Helsinki (Nederlandse uitspraak:[ˈhɛlˌsɪŋki]?, de klemtoon valt op de eerste lettergreep;Zweeds:Helsingforsⓘ) is de hoofdstad van de RepubliekFinland. De stad ligt aan de zuidkust van het land aan deFinse Golf tegenover de hoofdstad vanEstland:Tallinn. Helsinki is tevens de grootste stad en in veel opzichten het centrum van het land. De gemeente Helsinki telt664.028 inwoners (2022). Inclusief agglomeratie telt Helsinki rond de één miljoen inwoners. Bijna een vijfde van de Finse bevolking woont in en om Helsinki.
Helsinki is een tweetalige gemeente metFins als meerderheidstaal (± 86%) enZweeds als minderheidstaal (± 6%).
Helsinki werd in1550 door deZweedse koningGustaaf I gesticht, om als handelsconcurrent voor het aan de overkant van de Finse Golf gelegenTallinn te dienen. Dit streven verliep niet succesvol en Helsinki bleef een onbeduidend stadje totdat Finland in1809 doorRusland werd ingelijfd. In1812 werd besloten de hoofdstad van het westelijk gelegenTurku naar het centraal gelegen Helsinki te verplaatsen.
Vanaf toen groeide de stad snel. In 1827 werd ook de Finse universiteit van Turku naar Helsinki verplaatst. Na het uitroepen van de onafhankelijkheid in 1917 werd de stad strijdtoneel van de burgeroorlog, waarin ze aanvankelijk door socialistische troepen werd ingenomen en de "witte" regering moest uitwijken. Tijdens deTweede Wereldoorlog was Helsinki een van de weinige hoofdsteden die niet door een vreemde mogendheid werd bezet; wel werd de stad gebombardeerd door Sovjetvliegtuigen. In 1952 vonden in Helsinki deOlympische Spelen plaats en in 1975 werd de slotakte van deConferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa in Helsinki getekend.
Helsinki is (sinds het stadje in1639 werd verplaatst) op een rotsige landtong in de Finse Golf gebouwd. DeMarkt van Helsinki (Kauppatori) aan het water vormt het centrum van de stad. Bijzonder is dat de meeste groteveerboten hier vlak bij aanleggen.
Achter het marktplein ligt hetSenaatsplein. Dit gedeelte van de stad is in 1816, na een grote brand, door de architectCarl Ludvig Engel in classicistische stijl herbouwd. Het wordt nu als belangrijkste bezienswaardigheid van de stad beschouwd. Aan het plein staat de witteDomkerk van Helsinki, het symbool van Helsinki dat al van verre te zien is.
Ten oosten van het marktplein, op het schiereiland Katajanokka, staat de uit rode baksteen opgetrokkenRussisch-orthodoxeOespenski-kathedraal. Aan de kade van het schiereiland ligt 's zomers de ijsbrekervloot van Helsinki aangemeerd.
Direct rondom het centrum liggen de woonwijken Kruununhaka en Katajanokka, injugendstil opgetrokken, alsmede het zuidelijkeUllanlinna, Eira en Punavuori. Deze wijken zijn behoorlijk heuvelachtig. Even ten westen van het centrum bevindt zich deTemppeliaukio-kerk, een kerk die in een rots is uitgehakt. Ten westen van het centrum ligt de moderne woon- en kantorenwijk Ruoholahti.
Ten noorden van de landtong beginnen de buitenwijken en voorsteden van Helsinki, waarvanVantaa enEspoo de grootste zijn. Met name in Espoo zijn enkele vroegmoderne woningbouwprojecten te vinden, zoals detuinstadTapiola. In het algemeen bestaan de woningen uit appartementblokken en (in mindere mate) eengezinswoningen die zich te midden van de naald- en berkenbossen in een krans ten noorden en oosten van het centrum uitstrekken.
Op 31 maart 2016 woonden er 629.512 mensen in Helsinki. Dat aantal groeit met 0,63% per jaar. Het is de grootste en meest internationale stad van Finland. In de heleregio Helsinki (inclusief Espoo, Vantaa enKauniainen) wonen ongeveer 1,3 miljoen mensen. Helsinki heeft de grootste immigrantenbevolking van Finland (8,9% van de bevolking is in het buitenland geboren) en herbergt 130 nationaliteiten. De meeste immigranten komen uit Rusland,Estland, Zweden,Somalië,Servië,China,Irak enDuitsland. Ongeveer 86% van de bevolking is Finstalig, 6% Zweedstalig en 8% spreekt een andere taal.
Een bijzonder feit is dat er geen enkel deel van Helsinki bekendstaat als beduidend armer dan de rest. Het oosten van Helsinki herbergt echter relatief meer sociaal zwakkere groepen, mede door de aanwezigheid van veel huurbouw van de stad Helsinki zelf. Voorbeelden zijn Malmi, Itäkeskus, Maunula en Jakomäki.
Helsinki staat bekend als uitgaansstad: tal van restaurants, clubs en cafés zijn te vinden in met name het centrum.Tuska is een Open Air Metal Festival.
Helsinki is in alle opzichten de belangrijkste stad van het land. Het is deregeringszetel en het diplomatieke centrum. Vrijwel alle hoofdkantoren van grote Finse en internationale ondernemingen zijn in Helsinki of in de voorstad Espoo gevestigd. Helsinki is tevens de grootste industriestad van het land (met voornamelijk machinebouw).
Ten westen van het marktplein begint het zaken-, winkel- en uitgaanscentrum van de stad. De Alexanderstraat (Aleksanterinkatu/Alexandersgatan) is hier de belangrijkste winkelstraat die eindigt bij het Stockmann-warenhuis. Vanaf het marktplein loopt de Esplanade in westelijke richting: vroeger een flaneerstraat, nu de luxe winkelstraat van de stad met een park en muziekpaviljoen in het midden.
De stad telt tweeuniversiteiten, enkelehogescholen en tal van specialistische onderwijsinstellingen, zodat veel jongeren uit de rest van het land worden aangetrokken om in Helsinki te studeren.
Het belangrijkste sportevenement in Helsinki vond in 1952 plaats. In Helsinki werden in dat jaar deOlympische Zomerspelen georganiseerd. De belangrijkste wedstrijden vonden plaats in hetOlympisch Stadion.
Het Olympisch Stadion is later regelmatig gebruikt voor de organisatie van grote atletiektoernooien. HetEK vond er plaats in 1971, 1994 en 2012. In 1983 werd het eersteWK atletiek in Helsinki georganiseerd. In 2005 organiseerde Helsinki wederom hetWK atletiek. Bij die editie werdRens Blom als eerste Nederlander ooit wereldkampioen in de atletiek. Uniek is dat Helsinki zowel het WK als EK atletiek vaker organiseerde dan welke andere stad ter wereld ook.
HJK Helsinki is de Finse recordkampioen in het voetbal. De club speelt haar wedstrijden evenals het minder succesvolleKlubi-04 Helsinki in hetSonerastadion. Ook meervoudig landskampioenHIFK is afkomstig uit de Finse hoofdstad.
In Helsinki werd in de twintigste eeuw om vele internationale schaatstitels geschaatst. Door de afname van de populariteit van het langebaanschaatsen in Finland en het ontbreken van een indoorbaan kwam er daarna de klad in. Het laatste internationale seniorenkampioenschap in Helsinki vond plaats in 1998. DeEuropese allroundtitels werden in Helsinki toen gewonnen doorRintje Ritsma enClaudia Pechstein. Dit toernooi werd geschaatst op de nog steeds in gebruik zijn de onoverdekteijsbaan van Oulunkylä.
Helsinki beschikt over uitstekende transportmogelijkheden: het is de grootste import- en passagiershaven van het land. Deluchthaven Helsinki-Vantaa ligt in de noordelijke voorstadVantaa. De treinverbindingen worden verzorgd doorVR-Yhtymä.
Helsinki heeft een vochtiglandklimaat. De stad ligt op een hoge breedtegraad en heeft dus duidelijke seizoenen. Op delangste dag is het bijna 19 uren licht en ook de resterende uren wordt het niet volledig donker (witte nacht). Op dekortste dag is het nog geen 6 uren licht.
