Hetboze oog is een blik waarvan geloofd wordt dat hij anderen letsel kan berokkenen en zelfs in staat is om iemand te doden die erdoor getroffen wordt. Vooral kinderen, zwangere vrouwen en dieren zouden er gevoelig voor zijn. Geloof in het boze oog kwam al voor in hetoude Griekenland en hetoude Rome, en wordt ook gevreesd bij onder anderehindoes,boeddhisten,moslims enchristelijkeZuid-Europese landen.
De vroegste historische vermelding van het boze oog komt uit hetNabije Oosten en de Mesopotamische beschaving vanSoemerië.[1] Het geloof in het boze oog is erg sterk in hetMidden-Oosten,Azië enEuropa, vooral in hetMiddellandse Zeegebied. Veelschepen in dit laatste gebied worden op deboeg gesierd met een oog. Het geloof in het boze oog verspreidde zich ook naar Noord-Europa, vooral inKeltische gebied. De oudeRomeinen kenden het boze oog ook al, onder de naamoculus malus.
Het boze oog komt voor in deArabische wereld zowel onder de christenen als moslims (Arabisch:ayin harsha, inTurkije ook wel bekend alsnazar). Moslims reciteren verzen uit deKoran zoals hetTroonvers om zich te beschermen tegen het boze oog.
Ook in dejoodse mythologie (ook wel bekend alsayin horreh in hetHebreeuws) is het boze oog terug te vinden.
Bescherming tegen het boze oog wordt in verschillende landen in het Middellandse Zeegebied in vele vormen alssouvenir aangeboden, zoalsarmbandjes,kettinkjes,oorbellen,boekenleggers en andere accessoires.
In demiddeleeuwen beweerde men datheksen het boze oog gebruikten wanneer iemand hen had dwarsgezeten; het slachtoffer werd ziek, raakte zijn echtgenoot kwijt of verloor al zijn bezittingen.
Op veel plaatsen waar men nog in het boze oog gelooft, zal men nooit de aandacht vestigen op de schoonheid van een van zijn kinderen, uit angst dat iemand met het boze oog een jaloerse blik op hem of haar werpt.
De belangrijkste vorm van bescherming is een amulet, meestal in de vorm van een kikker, een hoorn of, zoals bij de oude Egyptenaren, een oog dat wel hetOog van Horus werd genoemd. Wie geen amulet bij de hand heeft wanneer er een kwade blik in zijn richting wordt geworpen maakt snel een symbolisch handgebaar (hij houdt de wijsvinger en pink als een hoorn voor zich). Andere vormen van bescherming zijn vervloekingen, klavertje (Ierland),knoflook (Griekenland) engerst (India). Belletjes of rode linten zouden de aandacht van het boze oog afleiden van vee en kinderen.
Men had in het verleden verschillende trucjes om het boze oog te ontwijken. Zo ging men bijvoorbeeld verzen uit deBijbel opzeggen. Het "boze oog" wordt ook als een naam gebruikt voor een bepaaldamulet, denazar, dat wordt verondersteld het kwaad weg te kijken. Die naam is misleidend, omdat het niet het boze oog zelfis, maar het boze oog zou moetenwegkijken. Deblauwekleur van de nazar-amulet wordt al sinds de vroegste tijd geacht een zuiverende kleur te zijn.
Om het boze oog te weren maken Aziatische kinderen soms hun gezicht zwart, vooral rond de ogen. Bij sommige Afrikaanse volkeren vreest men het boze oog vooral tijdens het eten en drinken; als de mond open is zou het gevaar van verlies van de ziel door het boze oog groter zijn.
Moslims reciteren koranverzen en gebruikenaluinsteen enwierook. Daarnaast wordt er in deislam ook gewerkt met in water gereciteerde verzen, waarmee men zich wast.
