XChat, een bijUNIX- enLinux-gebruikers populaire IRC-client.
Internet Relay Chat (meestal afgekort totIRC) is eentoepassingslaagprotocol voor een op tekst gebaseerdchatsysteem. Het is voornamelijk bedoeld voor groepsgewijze communicatie, maar laat ook directe communicatie tussen twee personen toe. Hetchatten gebeurt vaak met gebruik vaninternetjargon. IRC had ruim 300.000 gebruikers in 2012.[1]
IRC is oorspronkelijk ontworpen inFinland doorJarkko Oikarinen (beter bekend onder de bijnaamWiZ) in augustus1988 om het programma MUT (Multi User Talk) te vervangen, dat hij draaide op eenBBS in Finland. Het is deels geïnspireerd doorThe InterChat Relay Network (kortweg Relay) dat draaide op hetBitnet-netwerk. IRC is sinds toen uitgegroeid tot een wereldwijd netwerk. Later (na enkele kleinschalige pogingen) is er door politieke motieven een grotesplitsing ontstaan, waaraan veel huidige IRC-netwerken hun leven te danken hebben.
IRC is een open protocol datTCP en optioneelSSL gebruikt.
Omdat het IRC-protocol eenopen standaard is, kan iedereen eenIRC-client bouwen om een verbinding te maken met een IRC-server (bij bijvoorbeeldICQ enMSNP kan dat niet zonder meer). Dit is gedeeltelijk de oorzaak van de populariteit van IRC. Omdat het IRC-protocol een tekstgebaseerd protocol is, kan zelfs met een eenvoudigsocketprogramma alstelnet gebruikgemaakt worden van IRC, al vergt het meer moeite om de verbinding in stand te houden.
De oorspronkelijke IRC-standaard is beschreven inRFC 1459. Er zijn inmiddels door verschillende mensen functionaliteiten aan het protocol toegevoegd. Soms is deze nieuwe functionaliteit niet meer compatibel met de oorspronkelijke RFC — strikt gezien heet het dan geen IRC meer, al blijven veel gebruikers het zo noemen.
IRC is op hetclient-servermodel gebaseerd. Dit wil zeggen dat een gewone IRC-gebruiker met een IRC-programma (declient) verbindt met een computer op het internet die hiervoor dient (deserver). De IRC-client van de gebruiker communiceert dus niet rechtstreeks met andere IRC-clients, maar enkel met één server.
Er zijn verschillende IRC-netwerken. Een netwerk is een groep van IRC-servers die met elkaar in verbinding staan. Deservers van het netwerk wisselen onderling hun status uit en vormen daardoor één geheel, waardoor het mogelijk is om met iemand te chatten die op een andere server zit, zolang die verbonden is met hetzelfde IRC-netwerk. Om met een bepaald IRC-netwerk verbonden te zijn is het dus enkel noodzakelijk om met één server van dat netwerk te verbinden.
Communiceren met iemand die met een bepaald IRC-netwerk verbonden is via een ander netwerk is in principe niet mogelijk. Wel is het mogelijk om op verschillende netwerken tegelijk aanwezig te zijn, een optie die vele programma's bieden.
Sommige IRC-netwerken bestaan slechts uit 1 server, anderen uit 50 of nog veel meer servers. In dit opzicht kan IRC een schaalbaar protocol worden genoemd. De servers zijn echter door eenacyclische graaf met elkaar verbonden, waardoor het netwerk erg vatbaar is voor verstoringen. Zodra er een verbinding tussen twee servers uitvalt, is er sprake van eennetsplit.
Ieder netwerk heeft zijn eigen specifieke kenmerken en gebruiken, maar de meeste IRC-netwerken kennen dezelfde basisfuncties. Alle "echte" IRC-netwerken hebben alle basisfuncties die de RFC specificeert.
IRC legt zich voornamelijk toe opchannels, in plaats van op personen. Channels of kanalen zijn een soort kamers (daarom ook wel door sommige mensen "rooms" genoemd) over een meer of minder specifiek onderwerp (dit onderwerp is meestal in meer of mindere mate "bindend", al wordt er vaak ookofftopic gepraat). Indien iets in een channel gezegd wordt, kan, afhankelijk van de regels, meestal iedereen het lezen die ook in het channel aanwezig is. IRC is dus een vorm vanmulticasting. Op meerdere channels aanwezig zijn is in principe mogelijk — echter, de meeste servers hebben een limiet op de hoeveelheid channels waar een gebruiker gelijktijdig in aanwezig is. Individueel chatten tussen twee personen is ook mogelijk via zogenaamde query-messages (privéberichten).
Op de meeste netwerken kan iedereen zelf een eigen channel beginnen en beheren. Hulp hierbij wordt vaak aangeboden in de vorm vanservices.
Channels waren vroeger genummerd, gemodelleerd naar radiofrequenties. Tegenwoordig hebben channels vrijwel altijd namen, beginnend met eenprefix. De standaardprefix is "#"; sommige servers bieden echter ook andere aan, zoals "&". Het verschil tussen de prefixes # en & in de naam van een channel is meestal de bereikbaarheid; een "#" (jargon:sharp) is een zogeheten globaal channel; deze zal aanwezig zijn op alle servers in het netwerk. Een channel met prefix & is enkel bereikbaar voor mensen die op dezelfde server zitten. Omdat er meerdere verschillende &-kanalen op hetzelfde netwerk aanwezig kunnen zijn, kan dit voor verwarring zorgen. Mede hierdoor worden &-channels nauwelijks meer gebruikt.
Een IRC-gebruiker kan in principe altijd een kanaal binnengaan; het IRC-protocol implementeert echter een aantal beveiligingen om kanalen eventueel af te sluiten voor de "grote massa". Een channel verlaten kan vrijwel altijd. Een channel binnengaan wordtjoinen genoemd (naar de IRC-opdracht "JOIN"). Een channel verlaten wordt "parten" genoemd (wederom vernoemd naar de aanverwante IRC-opdracht, namelijk "PART").
Een Channel Operator (meestal afgekort tot "chanop" of "op") is een beheerder van een channel. Deze functie wordt soms (mede) vervuld door één of meer bots. Deze zijn in principe aangesteld om het channel ordelijk te houden, al komt misbruik regelmatig voor. Een channel operator kan technische maatregelen instellen, zoals een limiet op het aantal gelijktijdige leden, gebruikers uit het channel gooien (kicken, meestal als waarschuwing of plagerij), verbannen (bannen, meestal na herhaald misbruik), en andere beheerders aanstellen (meestal met minder rechten).
Op vrijwel alle servers krijgt de gebruiker na het joinen van een leeg, nieuw channel automatisch de channel operator-status toebedeeld. Om het kanaal verder te beschermen is er vaak een Channel Service aanwezig (meestal "ChanServ" geheten) die kan bijhouden wie de eigenaar van een specifiek kanaal is, en welke gebruikers extra rechten hebben op welk kanaal.
ZieIRC-bot voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
EenIRC-bot is een IRC-client die geautomatiseerd taken uitvoert voor andere gebruikers. Bots vervullen verschillende functies, variërend van simpele raadspelletjes tot het op afstand besturen van computers (vaak zijn deze dan ook beveiligd met eenwachtwoord). Een speciaal geval van bots zijn de zogehetenservices: bots die door de beheerders van het netwerk zijn aangesteld om henzelf en gebruikers te helpen met "alledaagse" taken zoals het reserveren van gebruikersnamen en het beheren van kanalen.
IRSSI, een bijUNIX enGNU / Linux-gebruikers populaire IRC-client. Specifiek voor console gebruik
Een IRC-gebruiker gebruikt meestal een IRC-client, een programma dat ontworpen is om verbinding te maken met een of meerdere IRC-netwerken. De meeste IRC-programma's vertalen het IRC-clientprotocol naar een min of meer gebruiksvriendelijk formaat, waardoor de gebruiker geen verstand hoeft te hebben van het protocol zelf om gebruik te kunnen maken van IRC. Een IRC-client kan zijn opgenomen in eeninternet suite.
Hieronder staan er een aantal vermeld:
AdiIRC, een grafische IRC-client voorWindows met veel features waaronder het gebruiken vanmIRC scripts.
vIRC, een eenvoudige en gratis IRC-client geschreven inVisual Basic.
WeeChat, een opensource IRC-client welke standaard komt met een terminal interface maar ook optioneel beschikt over andere interfaces zoals eenwebinterface.
X-Chat Aqua, een verbeterde versie van XChat voorOS X in combinatie metAqua.
XChat, een opensource-chatprogramma voor Windows, OS X en Linux. (inactief)
