Jeffrey Sachs (Detroit (Michigan),5 november1954) is een Amerikaanse (ontwikkelings)econoom enhoogleraar en directeur van hetEarth Institute bij deColumbia-universiteit (New York). Sachs adviseerde verschillende regeringen bij de overgang vancommunisme naarkapitalisme. Van 2002 tot 2006 was hij speciaal adviseur vanSecretaris-Generaal van deVerenigde Naties en nadien tot 2016 van Annans opvolger bij de VN,Ban Ki-moon.
Jeffrey David Sachs werd op 5 november 1954 geboren inDetroit,Michigan. In 1980 studeerde hij summacum laude af aan deHarvard-universiteit inCambridge (Massachusetts), waar hij op zijn 29ste tevens de jongste hoogleraar ooit werd.
Daarnaast maakte Sachs tussen 1986 en 1994 faam als adviseur van regeringen inZuid-Amerika,Afrika,Azië enOost-Europa. Hij werd bekend als de econoom dieschoktherapie toepaste op economieën die in de overgangsfase vancommunisme naar eenvrije markteconomie verkeerden, waaronderPolen en deSovjet-Unie na de val van de Muur.
In 2002 werd Sachs aangesteld als speciaal adviseur van VN-Secretaris-GeneraalKofi Annan; een functie die hij nadien ook vervulde voor diens opvolgerBan Ki-moon. Sachs vervulde tevens een belangrijke rol als adviseur bij het vaststellen van deMillenniumdoelstellingen van de Verenigde Naties, die ten doel hadden om vóór 2015honger enarmoede wereldwijd te halveren, alle kinderen op school te krijgen, kinder- enmoedersterfte uit te bannen, aids en malaria te verslaan, overal gelijke rechten voor mannen en vrouwen door te voeren, hetmilieu ingrijpend te beschermen en wereldwijd economische ontwikkeling op gang te brengen, onder meer door schuldkwijtschelding voor de armste landen. Zijn recente werk voor de VN heeft Sachs tot een leidende figuur in de strijd tegen armoede gemaakt. Hij adviseerde in het verleden ook deWereldbank, hetIMF, deOECD en deWHO.
Sinds 2002 is Sachs hoogleraar aan Columbia-universiteit in New York, en tevens directeur van het Earth Institute, dat zich op deze universiteit bezighoudt met armoede- en milieuproblematiek.
Jeffrey Sachs weigerde in te gaan op het dringend verzoek van aanhangers om zich in 2008 kandidaat te stellen voor de presidentsverkiezingen, en was onbezoldigd adviseur vanObama's transitieteam.
Jeffrey Sachs is getrouwd metkinderarts Sonia Ehrlich Sachs, het stel heeft samen drie kinderen.
Sachs heeft tijdens zijn drukke carrière vele onderscheidingen ontvangen.TIME Magazine noemde hem zowel in 2004 als in 2005 een van de honderd meest invloedrijke leiders ter wereld enThe New York Times omschreef hem eerder als waarschijnlijk de belangrijkste econoom ter wereld. RocksterBono noemt hem 'my professor' en het Britse dagbladThe Guardian 'The Man with the Plan'. Andere bijnamen zijn onder meer 'de economische schok-therapeut', de 'superadviseur' en 'Dr. Development'.
Jeffrey Sachs heeft veel gepubliceerd over onder meerduurzame ontwikkeling,armoedebestrijding,ontwikkelingssamenwerking, schuldenverlichting en de bestrijding van ziekten alshiv/aids,tuberculose enmalaria, maar zijn bekendste werken zijn de boekenThe End of Poverty: Economic Possibilities for Our Time (Het einde van de armoede – Hoe we dit doel binnen twintig jaar kunnen bereiken (Uitgeverij Lemniscaat, 2005) enCommon Wealth: Economics for a Crowded Planet (Welvaart voor de wereld – Economie voor een overbevolkte planeet Business Contact, 2008).
Enkele andere belangrijke publicaties
Volgens Jeffrey Sachs moeten alle landen gezamenlijk overheidsinvesteringen doen om de grootste risico's af te wenden waarmee de wereld wordt geconfronteerd, zoalsklimaatverandering,verlies van biodiversiteit, de snellebevolkingsgroei en extreme armoede. De kosten van deze investeringen zijn niet hoog, vooral niet als ze eerlijk over de verschillende landen wordt verdeeld. Volgens Sachs is het probleem niet zozeer dat er enorm veel werk moet worden verricht om rampen te voorkomen, maar dat het nog altijd onmogelijk lijkt om overeenstemming op wereldniveau te bereiken over zelfs maar beperkte maatregelen.
Volgens Sachs kost het veranderen van ons huidige energiesysteem, dat het gevaar van verwoestende klimaatverandering met zich meebrengt, naar een duurzaam energiesysteem waarin klimaatverandering kan worden beperkt, vermoedelijk minder dan 1% van het wereldjaarinkomen.
De invoering van een progressiefgeboortebeperkingsbeleid om de uit de hand lopende bevolkingsgroei in de armste landen te vertragen kost minder dan één tiende procent van het jaarinkomen van de rijke landen.
Een einde maken aan extreme armoede (overleven van minder dan 1 dollar per dag) kost eveneens minder dan 1% van het jaarinkomen van de rijke landen. Dit bedrag is voldoende voor de essentiële investeringen die in de armste landen nodig zijn om deze landen uit dearmoedeval te halen (en zelfs dit bescheiden bedrag voor de armen is maar tijdelijk nodig, vermoedelijk slechts tot 2025).
Het belangrijkste probleem is volgens ontwikkelingseconoom Jeffrey Sachs dan ook niet de afwezigheid van redelijke en betaalbare oplossingen, maar het menselijk onvermogen om de wereldwijde samenwerking te realiseren die nodig is voor het invoeren van deze oplossingen.
Evenals de vooraanstaande Britse ontwikkelingseconoomPaul Collier, is Sachs van mening dat er een directe relatie bestaat tussenarmoedebestrijding en het vergroten van internationale veiligheid. Economische crises leiden totziekte,honger enwrok, waardoor gemakkelijk een voedingsbodem voorterrorisme ontstaat. Het is dus belangrijk dat dewesterse wereld anders gaat kijken naarontwikkelingshulp: niet jaar in jaar uit steeds kleine beetjes helpen om verder afglijden in de armoede te voorkomen, maar gedurende een bepaalde periode flinkinvesteren in een land, waardoor zo'n land economisch in het zadel wordt geholpen.
Sachs propageert ook het investeren ingezondheidszorg: een gezonde bevolking stimuleert economische ontwikkeling. In zijn speeches en interviews wijst Sachs keer op keer op de uitvoerbaarheid van deMillenniumdoelen, die hij “very practicable, doable, utterly straightforward things” noemt.
Op 19 februari 2025 hield Sachs een toespraak[1] tot hetEuropees Parlement, waarin hij Europa opriep zich los te maken van de invloed van de VS en een eigen buitenlands beleid op te zetten.[2][3][4]
Een van de belangrijkste tegenstanders van Sachs' ideeën, is de ontwikkelingseconoomWilliam Easterly. Volgens Easterly is het helemaal niet nodig om grote hoeveelheden ontwikkelingsgeld te pompen in arme landen: landen als China enIndia hebben zichzelf immers aan de armoede weten te ontworstelen zonder dat het ontwikkelingsbudget ingrijpend werd verhoogd.
De Canadese immunoloog en professor in de rechtenAmir Attaran werkte in het verleden samen met Jeffrey Sachs in het kader van de Millenniumdoelen. Attaran trok zich echter terug omdat hij vindt dat de resultaten van de Millenniumdoelen onvoldoende meetbaar zijn.
In haar boekThe Idealist, Jeffrey Sachs and the quest to end poverty uit 2013 beschrijft Nina Munk hoe Sachs' grote in 2006 gelanceerdeMillenium Village Project, gebaseerd op zijn visie en theorieën, op niets uitdraaide. De dorpen die deel uitmaakten van het project deden het niet beter dan de algemene opwaartse trend in Afrika.[5]
