Eendithyrambe (Gr.διθύραμβος) ofdithyrambos was in hetOude Griekenland een extatischelofzang opDionysos, de god van dewijn en de vruchtbaarheid.Dithyrambos was naast een lofzang ook een naam voor Dionysos.
Een dithyrambe werd gezongen door een koor van tot wel vijftig mannen of jongens die in een cirkelvormige opstelling dansten. Aangenomen wordt dat ze hierbij begeleid werden door de muziek van eenfluit. Meestal ging het over een gebeurtenis in het leven van Dionysos. De leider van het koor werd dan vaak de hoofdrolspeler en ging een (muzikale) dialoog aan met de rest van het koor.Wedstrijden tussen verschillende groepen, die dithyrambes ten gehore brachten, waren een belangrijk onderdeel van festivals zoals deDyonisia enLenaia. Voor elke groep namen twee koren deel: één volledig bestaand uit jongens en het andere uit mannen. De resultaten werden bijgehouden maar zonder de namen van de dichters, waardoor de meeste van hun namen verloren zijn gegaan. De winnaars konden eentripous laten plaatsen als publiekelijk aandenken aan hun overwinning, maar dit gebeurde op kosten van de koorleider.
De eerste dithyramben komen waarschijnlijk uit de Peloponnesos van de7de eeuw v.Chr. Wat de aanleiding voor de eerste dithyrambe was, is onbekend, maar waarschijnlijk was die niet Grieks, gezien het feit dat het woord dit waarschijnlijk ook niet is. Het fenomeen verspreidde zich al snel over de andere Griekse stadsstaten, waar onder andereSimonides,Pindaros enBacchylides dithyramben schreven.
VolgensAristoteles kwamen uit de dithyramben de lateretragedies voort. Dit betekende niet het einde voor de dithyramben; ze werden nog lang naast de tragedies uitgevoerd. Pas nadat deRomeinen al geruime tijd de heerschappij hadden verkregen over Griekenland kwam er een einde aan de wedstrijden.
Een aantal componisten liet zich door de dithyrambe inspireren. Voorbeelden daarvan zijn:
