Movatterモバイル変換

[0]ホーム
URL:

Naar inhoud springen
Wikipediade vrije encyclopedie
Zoeken

Profeet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Eenprofeet is inreligieus verband een persoon die in contact staat met eengod of goden en als tussenpersoon doorgeeft. De boodschap is eenprofetie.

Betekenis en oorsprong

[bewerken |brontekst bewerken]

Het woord profeet is afgeleid van hetGriekse προφήτης,prophḗtēs dat iemand aanduidde die toekomstige gebeurtenissen voorspelde en boodschappen van de goden doorgaf aan mensen. Een profeet (of profetes) sprak (soms in eentrance) de boodschap uit die hij op het spreekmoment zelf van een god of godin verkrijgt. Ook kan de profeet na het contact met de godheid verslag uitbrengen van wat hem door die godheid is opgedragen te zeggen aan de (geloofs)gemeenschap. Uit de aard der zaak verwijst zo'n boodschap (vaak vermanend) naar verkeerde daden in het verleden, zegt wat er bijgevolg te doen staat en voorspelt wat er zal gebeuren als er niet gehandeld wordt zoals de godheid opdraagt via zijn of haar tussenpersoon.

Profeten komen al inkleitabletten voor die gevonden zijn inMari inMesopotamië, die spreken van "antwoordgevers" of "extatici" die boodschappen van de goden aan de koningen doorgaven. Profeten stonden in relatie tot de heersende godsdienst. Ze werkten naast depriesters, of waren tegelijk profeet en priester zoals hetOrakel van Delphi.

In driewereldreligies spreekt men van profeten: hetchristendom, hetjodendom en deislam. AlsAbrahamitische religies kennen deze drie godsdiensten enkele gemeenschappelijke profeten, zoalsMozes enElia.

Profeten in het jodendom

[bewerken |brontekst bewerken]

Hebreeuwse Bijbel

[bewerken |brontekst bewerken]

In de oudste delen van deHebreeuwse Bijbel werd eerst de term 'godsman' gebruikt, zoals voor Mozes (Deuteronomium 33:1), Elia (1 Koningen 17:18) en een anonieme profeet (1 Samuel 2:27) en daarna de term 'ziener' voor bijvoorbeeldSamuel (1 Samuel 9:11, 18-19 - vergelijk1 Kronieken 9:22). Al snel werden deze termen vervangen door hetHebreeuwse נָבִיא,nāvî, dat letterlijk "geroepene" betekent en vaak een woordvoerder aanduidde (zieExodus 7:1). In die vroege periode lag de nadruk opextatische kenmerken (zoals in 1 Samuel 10:5-6). In 1 Samuel 19:18-24 nam de GeestSaul, er werden muziekinstrumenten gebruikt en Saul trok zijn kleren uit. OokBileam werd door de Geest gegrepen (Numeri 24:2) en de priesters vanBaäl probeerden door hun god gehoord te worden doorcultischedansen enautomutilatie (1 Koningen 18:26-29). In 1 Koningen 22:10-11 wordt voor het eerst een visueel beeld gebruikt en dan pas gesproken.

InDeuteronomium 18:15-22 zegtGod dat als deIsraëlieten Zijnverbond zouden overtreden, Hij profeten zou sturen om ze te herinneren aan Zijn wetten. Aangezien zij dit veelvuldig deden, staan in de Hebreeuwse Bijbel vele verhalen over profeten die juist dit deden, met wisselend succes. In hetjodendom wordt een onderscheid gemaakt tussen de 'vroege profeten' (Jozua,Rechters,I en II Samuel,I en II Koningen) en de 'late profeten' die op hun beurt weer worden onderverdeeld als de 'grote profeten' en 'kleine profeten'. Deze laatste onderverdeling is ook gebruikelijk in hetchristendom, al zijn er verschillen tussen welke profeet in welke groep behoort.

In deSeptuagint (de Griekse vertaling van de Hebreeuwse Bijbel) wordt het woord προφήτης,prophētēs gebruikt als vertaling van נָבִיא,nāvî.

Profeten in het christendom

[bewerken |brontekst bewerken]

Nieuwe Testament

[bewerken |brontekst bewerken]

In hetNieuwe Testament komt de term προφήτης,prophētēs 144 keer voor, vooral inMatteüs,Lucas,Handelingen enJohannes. Het gebruik verwijst naar iemand die goddelijk geïnspireerde boodschappen verkondigt. Hij kan de toekomst zien (Handelingen 11:28), het verleden kennen (Johannes 4:19) en in het hart van iemand kijken (Lucas 7:39), maar is hoofdzakelijk een verkondiger van het woord, geen magiër of waarzegger. Ook de heidense (niet-Joodse)Bileam wordt een profeet genoemd (2 Petrus 2:16) en deKretenzer inTitus 1:12. Naar de profetische woorden in hetOude Testament werd verwezen als "de Profeten" (bijvoorbeeld in Matteüs 5:17; 7:12; 11:13; 22:40).

OverJohannes de Doper, een op Elia gelijkende profetische figuur, werd gezegd: "iedereen hield Johannes voor een echte profeet" (Marcus 11:32; Matteüs 21:26; Lucas 20:6).Jezus beschouwde hem zelfs het hoogtepunt van de profetische traditie: "Maar wat zijn jullie dan wel gaan zien? Een profeet? Jazeker, zeg ik jullie, en zelfs meer dan een profeet" (Matteüs 11:7-15; Lucas 7:24-28).

Jezus verwees naar zichzelf slechts één keer als profeet en dat impliciet (Lucas 13:33), maar hij werd algemeen beschouwd als een profeet (zoals inMarcus 6:15; Matteüs 21:11) en zijn leerlingen beschouwden hem als zodanig (Lucas 24:19; Handelingen 3:22). Ook anderen werden in hetvroege christendom expliciet profeet genoemd, zoalsAgabus (Handelingen 11:28; 21:10),Judas Barsabbas enSilas (Handelingen 15:(22,)32). Het onderscheid tussen leraar en profeet was niet altijd duidelijk (Handelingen 13:1).

Ook vrouwen konden profeet zijn (Handelingen 2:17-18;1 Korintiërs 11:5), zoalsAnna (Lucas 2:36) en de vier dochters vanFilippus (Handelingen 21:8-10), maar ook een 'valse' profetes, zoals die metIzebel wordt aangeduid (Openbaring 2:20).

Daarnaast wordt beschreven dat ervalse profeten waren die niet uit naam van God spraken. De mensen worden door Jezus en zijnapostelen voor hen gewaarschuwd (Matteüs 7:15; Marcus 13:22).

Met name de laterePinkstergemeenten en andere evangelische richtingen van het christendom hebben de overtuiging dat het profeteren een gave is die verkregen kan worden door alle gelovigen diemet de Geest vervuld zijn. Zij baseren zich daarbij onder meer op het verhaal over de komst van deHeilige Geest tijdens het joodse Pinksterfeest waarop de leerlingen van Jezus "met tongen" spraken (christelijke glossolalie), en op1 Korinthiërs 14 enEfeziërs 4:11: "Hij heeft zowel apostelen als profeten gegeven, zowel evangelisten als herders en leraars."

In de loop der tijd zijn er diverse profeten geweest. Sommigen kregen ook volgelingen en vormde zichsekten. De AmerikaanJoseph Smith bijvoorbeeld zei in de 19de eeuw dat hij de opdracht van eenengel had gekregen om enkele heilige geschriften samen te stellen. Deze kregen van hem dezelfde autoriteit als deBijbel. Vervolgens stichtte hij deKerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen (waarvan de leden ook wel Mormonen worden genoemd).

Profeten in de islam

[bewerken |brontekst bewerken]
ZieProfeten in de islam voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Volgens deislam isMohammed de laatste profeet van God. Hij wordt dan ook hetZegel der Profeten genoemd, hoewel er ookmoslims zijn, zoals deAhmadiyya enNation of Islam, die na Mohammed nog profeten erkennen.

Profeten in de Koran

[bewerken |brontekst bewerken]

DeKoran maakt 25 namen bekend:Adam,Idris,Nuh,Hud,Salih,Ibrahim,Lut,Ismaïl,Ishaq,Yaqub,Yusuf,Ayyub,Shu'aib,Musa,Harun,Dawud,Suleyman,Ilyas,Al-Yasa,Yunus,Zulkifl,Zakarya,Yahya,Isa enMohammed. Soms worden ookLuqman enDhulqarnain tot de profeten gerekend.Soera De Vrouwen 164 stelt dat God boodschappers (profeten) bij naam heeft genoemd en andere niet heeft genoemd.Soera De Koe 253 maakt duidelijk dat sommige profeten belangrijker zijn dan andere, zonder namen te noemen.

Overeenkomsten met het jodendom en christendom

[bewerken |brontekst bewerken]

Een groot deel van de profeten die genoemd worden in de Tenach worden ook in de islam als profeten gezien. Ook staan er personen in de islam als profeet bekend, die niet als zodanig in de Tenach voorkomen, zoalsAdam,Seth,Henoch,Noach,Lot,Abraham,Ismaël,Isaak,Jakob,Jozef,Jethro,Aäron,David,Salomo enDaniël. Een aantal joodse profeten, zoalsNatan enDebora, staan daarentegen in de islam juist weer niet als profeet bekend. Ook enkele personen uit het Nieuwe Testament worden als profeten gezien en erkend:Jezus van Nazareth,Zacharias enJohannes de Doper.

In de islamitische traditie worden geen vrouwelijke profeten genoemd, hoewel in Soera 21:91 Maria (enigszins verhuld) in de lijst der profeten wordt opgenomen. Het ontbreken van namen van vrouwelijke profeten sluit niet uit dat die er wel geweest kunnen zijn. De consensus is echter, zoals verwoord door de toonaangevende islamgeleerdeDr. Jamal Badawi, dat er geen vrouwelijke profeten zijn.

Naast de profeten uit de Bijbel zijn er ook enkeleArabische profeten die alleen binnen de islam bekend zijn, zoalsHud enSalih. Sommige profeten zijn eveneensboodschapper. Het geloof in de profeten, zowel bekend van naam als niet bekend van naam, wordt doorgaans gezien als een van deZuilen van geloof binnen de islam. Alle profeten in de islam zijn al bekend: er komen in een hedendaagse gebedsdienst geen profeten meer bij. In de islam is er geen behoefte aan een gedefinieerd onderscheid tussen een ware en een valse profeet.

Over "valse profeten" en "zelfverklaarde profeten"

[bewerken |brontekst bewerken]

Van zo'n 8000 personen is bekend dat zij beweerden een boodschap van een godheid te hebben vernomen. Tot deze personen worden ookDavid Koresh en de Nederlandse profeetLou de Palingboer gerekend hoewel zij zichzelf geen profeet noemden. Maar zij meenden respectievelijk als de wedergekeerde Jezus Christus en God zelve wel de boodschap van een godheid te verkondigen. OokMirza Ghulam Ahmad uitIndia riep zichzelf uit tot profeet. De meeste christenen zien om die reden Mohammed als een valse profeet, waar de meeste joden Jezus zien als een valse messias. Voor een atheïst zijn alle profeten, valse en zelfverklaarde profeten.

Voor mensen die in de betrouwbaarheid van profeten geloven, zijn (andere) profeten waar zij niet in geloven "valse profeten" of "zelfverklaarde profeten". Eenvalse profeet is dan gedefinieerd als een profeet die een voorspelling (profetie) doet, die vervolgens niet uitkomt, of iemand die een voorspelling doet in naam van een "afgod".

Trivia

[bewerken |brontekst bewerken]
  • Eenonheilsprofeet is iemand die een grote ramp voorspelt. De term wordt vooral gebruikt door mensen die niet in die voorspelling geloven.
  • Een weerprofeet is iemand van wie gezegd wordt het weer te kunnen voorspellen. Dit is iets anders dan eenmeteoroloog, die een weersverwachting opmaakt aan de hand van feitelijke ontwikkelingen of gebaseerd op weermodellen.
  • In diverse uitdrukkingen wordt het begrip profeet gebruikt, bijvoorbeeld: 'een profeet wordt in eigen land niet geëerd.'

Zie ook

[bewerken |brontekst bewerken]
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Profeet&oldid=68837868"
Categorie:
[8]ページ先頭
©2009-2026 Movatter.jp