Khartoem heeft meer dan twee miljoen inwoners en vormt samen metKhartoem-Noord (al-Khartûm Bahrî) enOmdurman (Umm Durmân) eenmetropool van meer dan acht miljoen inwoners. Hierbij wordt Omdurman beschouwd als de nationale hoofdstad, Khartoem-Noord als het industriële centrum en Khartoem zelf als het bestuurscentrum.[1] Dezeagglomeratie wordt wel aangeduid als Greater Khartoum[1] of de Tri-capital.[2] De verschillende steden van de agglomeratie zijn verbonden met bruggen.[3]
De agglomeratie heeft een drastisch tekort aanzoetwater, zowel van de rivieren als van ondiepeaquifers, die vervuild worden door menselijke activiteiten. Tijdens hethoogwaterseizoen heeftkraanwater te maken met problemen door zwevende deeltjes. Tegelijkertijd wordt dezuivering vanoppervlaktewater uit de Nijl steeds kostbaarder, vooral tijdens hetoverstromingsseizoen. Daarom ontwikkelt de overheid alternatievegrondwaterbronnen.
Khartoem werd door de Egyptenaren in 1823 gesticht alsgarnizoensstad op de plaats waar hetEgyptische leger twee jaar eerder een tentenkamp had opgebouwd.[3] De stad werd in 1830 uitgeroepen tot de hoofdstad vanEgyptisch Soedan. Later werd ze af en aan inzet van machtsstrijd tussen hetBritse koloniale rijk enhet Franse: ze wilden Soedan niet, maar ook niet dat de ander het zou krijgen. In 1885 werd Khartoem veroverd door plaatselijke groepen onder deMahdi (verbeeld in de filmKhartoum), ondanks de aanwezigheid van de Britsegeneraal Gordon en de nabijheid van een (langzaam) oprukkend Brits leger. Het garnizoen en een deel van de bevolking werden uitgemoord; veel vrouwen en kinderen werden totslaaf gemaakt. De dood van Gordon veroorzaakte een schandaal in Engeland en leidde tot de val van de regering-Gladstone. Toen het er later op leek dat de Fransen zouden binnentrekken, kwamen de Britten alsnog in actie en heroverden de stad in 1898. Onder gouverneur-generaalHerbert Kitchener werd Khartoem opnieuw opgebouwd en de stad bleef het bestuurscentrum vanAnglo-Egyptisch Soedan tot deonafhankelijkheid van het land. In 1902 kreeg de stad een eerste instelling voor voortgezet onderwijs, het Gordon Memorial College (later:University of Khartoum).[3]
In 1956 werd Khartoem hoofdstad van de onafhankelijke republiek Soedan. Op 1 september 1967 werd hier de zogenaamdeResolutie van Khartoem uitgesproken na een conferentie van de leiders van acht Arabische staten. De conferentie volgde op deZesdaagse Oorlog tussen Israël en de Arabische wereld.
In de jaren 80 en 90 groeide de stad dankzij een toestroom van nieuwe inwoners van het platteland en het westen van Afrika.[3] Vastgoed werd gezien als een van de weinige veilige investeringen en gold bovendien als goede voorziening voor de oude dag. Ook Soedanezen in het buitenland investeerden veel geld in de ontwikkeling van vastgoed, zowel voor eigen bewoning als voor verhuur.[4]
In 2005 kreeg Khartoem de titel van Arabische Culturele Hoofdstad toegekend.[4]
Ondanks de vele conflicten in Soedan was het in Khartoem altijd relatief rustig gebleven, tot 2018. Sinds destaatsgreep van dat jaar is de stad echter ook onderdeel geworden van de strijd tussen de verschillendefacties. Inwoners moesten vluchten en woonwijken zijn verwoest.[4]
Khartoem is een belangrijk transportknooppunt. Er is riviertransport over de Witte en de Blauwe Nijl en er zijn spoorverbindingen naar Egypte,Port Sudan enEl Obeid. Khartoem heeft ook eeninternationale luchthaven.
Khartoem is eenwoestijnstad die voor de watervoorziening afhankelijk is van de Nijl. De stad wordt regelmatig getroffen door zandstormen (haboob) en ook overstromingen vormen een risico.
De stad wordt doorsneden door bredeboulevards voor het wegverkeer. Khartoem was een van de eerste steden in Afrika die volgens een plan werd opgetrokken. Vanaf 1910 werd er gebouwd in eendambordpatroon dat wordt doorbroken door diagonale hoofdwegen. Dit stadsplan valt nog steeds te herkennen in het oude centrum langs de Blauwe Nijl. Vanaf de jaren 1970 begon een ongecontroleerde stadsuitbreiding die vanaf de jaren 1990 nog sterker werd. Hierbij werden voormalige landbouwgebieden en oude dorpen opgeslokt.
Arabisch is de voertaal in Khartoem. Een belangrijk deel van de bevolking bestaat uit immigranten uit de rest van Afrika, ook uit dewesten van het continent.[3]
