.jpg)
De Wallen ofde walletjes is eenprostitutiegebied in het oudste deel vanAmsterdam in de buurtBurgwallen Oude Zijde. Er wordt op ruim 300 werkplekkenraamprostitutie bedreven.[1] De buurt wordt in hetEngels aangeduid metRed Light District, vanwege de rode lampen die traditioneel in de ramen van deprostituees branden. Het is een van de belangrijkste toeristische bezienswaardigheden van Amsterdam.[2]
Het prostitutiegebied meet circa 250 × 250 meter en wordt begrensd door deLange Niezel enKorte Niezel in het noorden, deZeedijk /Nieuwmarkt in het oosten, de Koestraat / Sint Jansstraat in het zuiden en deWarmoesstraat in het westen. Binnen de Wallen bevinden zich ook deelgebieden met geen of weinig seksgerelateerde activiteiten. HetBlaauwlakenblok is zo'n gebied.
Prostitutie vindt plaats in de Barndesteeg, Bethlehemsteeg,Bloedstraat, Dollebegijnensteeg, Enge Kerksteeg, Goldbergersteeg, Gordijnensteeg, Molensteeg, Monnikenstraat,Oudekerksplein, Oudekennissteeg, Oudezijds Achterburgwal, Oudezijds Voorburgwal, Sint Annendwarsstraat, Sint Annenstraat, Stoofsteeg en Trompettersteeg.
Het gebied huisvest ookseksshops, het erotische theaterCasa Rosso, deBananenbar, hetHash Marihuana & Hemp Museum encoffeeshops.
De Wallen liggen in het oudste deel van Amsterdam. DeOude Kerk, het oudste nog bestaande gebouw van de stad, en deWarmoesstraat dateren van de 13e eeuw.
Vóór 1385 werd Amsterdam in het westen afgeschermd met een gracht (nu deNieuwezijds Voorburgwal) met daarbuiten een aarden wal metpalissade, en in het oosten hetzelfde (nu deOudezijds Voorburgwal). Omstreeks 1385 werden devestingwerken van Amsterdam daarbuiten uitgebreid met nieuwe grachten met wallen:Nieuwezijds Achterburgwal (nu deSpuistraat) in het westen enOudezijds Achterburgwal in het oosten. Zo ontstond het gebied dat in de twintigste eeuw "de Wallen" genoemd werd.
Tot 1578 werd het gebiedOudezijde gekenmerkt door velekloosters. Na deAlteratie kregen de kloosters van het nieuwe, overwegendcalvinistische stadsbestuur andere bestemmingen zoalsweeshuis oftuchthuis.
Al in een vroeg stadium, 15e eeuw of eerder, vond in het iets ruimer genomen gebiedOudezijde prostitutie plaats, wellicht niet meteen exact in de straten waar vandaag de prostitutie is. Sindsdien is de prostitutie er nooit weg geweest.[3] Sinds de 15e eeuw of eerder zijnbordelen en andere prostitutiegelegenheden in ieder geval te vinden in het gebiedOudezijde, regelmatig ook in andere stadsdelen. Sinds 1578 wordt in Amsterdam regelmatighoererij of facilitering ervan strafbaar gesteld en werden de betrokkenen verjaagd.
Eind 19e eeuw, en rond 1920 nog steeds, waren deZeedijk en het aangrenzende Wallengebied totaal verkrot, maar ook toen werd er prostitutie bedreven, deelstippelprostitutie.[3]
In de jaren 1930 vond er alraamprostitutie plaats. Prostituees mochten van de politie niet in de deuropening klanten lokken, maar wel achter het raam zitten met de gordijnen op een klein kiertje.[4] Vanaf de jaren 1960 nam in het Wallengebied de prostitutie sterk toe.[3]
In de zomer van 2007 ging hetCoalitieproject 1012 (kortwegProject 1012) van start. Hierin werkten de gemeente en stadsdeel Centrum samen aan het terugdringen van de criminaliteit en aan de economische opwaardering van het postcodegebied 1012.[5] Het plangebied wordt begrensd doorSingel,Kloveniersburgwal enGeldersekade. In 2009 ging de gemeenteraad akkoord met het aanduiden van de raamprostitutie als een criminele branche (zieGeschiedenis van de prostitutie in Amsterdam). In aansluiting daarop besloot het stadsbestuur in 2011 de raambordelen te verjagen uit bijvoorbeeld de Sint Annenstraat enOudekerksplein en omgeving. De gemeente verwachtte hiermee vrouwen te helpen die gedwongen werden tot prostitutie.[6] In 2018 constateerde de Amsterdamse Rekenkamer dat het Wallenproject van de overheid niet gelukt was. Ondanks de sluiting van 112 ramen en 48coffeeshops konden de krachten van de markt, aangejaagd door de toegenomen bezoekersstromen en het toerisme, niet worden bedwongen.[7]
De laatste jaren is de ordehandhaving in het gebied een zorgenkind geworden van de gemeente. Door het sterk gegroeidetoerisme is de drukte, vooral in de avonduren, sterk toegenomen. Mede om overlast door de drommen toeristen te beperken werd in maart 2019 afgekondigd dat rondleidingen er met ingang van 2020 niet meer zijn toegestaan.[8] In juli 2019 kondigde burgemeesterFemke Halsema een nieuwe aanpak aan om de uitwassen van de drukte, de overlast en demensenhandel onder controle te krijgen.[9]
De gemeente heeft plannen voor een nieuw gebouw met daarin een erotisch centrum. Dit zou een deel van deraamprostitutie in hetWallengebied kunnen gaan vervangen. Op 18 december 2023 maakteburgemeester Halsema bekend dat er voorkeur is voor een locatie aan deEuropaboulevard, tussenstation Amsterdam RAI, deA10-zuid en hetAmstelpark.[10][11]
In 1994 vond de eerste Wallen Open Dag plaats, georganiseerd doorMariska Majoor van hetProstitutie Informatie Centrum (PIC).[12] Bij de open dag van 31 maart 2007 stonden er voor het eerst mannelijke prostituees achter de ramen[13] om tegen betaling seks te hebben met vrouwen of mannen. Op die dag is op hetOudekerksplein ook een bronzenstandbeeld van kunstenaresEls Rijerse onthuld als eerbetoon aan prostituees. De initiatiefneemster wasMariska Majoor, een ex-prostituee en tot 2016 werkzaam voor hetProstitutie Informatie Centrum in Amsterdam. Sinds 2014 wordt eind mei of begin juni het driedaagse Red Light Jazz Festival georganiseerd.
Een ander jaarlijks evenement op de Wallen zijn deHartjesdagen die sinds 1997 op de Zeedijk gehouden worden.
·
·
