Ruibheal, een bekendMariabeeld,Our Lady of the Isles.
In het Middendeel wordt het oosten door een aantal heuvels beheerst, waarvan de 'grote heuvel', Beinn Mhòr, 620 meter meet, en de Hecla 606 meter. De zijweg B890 bakent de noordrand van het Middengedeelte af; ten zuiden hiervan ligt het natuurreservaat vanLoch Druidibeag. Op de Hàrsal, 139 meter, staan tweecairns. Er zijn een aantal geruïneerde kerken en kapellen bijHowmore (Tobha Mòr), met grafstenen, en de restanten van twee kastelen nabijOrmacleit (Ormacleit Castle) enBeagram.Loch Aineort, met het eilandjeCalbhaigh, vormt een natuurlijke grens met het Zuidgedeelte.
Het Zuidgedeelte heeft, naast een oorlogsmonument en golfterrein, een relatief groot aantal dorpjes, en inCill Donnain bevindt zich een bezoekerscentrum. Ook hier staan verschillende cairns en torens, enFlora MacDonald werd in deze streek geboren. De Stulabhal, aan de oostkust, is 374 meter hoog; voor de kust, enkele honderden meters in zee ten zuidoosten van de Stulabhal, ligt het eilandStulaigh. Ter hoogte van Loch Baghasdail, bij de westkust, liggen de restanten van een prehistorisch huis.
De algehele westrand van South Uist bestaat uitstranden, met uitzondering van de kaap bijAird a' Mhachair in het uiterste noordwesten, en het schiereiland vanAird Bhuile, tegenover Loch Aineort, waarop debrochDun Vulan en demonoliet vanBornais staan. Überhaupt is de ondergrondmoerassig; de heuvels zijn met gras bedekt, er komen vele wilde bloemen voor, en schapen wordt de vrije loop gelaten. Wegens blootstelling aan deAtlantische Oceaan is het klimaat wisselvallig en doorgaans winderig. De bevolking van South Uist vertegenwoordigt de hoofdmoot van deUibhist-Gaels: men spreekt er een dialect van hetSchots-Gaelisch dat afwijkt van de noordelijke variëteiten vanLewis enHarris. De Gaelen van de Uist-eilanden (North Uist, South Uist enBenbecula ertussenin) beschouwen zichzelf als verschillend van de noordelijke Gaelen; benevens de talige verschillen zijn de zuidelijke eilanden overwegendkatholiek, in tegenstelling tot hetprotestantse noorden. Nochtans verschillen de Uists niet al te sterk van Lewis: ook deze eilanden zijn sinds prehistorische tijden bewoond en hielden zich in hoofdzaak met visvangst bezig. De industrie heeft zich sinds de late twintigste eeuw naar het toerisme gediversifieerd.
