| Kaliumjodide | ||||
|---|---|---|---|---|
| Structuurformule en molecuulmodel | ||||
 | ||||
Kristalrooster van kaliumjodide | ||||
 | ||||
Kristallen kaliumjodide | ||||
| Algemeen | ||||
| Chemische formule | KI | |||
| IUPAC-naam | kaliumjodide | |||
| Andere namen | potide | |||
| Molaire massa | 166,00277 g/mol | |||
| SMILES | [K+].[I-] | |||
| InChI | InChI=1/HI.K/h1H;/q;+1/p-1/fI.K/h1h;/q-1;m | |||
| CAS-nummer | 7681-11-0 | |||
| EG-nummer | 231-659-4 | |||
| PubChem | 4875 | |||
| Wikidata | Q121874 | |||
| Beschrijving | witte kristallen | |||
| Vergelijkbaar met | natriumjodide,kaliumbromide,kaliumchloride | |||
| Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen | ||||
| ||||
| H-zinnen | H302 -H315 -H319 | |||
| EUH-zinnen | geen | |||
| P-zinnen | P305+P351+P338 | |||
| LD50 (muizen) | (oraal) 1862 mg/kg | |||
| Fysische eigenschappen | ||||
| Aggregatietoestand | vast | |||
| Kleur | wit | |||
| Dichtheid | 3,13 g/cm³ | |||
| Smeltpunt | 681 °C | |||
| Kookpunt | 1330 °C | |||
| Dampdruk | 100 Pa | |||
| Oplosbaarheid inwater | 1430 g/L | |||
| Goed oplosbaar in | water, ethanol | |||
| Geometrie en kristalstructuur | ||||
| Kristalstructuur | kubisch | |||
| Nutritionele eigenschappen | ||||
| Typeadditief | in gejodeerd tafelzout | |||
| Tenzij anders vermeld zijnstandaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1bar). | ||||
| ||||
Kaliumjodide is een wit kristallijnanorganischzout met alsverhoudingsformule KI. Het wordt gebruikt in defotografie en in deradiotherapie. Als bron vanjodide-ionen wordt het vaker gebruikt dannatriumjodide, omdat het veel minderhygroscopisch is.
De stof is opgenomen in delijst van essentiële geneesmiddelen van deWHO.
Kaliumjodide kan bereid worden door reactie vankaliumhydroxide metdi-jood:
Het daarbij ontstanekaliumjodaat kan ook worden omgezet naar kaliumjodide door eencarbothermische reductie:
Zeer zuiver kaliumjodide kan bereid worden uitwaterstofjodide enkaliumwaterstofcarbonaat:
Kaliumjodide is een typischionair zout. Omdat jodide-ionen mildereductoren zijn, wordt het zout vrij gemakkelijk geoxideerd totdi-jood. Kaliumjodide wordt wegens die oxidatie dan ook langzaam geel bij langdurig contact met vochtige lucht. In oplossing gaat die reactie een stuk sneller, vooral inzuur milieu, wegens de vorming vanwaterstofjodide, een sterke reductor.[1][2][3][4]
Ook de andere halogenen, zoalsdichloor, kunnen jodide-ionen oxideren:
Kaliumjodide vormttri-jodide-ionen bij behandeling met di-jood, waardoor di-jood beter oplosbaar wordt in water:
of netter, in water zijnionofore stoffen in ionen gesplitst:
gevolgd door:
Dit evenwicht ligt voor jood sterk naar rechts.Di-jood is als neutrale, apolaire moleculaire stof die slecht oplosbaar is in water. De vorming van het tri-jodide-ion heeft tot gevolg dat de oplosbaarheid (uitgedrukt alsanalytische concentratie) van di-jood in waterige oplossingen veel groter wordt. In de biologie wordt vaak gebruikgemaakt van dit verschijnsel, al is het in die tak van de wetenschap gebruikelijk om te spreken van een I2KI-oplossing oflugol.
Kaliumjodide komt voor als kleurlozekristallen of een witkristallijnpoeder. Het is lichthygroscopisch en heeft een bitterzoute smaak. Aan de lucht wordt het langzaam geel wegens het ontstaan vandi-jood (samen met kleine hoeveelhedenkaliumjodaat).
Kaliumjodide wordt gebruikt bij de synthese vanzilverjodide, dat in defotografie toegepast wordt.
Het wordt vaak gebruikt als een bron van jodide-ionen in de organische synthese. Een voorbeeld hiervan is de bereiding vanaryljodiden uitaryldiazoniumzouten (Sandmeyer-reactie).[5][6] In deFinkelstein-reactie kan het als alternatief voornatriumjodide worden gebruikt.
Het wordt in kleine hoeveelheden toegevoegd aantafelzout om er gejodeerd zout te maken. Dit wordt onder andere verwerkt inbrood.
In verzadigde oplossing wordt kaliumjodide toegepast alsexpectorans bij de behandeling van longcongestie en alsschimmeldodend middel bij de behandeling vansporotrichose. Samen met di-jood wordt het soms toegediend omkeelpijn te verlichten.
Kaliumjodide werd in 1982 door deFDA goedgekeurd als middel om deschildklier te beschermen tegenradioactief jodium, dat kan vrijkomen bij eenkernramp. De radio-isotoop131I is namelijk een belangrijk bijproduct vankernsplijting en is gevaarlijk omdat het zich opstapelt in de schildklier, hetgeen kan leiden totschildklierkanker. Toedienen van niet-radioactief jodide verzadigt de schildklier metjodium, waardoor het radioactieve jodium zich niet kan opstapelen.
ZieJoodprofylaxe voor het hoofdartikel over dit onderwerp.Kaliumjodide wordt, in combinatie metdi-jood, gebruikt bij hetetsen vangoud.
·
·
