Onder het koningshuis der Arsaciden breidden zij hun macht uit, vanuit hun basis inHekatompylos (thansŠahr-e Qumis inSemnan). Later werd de hoofdstadEcbatana (thansHamadan) met als winterresidentieCtesiphon aan deTigris.
De historiografen, van wier documentatie de reconstructie van de vroege Arsacidengeschiedenis afhankelijk is, maakten vanaf dat moment geen onderscheid meer tussen deParni en de oorspronkelijkeParthen.
Na de dood vanAntiochus II in 247 v.Chr. riepAndragoras, de Seleuciden-satraap van Parthia, zijn onafhankelijkheid uit.
Ondertussen werdArsaces gekozen als leider van de Parni, eenOost-Iraans volk uit de Tedzjenvallei in het huidige Turkmenië. Na de afscheiding van Parthia uit het Seleucidenrijk en het resulterende verlies van militaire ondersteuning, had Andragoras moeite met het handhaven van zijn grenzen. Ongeveer 238 v.Chr. vielen de Parni onder commando van Arsaces en zijn broer Tiridates Parthia binnen, en namen controle over de noordelijke regioAstabene met de hoofdstadQuchan.
Kort daarop veroverden de Parni de rest van Parthia op Andragoras, en vermoordden hem. Arsaces stichtte de dynastie van deArsaciden, die zolang het Parthische rijk bestond, de koningsdynastie zouden blijven.
Hoewel een eerste strafexpeditie door de Seleuciden onderSeleucus II niet succesvol was, heroverden de Seleuciden onderAntiochus III in 209 v.Chr. gebied van Arsaces' opvolgerArsaces II. Arsaces II accepteerde een vazalstatus, en pas onder zijn kleinzoonPhraates I zouden de Arsaciden hun onafhankelijkheid herbevestigen.
Volgende koningen, met namePriapitius enMithridates I de Grote breidden het rijk verder uit en drongen de Seleuciden steeds verder terug. Mithridates' opvolgers waren niet in staat alle veroverde gebieden vast te houden, maar wel werd in 126 v.Chr.Babylonië aan het Parthische rijk toegevoegd.Mithridates II de Grote (124-88) bracht het rijk opnieuw tot grote bloei. Hij veroverde veel gebieden en breidde het Parthische rijk uit tot aan deEufraat, waar hij als eerste Parthische vorst in contact kwam met de Romeinen.
Over de periode na Mithridates II is bij gebrek aan bronnen niet veel bekend. Wel is duidelijk dat er verdeeldheid was in het rijk en dat verschillende troonpretendenten elkaar bestreden. Daarnaast verloor Parthië invloed aan het in deze periode sterkeKoninkrijk Armenië onderTigranes II. Pas vanaf de regering vanPhraates III Theos (70-57) herstelde het Parthische rijk zich.
Tijdens de regering vanOrodes II (57-38 v.Chr) trokken de Romeinen, onder aanvoering vanCrassus, Parthië binnen. Orodes' generaalSurenas bracht de Romeinen in deSlag bij Carrhae echter een zware nederlaag toe (53 v.Chr.), die zo'n effect had dat de Romeinen tot aan het begin van de tweede eeuw na Chr. de Parthische legers vreesden. Orodes' zoon en beoogd opvolgerPacorus I wist (samen met de overgelopen Romeinse veldheerQuintus Labienus) rond 40 v.Chr. zelfs grote delen vanSyria,Judea enCilicië te veroveren op de Romeinen. Die slaagden er echter al snel in de Parthen weer tot over de Eufraat terug te drijven. Ook onder de volgende koningen bleef er sprake van een sterk Parthië, dat op gespannen voet stond met Rome.
OnderArtabanus II (10-38 na Chr.) kwam het tot een ernstig conflict tussen de Parthen en de Romeinen over hetKoninkrijk Armenië, dat door beiden geclaimd werd. Hoewel Artabanus uiteindelijk de Romeinen als zijn meerdere moest erkennen, zou Armenië tot aan de val van het Parthische rijk een twistpunt blijven.
De strijd om Armenië kwam tot een nieuw hoogtepunt onderVologases I (51-78). Noch de Parthen, noch de Romeinen slaagden erin een duidelijke overwinning te behalen en in 63 kwamen Vologases en de Romeinse keizerNero tot een akkoord dat voorzag in gedeelde invloed: de Parthische dynastie van de Arsaciden zou voortaan in Armenië regeren, maar als vazallen van Rome.
Het akkoord hield enkele decennia stand, maarOsroes I (109-129) greep toch weer in in de Armeense troonopvolging. Daarop heroverde de Romeinse keizerTrajanus Armenië en trok hij met zijn legers Parthië binnen. VanMesopotamia maakte hij eenRomeinse provincie en hij plaatsteParthamaspates op de Parthische troon alsvazal van de Romeinen. Toen Trajanus in 117 echter overleed, verdreef de Parthische bevolking Parthamaspates. Trajanus' opvolgerHadrianus wilde geen oorlog met de Parthen en trok zijn legers uit Mesopotamië terug.
Reeds ten tijde van Osroes was het rijk verdeeld.Vologases III, die als winnaar uit de machtsstrijd naar voren komt, wist het rijk echter weer te versterken en slaagde erin de opstanden van vazalkoningen neer te slaan. Vanaf zijn opvolgerVologases IV zette het verval van het Parthische rijk echter definitief in. Vologasestrok met zijn legers naar Armenië, verdreef aldaar de Romeinen en bezette het gebied. De Romeinen sloegen echter al snel terug;Lucius Verus, die nog maar net medekeizer was geworden, trok met een sterke legermacht op naar het oosten. Hij heroverde Armenië en richtte in Parthië grote verwoestingen aan, zelfs tot in de hoofdstadCtesiphon. Een ernstige verzwakking van het Parthische rijk was het gevolg, waarvan veel vazallen gebruikmaken om in opstand te komen.
Het verval zette verder door onderVologases V (192-207) enVologases VI (207-228). Ook zij wekten de woede van de Romeinen, die opnieuw Parthië binnenvielen en daar grote verwoestingen aanrichtten. Weliswaar wistArtabanus IV (213-224) de Romeinen nog een nederlaag toe te brengen, maar de strijd tegen de Romeinen vergde zoveel aandacht dat Artabanus veel te laat reageerde op de opstand vanArdashir. Deze voormalige Perzische vazal van de Parthen versloeg in 224 Artabanus en veroverde in 226 de hoofdstad Ctesiphon. Daarmee kwam definitief een einde aan het Parthische rijk en ontstond het Nieuw-Perzische rijk van deSassaniden.
Overheersing door de Parthen wordt in het algemeen gelijkgesteld als Perzische overheersing. Toch stonden de Parthen, met name in het begin, nog zeer sterk onder invloed van hethellenisme. Pas later (vanafVologases I, reg. 51-78) was er sprake van duidelijke pogingen de Griekse cultuur terug te dringen ten gunste van de oude Perzische cultuur. Langzaam maar zeker verschenen er op Parthische munten naast Griekse ook meer uitgebreideAramese inscripties.Vologases IV was een van de weinige vorsten die Parthische inscripties gebruikte. De Parthen spraken waarschijnlijk een noordwestelijk Iraans dialect, dus verwant aan het moderneBeloetsji enKoerdisch. De latereSassaniden spraken een zuidwestelijk Iraans dialect dat nauw verwant is met de huidige taal vanIran, hetPerzisch. De Parthen lieten zelf geen geschreven literatuur na, maar tijdens de regering van de Arsaciden werden orale epossen doorgegeven door minstrelen, die later de kern zouden vormen van de Iraanse epische poëzie.
In de beeldhouwkunst streefden de Parthen naar realistische portretten met een nauwkeurige weergave van de kapsels en de rijke kledij.
De Parthen waren van oorsprong een nomadenstam en dit weerspiegelde zich in hun kunst en religie. Zij ontwikkelden in hun architectuur deiwan, een grote, deels open ruimte overdekt met een gewelf, die door latere islamitische cultuur in Iran en daarbuiten werd overgenomen. Dezeiwan was gebaseerd op de nomadententen van de Parthen. Verder hadden ze een voorkeur voor dierenmotieven en oorlogs- en jachttaferelen. De cultus van natuurfenomenen bloeide en het offeren van paarden bleef een constante in de religie van de Parthen. Maar ook de cultussen vanMithra,Anahita enAhoera Mazda bleven belangrijk in hun rijk.
De Parthen waren rijk, omdat zij dehandelsroute van west naar oost beheersten. Zij knoopten diplomatieke betrekkingen met China aan en exporteerden producten alssaffraan, jasmijn, alfalfa, druiven en uien naar China.[1]
Ze ontwikkelden zich tot een grote tegenstander van hetRomeinse Rijk. De Parthen waren zeer gevreesd door de Romeinen, omdat ze vaak met boogschutters te paard vochten en omdat de Romeinse cavalerie deze nooit te pakken kon krijgen. Net zoals deScythen, hielden de Parthische ruiters er de tactiek op na dat zij deden alsof zij vluchtten, maar zich dan plotseling, al rijdend, omdraaiden en pijlen afschoten op hun achtervolgers (Parthisch schot). Door de constructie van de bogen hadden de pijlen zo'n kracht dat ze zelfs Romeinse pantsers konden doorboren.
