Laos (uitspraak:[ˈlaɔs];Laotiaans: ລາວ,Lao), officieelDemocratische Volksrepubliek Laos (Laotiaans: ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ,Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao), is een door landmassa ingeslotenland in het hart van het Indochinese schiereiland van Binnenlands ZuidoostAzië en grenst aanMyanmar (Birma) enChina naar het noordwesten,Vietnam naar het oosten,Cambodja naar het zuidwesten enThailand naar het westen en zuidwesten.[4] Een inwoner van Laos noemt men een Laotiaan.
De historische en culturele identiteit van hedendaags Laos gaat terug tot het koninkrijk vanLan Xang Hom Khao (Koninkrijk van een Miljoen Olifanten Onder de Witte Parasol), dat meer dan vier eeuwen bestond als een van de grootste koninkrijken inZuidoost Azië.[5] Door de centraal gelegen geografische locatie van Lan Xang was het koninkrijk in staat om tot een populair centrum voor handel over land uit te groeien, waarmee het zowel economisch als cultureel welvarend werd.[5]
Na een periode van intern conflict splitste Lan Xang op in drie onafhankelijke koninkrijken: Luang Phrabang, Vientiane en Champasak. In 1893 werd het een Fransprotectoraat, waarbij de drie territoria werden verenigd om de landmassa van het hedendaagse land Laos te vormen. Het land verkreeg kort onafhankelijkheid na de Japanse overheersing, maar werd door Frankrijk opnieuw gekoloniseerd tot het in 1949 onafhankelijkheid won. Laos werd officieel onafhankelijk in 1953, met eenconstitutionele monarchie onderSisavang Vong. Kort na de onafhankelijkheidsverklaring maakte een lange burgeroorlog uiteindelijk een einde aan de monarchie toen de CommunistischePathet Lao beweging aan de macht kwam in 1975.
De hoofdstad en grootste stad van het land isVientiane. Andere grote steden zijn:Luang Prabang,Savannakhet enPakse. De officiële taal isLaotiaans. Laos is een land met meerdere etniciteiten, waarbinnen de politiek en cultureel dominante Laotiaanse bevolkingsgroep ongeveer 55% van de totale bevolking vormt. Deze Laotianen wonen voornamelijk in de laaggelegen delen van het land. Mon-Khmer-groepen, deHmong en andere inheemse heuvelstammen, die voornamelijk in het voorgebergte en de bergen wonen, maken de overige 45% uit.
In hetLaotiaans is de naam van Laos "Meuang Lao (ເມືອງລາວ)" of "Pathet Lao" wat letterlijk "Land van de Lao" betekent. Frankrijk, dat de drie verschillende Laotiaanse koninkrijken verenigde in 1893 alsFrans-Indochina, zette er eens achter om de meervoudigheid van de verschillende koninkrijken aan te duiden. Dies wordt in het Frans niet uitgesproken. Omdat het Laotiaans geens als eindletter kent, wordt Laos ook door de Laotianen zelf zonders uitgesproken. De eerste benoeming van Laos met een 's' komt uit een Portugees woordenboek, dat geschreven is door missionarissen in Macau.[7]
Bewijs van moderne menselijke aanwezigheid in de noordelijke en centrale hooglanden vanIndochina, die de territoria vormen van wat later Laos zou worden, dateert uit hetvroegpaleolithicum.
De kern van het huidige Laos bestond uit het 13e-eeuwse Laotiaanse koninkrijkLan Xang, dat van 1357 tot 1707 als een verenigd koninkrijk bestond, verdeeld in de drie rivaliserende koninkrijkenLuang Prabang,Vientiane enChampasak, van 1707 tot 1779. Het viel van 1779 tot 1893 onderSiamese suzereiniteit en werd in 1893 herenigd onder hetFranse protectoraat Laos. De grenzen van het huidige Laos werden in de 19e en 20e eeuw vastgesteld door de Franse koloniale overheid.
Laos is een land dat ligt in Zuidoost-Azië ten noorden van Thailand en ten westen van Vietnam. Het land is omsingeld door andere landen en is aldus het enige land in Pacifisch Azië dat geen kustlijn heeft. Het land heeft een oppervlakte van236.800km², waarvan 4736km² water. Het totale oppervlak is nagenoeg even groot als hetVerenigd Koninkrijk, en bijna 6 keer zo groot als Nederland. Het landschap is grotendeels erg ruw bergachtig terrein – waaronder hetAnnamitisch Gebergte – met hier en daar wat vlakke gebieden, voornamelijk langs deMekong. Het hoogste punt in het land isPhou Bia met 2819 meter, in deprovincie Xhieng Khuang. Het laagste punt is de Mekong die op 70 meter stroomt. Laos ligt tussen 14 en 22 gradennoorderbreedte en tussen de 100 en de 106 gradenoosterlengte.
De lengte van de Laotiaanse landgrenzen bedraagt 5274 km, waarvan 475km metChina, 238km metMyanmar, 555km metCambodja, 1845km met Thailand en 2161km met Vietnam.[8] De grootste rivier is deMekong.
Medio 2020 telde het land 7,28 miljoen inwoners en debevolkingsdichtheid was 31,5 inwoners per km². In 2015 was deurbanisatiegraad 38%. De gemiddelde jaarlijkse bevolkingsgroei is hoog en ligt iets boven de 2%. Door deze hoge groei heeft het land een relatief jonge bevolking, in 2016 was 43% van de bevolking jonger dan 20 jaar en 4% was ouder dan 65 jaar.
In 2018 was delevensverwachting van mannen 65,4 jaar (2007: 63,2) en de levensverwachting van vrouwen was 68,8 (2007: 65,9).[10] Zo'n 80% van de bevolking had toegang tot geschoond drinkwater in 2018.[10] De overheidsuitgaven op het vlak van gezondheidszorg besloegen 2,8% van hetbruto binnenlands product.[10]
Hetboeddhisme is de belangrijkste religie in Laos. Tijdens het koninkrijk was het boeddhisme erstaatsgodsdienst. DeLao zijn boeddhisten. De andere volken hangennatuurreligies aan. Er zijn ongeveer 30.000katholieken en 25.000protestanten. Na de omwenteling in 1975 zijn de godsdiensten ongemoeid gelaten en sinds 1991 bestaat er ook officieel weergodsdienstvrijheid.
De officiële taal is hetLaotiaans of Lao. Dit is eentoontaal uit deTai-familie, waaronder ook het sterk verwanteThais behoort, alsook talen gesproken in het zuiden vanChina. Het schrift dat gebruikt wordt is nauw verwant aan hetThais schrift. In het noordoosten van Thailand (Isaan) wonen meer mensen die Laotiaans en daarop lijkende talen spreken dan in Laos zelf, waar slechts iets meer dan de helft van de bevolking Laotiaans spreekt. De rest van de bevolking spreekt vaak een van de vele inheemse talen, waaronderHmong enKhmu. Er worden in het land 85 verschillende talen gesproken.[11]
Pi Mai ("Nieuwjaar"; in Thailand noemt men hetSongkran). Viering van het begin van het nieuwe jaar. Van 14 t/m 16 april. Je wenst iemand gelukkignieuwjaar door deze met water nat te maken en daarbij 'sok di pi mai' te zeggen, oftewel gelukkig nieuwjaar.
Bootracen. Op diverse plaatsen in Laos in oktober over de rivier deMekong.
Deprovincies van Laos vormen de bestuurlijke hoofdindeling van Laos. Naast de 16 provincies (Laotiaans:khwaeng) bestaat er eenprefectuur rond de hoofdstad Vientiane.
De regering van Laos, een communistischeenpartijstelsel, begon in 1986 de economische teugels los te laten en meer ruimte te laten voor particulier initiatief. Dit leidde tot een hoge gemiddelde economische groei van meer dan 6% op jaarbasis tussen 1988 en 2018.
Delandbouw was een belangrijke economische sector, het had in 1990 een aandeel van 50% in hetBBP en een nog groter aandeel in de totale werkgelegenheid. In 2020 was het aandeel gedaald naar 16% in het BBP en was het aandeel van de industrie gestegen van 14% in 1990 naar 32% in 2020. Slechts 6,2% van het landoppervlak is vruchtbaar genoeg voor landbouw, en slechts 0,7% wordt permanent bewerkt.[12] Een probleem voor de landbouw vormen de grote hoeveelheden ongeëxplodeerde munitie die nog in het land liggen van de oorlogen in de jaren 60 en 70. In 2017 was de beroepsbevolking 3,6 miljoen mensen groot, waarvan ruim 70% nog actief was in de landbouwsector.
De Laotiaanse economie is voornamelijk afhankelijk van investeringen en handel met buurlanden Thailand, Vietnam en in het bijzonder China.
Laos heeft ambitieuze strategieën voor ontwikkeling gebaseerd op het opwekken van elektriciteit door middel van haar rivieren, en het vervolgens doorverkopen van deze opgewekte energie aan haar buurlanden, voornamelijk Thailand, China en Vietnam. Bovendien heeft het met haar plannen voor vier nieuwe spoorwegen die Laos met voorgaande landen moeten verbinden, de ambitie om een 'land-verbonden' natie te worden.[14] Door deze infrastructurele ontwikkelingen en een groeiende mijnsector is Laos door deWereldbank genoemd als een van de snelst groeiende economieën inOost-Azië en deGrote Oceaan, met 7% gemiddelde jaarlijkse groei van hetbbp over de afgelopen tien jaar.[15]
Rivieren zijn belangrijke transportassen voor veel Laotianen.
De infrastructuur van Laos is slecht. In een groot deel van het land ontbreekt het aan goede wegen, en er zijn bijna geen spoorwegen. Een aantal hoofdwegen, vooral in stedelijke gebieden, zijn verbeterd met als belangrijkste voorbeeldRoute 13. Echter, nog steeds kunnen de meeste delen van het land in dunbevolkte gebieden alleen bereikt worden overonverharde wegen, die niet het hele jaar begaanbaar zijn.
Er is weinig externe en internetelecommunicatie, maarmobiele telefoons worden wel veel gebruikt in de steden. In de steden en op sommige andere plaatsen is ook internet, en hotels en restaurants hebben veelalwifi. In veel rurale gebieden waselektriciteit gedeeltelijk of helemaal niet beschikbaar, maar in 2018 was dit verbeterd en had 80% toegang tot het net.[10]Songthaews (pick-up-trucks met twee rijen bankjes) worden vaak gebruikt voor het openbaar vervoer over korte afstand. Op de langere afstanden rijden ook bussen en mini-busjes. De bussen zijn soms betaald met Japanse ontwikkelingshulp en ook zijn er vele tweedehands bussen te vinden uit China en andere buurlanden.
In Laos zijn 21.716km interlokale wegen, waarvan 9674km geasfalteerd en 12.043km ongeasfalteerd. In Laos rijdt men rechts.
Laos heeft een snelweg vanSavannakhet tot de Vietnamese grens bijLao Bao naarKunming in Zuid-China sinds april 2008. Ook op enkele andere wegen worden wegen breder gemaakt en ontstaan wegen die snelweg genoemd kunnen worden. In 2020 opende de snelwegVientiane–Boten Expressway.
Er zijn een aantal verbindingen over de Mekong met Thailand in de vorm van "vriendschapsbruggen" (Friendship Bridges). Vientiane is sinds 1994 verbonden metNong Khai via deEerste Thais-Laotiaanse Vriendschapsbrug. De Tweede Thais-Laotiaanse Vriendschapsbrug verbindt de Laotiaanse stad Savannakhet met de stad Mukdahan. De Derde Thais-Laotiaanse Vriendschapsbrug verbindt de provincie Nakhon Phanom in het noordoosten van Thailand met de provincie Khammouan in Laos. Deze brug is voltooid op 11 november 2011. De Vierde Thais-Laotiaanse Vriendschapsbrug (Laotiaans: ຂົວມິດຕະພາບ ລາວ-ໄທ) verbindt Huay Xai en het district Chiang Khong in Thailand. Sinds eind 2014 heeft ook het eiland Don Khong in de provincie Champasak een brug die het vasteland verbindt met het eiland.
Er zijn 52 vliegvelden in Laos. Het belangrijkste isWattay International Airport, de internationale luchthaven van Vientiane.
Er is een kort stuk spoorweg dat Thailand via de Eerste Thais-Laotiaanse Vriendschapsbrug verbindt met een station aan de overkant van de Mekong, 13km ten zuidoosten vanVientiane. Eind 2021 kwam een 1024 km lange spoorlijn tussenKunming, de hoofdstad vanYunnan in de Volksrepubliek China, en Vientiane gereed.[16] Op het traject is een maximumsnelheid van 160km/h mogelijk. Er zijn tien stations op het 409 kilometer lange traject in Laos. De spoorlijn vergde een investering van bijna 9 miljard dollar.[16] Er zijn plannen om deze spoorlijn verder naar het zuiden uit te breiden met als finale bestemmingSingapore via Laos, Thailand, Cambodja en Maleisië.
.svg)
.svg)
