Planning heeft zowel betrekking op het proces om tot eenplan te komen, als op de juiste en tijdige uitvoering van het plan.
Veel vormen van planning combineren:
Verwachtingen kunnen inscenario's verkend worden. Deze verwachtingen worden echter vaak niet nadrukkelijk omschreven. Planning omvat dus eenvoorspelling van de toekomst, beschrijft tevens hoe deze er uit zou moeten zien en beïnvloedt deze bovendien.[1]
Planning gaat vaak gepaard met een product, bijvoorbeeld eenblauwdruk voor bedrijfsgroei of een plattegrond voor ontwikkeling. Soms omvat een planning kwantitatieve doelen eenforecast, zoals het aantal gestichte bedrijfsterreinen of het aantal scholieren op een school. Een planning moet uitgaan van een realistische weergave van dewerkelijkheid. Daarnaast leidt het ontbreken van een degelijke onderbouwing van een planning sneller tot mislukking. Bovendien zijn vormen van planning die flexibel zijn en rekening houden met veranderende omstandigheden vaak succesvoller.
De vorm en inhoud van een planning varieert per organisatie.
Planning kan een doorslaggevende rol spelen bij het vermijden vanfouten en het herkennen vankansen. Een goede planning geeft aan dat hetmanagement deorganisatie kent en dat er nagedacht is over ontwikkelingen op het gebied van "producten", management, financiën en, misschien het belangrijkste, de externe omgeving, zoalsmarkten,concurrentie,gebruikers enregulering. Planning helpt de toekomst te voorspellen, de toekomst tot op zekere hoogte zichtbaar te maken en een brug te slaan tussen het heden en deze toekomst.
De betekenis van planning wordt wel samengevat in enkele functies:[2]
Concreet omvat een (ideale) planning van een bepaalde activiteit:[3]
Deze opzet betekent dat planning gekenmerkt wordt door:[4]
Een van de belangrijkste doelen bij een planning is het in beeld brengen van de mate waarin beoogde routes en activiteiten van elkaar afhankelijk zijn (het zogenaamdekritieke pad). Inzicht hierin opent de mogelijkheid om naar alternatieven te zoeken, om de kans op stagnatie te verkleinen.
Enige toepassingen van planning zijn:
Planning maakt deel uit van hetmanagement van bedrijven, waarbij doelstellingen voor debedrijfstoekomst en de taken en hulpmiddelen om die te bereiken moeten worden bepaald binnen de gegeven tijd en middelen. Daartoe kunnen managers business- of marketingplannen of eenondernemingsplan ontwikkelen. Daarbij stelt het bedrijf zich de vragen:[5]
wat de huidige toestand is van het bedrijf (in termen van productie, organisatie, potenties, strategie en dergelijke), wat de gewenste toestand is en wat moet gebeuren om daar te komen. Dat kan resulteren in vormen vanstrategische planning en meer concrete deelplannen zoals bij personeelsplanning.
In het openbaar bestuur wordt overheidsplanning nogal eens gelijkgesteld aan overheidsbeleid. Bestuurskundigen als De Haan,Drupsteen en Fernhout hebben overheidsplanning omschreven als "de systematische en gecoördineerde voorbereiding, vaststelling en uitvoering van beleidsbeslissingen op basis van een programma van doeleinden en middelen."[6]Planning speelt een rol bij veel vormen van overheidsbeleid. Heel zichtbaar is het echter in deruimtelijke ordening en verwante beleidsthema's alsinfrastructuur enstedenbouw. In Nederland bestaat een uitgebreid stelsel van ruimtelijke ordening dat door overheden op verschillende niveaus wordt vormgegeven, in bijvoorbeeldbestemmingsplannen. In België kent men hetgewestplan. Wetenschappelijke ondersteuning hieraan wordt verleend door deplanologie.
Planning van de economie vond vooral plaats in decentraal geleide economie van het voormaligeOostblok. Deze planning kon gepaard gaan met min of meer formele plannen die vaak aan termijnen waren gekoppeld, zoals eenvijfjarenplan.
Binnen de informatica en mechanisatie krijgt het automatisch construeren van een plan veel aandacht. Men loopt vaak tegen problemen aan als men verlangt dat systemen autonoom een bepaald doeltoestand bereiken, zoals bijvoorbeeld het geval is binnen derobotica,onbemande luchtvaartuigen enintelligent agents. Een voorbeeldisbewegingsplanning, het plannen van een beweging door het op te delen in kleinere bewegingen, zoals bij een robotarm.
Bij veel projecten hanteert men vormen vanprojectplanning zoals critical path planning, waarbij wordt bepaald welke volgorde van activiteiten bepalend is voor het tijdstip van afronding van het project. Door de activiteiten en afhankelijkheden schematisch voor te stellen in een netwerk (zie figuur) kan een lijn worden getekend door de bepalende activiteiten en kunnen deze zo zichtbaar worden. De rode draad.
