Naast de hoogste top van 5.137 meter heeft de berg een lagere top van 3.896 meter in het zuidoosten, die vanaf dezelfde basis omhoog rijst enKleine Ararat ofMount Sis wordt genoemd.[2]Armeniërs noemen de hoogste top somsMasis (Armeens: Մասիս).
De locatie van de Ararat op een kaart van het huidige Turkije
Turkije ligt in een gebied met een complexetektonische structuur. Het grootste deel van Turkije wordt gevormd door deAnatolische Plaat, die wordt ingeklemd tussen deArabische Plaat in het zuiden, en deEuraziatische Plaat in het noorden en oosten.Anatolië beweegt ten opzichte van de Euraziatische plaat westwaarts. DeNoord-Anatolische Breuk ten noorden van het Anatolische blok is een erg actievesinistralezijschuivingsbreuk.Geologen zijn het niet eens over de precieze bewegingen en de geologische activiteit van oostelijk Turkije (dat ook wel het Armeense Hoogland wordt genoemd) waar de berg Ararat zich bevindt.
Destratovulkaan Ararat is opgebouwd uit lagenlava entufsteen. Archeologische expedities hebben de overblijfselen vanaardverschuivingen enlavastromen gevonden. De Ararat vertoont geenvulkaankrater. Boven de 4200 meter is het grootste deel van hetstollingsgesteente bedekt door eenijskap van ongeveer 44km², die een maximale dikte van 90 meter heeft. Tussen de Grote Ararat en de Kleine Ararat strekt zich eenlavaplateau uit. De basis van de Grote en Kleine Ararat heeft een oppervlakte van ongeveer 1000km². Vanaf de top van de Grote Ararat loopt in noordoostelijke richting deAhorakloof, een afgrond met een daling van totaal 1825 meter.[2]
Na het ontstaan van de twee Araratvulkanen vonden er meerdere erupties op de flanken plaats, met als gevolg een grote hoeveelheidaskegels enlavakoepels rondom de Grote Ararat en op de westelijke flank van Kleine Ararat. In een later stadium werden de grotepyroclastische kegels lager op de hellingen gevormd.
De vorming van de Ararat is geologisch moeilijk te achterhalen, maar het typevulkanisme en de positie van devulkaan doet vermoeden dat bij het sluiten van deTethysoceaan tijdens hetNeogeensubductie-gerelateerd vulkanisme is opgetreden, zoals zich dat langs de plaatgrenzen van de Euraziatische enAfrikaanse en Arabische platen vanCabo de Gata tot aan deKaukasus voordeed.
In vergelijking met veelandere vulkanen is het hoogteverschil tussen de top van de Ararat en zijn omgeving zeer groot. De Ararat rijst 3500 meter boven het omliggende Anatolische hoogland uit en domineert de wijde omgeving. Over de precieze hoogte van de vulkaan lopen de meningen uiteen, sommige bronnen houden het op 5165 meter. Andere bronnen, waaronderEncyclopædia Britannica[2] en deSRTM, gaan uit van een de iets geringere hoogte van 5137 meter en tonen aan dat deze hoogte meer accuraat is.[4]
Het is niet bekend wanneer de laatsteuitbarsting van de Ararat plaatsvond, er zijn geen historische of recente waarnemingen van grootschalige activiteit vastgelegd. De laatste eruptie zal ergens in de laatste 10.000 jaar hebben plaatsgevonden. Het lijkt erop dat de Ararat actief was in het derdemillennium voor Christus; onder depyroclastische stromen heeft menartefacten uit de vroegeBronstijd gevonden, evenals de overblijfselen van menselijke lichamen.[1]
Wel is bekend dat Ararat in juli 1840 werd opgeschud door een groteaardbeving, waarvan de effecten het grootst waren in de omgeving van de Ahorakloof. Een onstabiel deel van de noordelijke helling stortte in en hierbij werden eenkapel, eenklooster en een dorp onder het puin bedolven. Volgens sommige bronnen is Ararat toen ook uitgebarsten, zij het onder degrondwaterspiegel.[1]
Sommige gelovigen beschouwen de Ararat als eenheilige berg, omdat volgens deHebreeuwse Bijbel deark van Noach landde op de berg Ararat, toen het water van dezondvloed zakte. De letterlijke tekst luidt:
Op de zeventiende dag van de zevende maand liep de ark vast op het Araratgebergte. Het water zakte voortdurend verder, en op de eerste dag van de tiende maand werden de toppen van de bergen zichtbaar.[5]
De term die de Hebreeuwse Bijbel hier gebruikt voor het Araratgebergte is hetHebreeuwse הָרֵי אֲרָרָט,hare ararat en betekent letterlijk de bergen van Ararat. De consensus onder historici en bijbelwetenschappers is dat Ararat de Hebreeuwse naam was vanUrartu, de geografische voorloper vanArmenië. Het woord duidde in die tijd waarschijnlijk een groter gebied aan en zeker niet specifiek de berg Ararat. Pas veel later werd de hoogste berg van het gebergte, die de Armeniërs "Masis" (Armeens: Մասիս) noemden, de Ararat genoemd en in hetwesters christendom algemeen beschouwd als de plaats waar de ark van Noach landde en mogelijk nog lag.[6][7]
Vanuit veelalfundamentalistischchristelijke encreationistische kringen wordt het verhaal van de zondvloed letterlijk genomen. Diverse archeologische expedities zijn dan ook georganiseerd om overblijfselen van de ark van Noach op de berg te vinden. Met Ararat-anomalie wordt een deel van de Ararat aangeduid; een opvallende structuur in de noordwestelijke hoek van het westelijke plateau. Voorstanders van het idee dat de ark op de berg ligt worden gesteund door de waarnemingen van bootachtige structuren. Dergelijke vormen opluchtfoto's veroorzaakten opschudding in de jaren 50 van de 20e eeuw. Er werden in 1949 voor het eerst foto's van gemaakt door de Amerikaanse luchtmacht. Omdat het gebied op Turks-Russische grens lag, kreeg het militaire aandacht en werd het als geheim geclassificeerd.
Zes afbeeldingen werden er onder deFreedom of Information Act in 1955 vrijgeven aanPorcher Taylor. Taylor was een professor aan de Universiteit van Richmond in Virginia en was gespecialiseerd insatellietobservatie en diplomatie. Op deze foto's is deArarat-anomalie voor het eerst te zien. Later zijn er ook nog beelden gemaakt van de anomalie door deIKONOS-satelliet, deSPOT van de Franse ruimtevaartorganisatieCNES en deKH-9-satelliet van de CIA.
De anomalie ligt op een hoogte van ongeveer 1980 meter, 2,2 kilometer ten westen van de top. Uit foto's blijkt dat de structuur op de rand van een steil aflopende helling ligt. Volgens sommige bronnen zouden de (op een schip lijkende) structuren de overblijfselen van Noachs ark zijn. Uitsatellietbeelden is af te leiden dat de vermeende ark ongeveer 310 meter lang is - zo groot als de hedendaagsevliegdekschepen.[8]De structuur die uit de lucht op een schip lijkt, blijkt op de grond een geologische structuur die wordt veroorzaakt door eenpareidolie ingesteentelagen.[9]
Volgens deDefense Intelligence Agency (DIA) zijn er lineaire zijdes te onderscheiden in hetgletsjerijs onder de sneeuw en sluiten ze niet uit dat deze door mensen gemaakt zouden kunnen zijn.[10]
Het Armeense volk ziet al sinds vroeger tijden met eerbied op naar de Ararat als een spiritueel vaderland. Vandaag de dag is de berg het nationaal symbool van Armenië en staat tevens in hetwapenschild van dit land.[11] In de hoofdstadJerevan en vanuit veel andere plaatsen in Armenië zijn de twee toppen van de Ararat te aanschouwen.[12] Armeensekunstenaars beelden de Ararat af in onder andereschilderijen,gravures enbackgammonborden.
Voor zover bekend werd de Ararat voor het eerstbeklommen in 1829 door de Duitse onderzoekerFriedrich Parrot.[15][16] De Ararat is het beste te beklimmen in denazomer, in de periode van juli tot en met september. Het is voor buitenlandsebergbeklimmers moeilijk om van de Turkse autoriteiten toestemming te krijgen voor de beklimming.[17]
De zuidelijke route is de enige toegestane, alhoewel er tevens goede routes op de oostelijke helling liggen. De klim is lang, maar vanuit het zuiden is de route relatief makkelijk als men gebruikmaakt van stijgijzers en pickels. Bergbeklimmers doen er meestal drie dagen over om de top te bereiken, terwijl de terugweg meestal in één dag wordt afgelegd. Kampen worden ingericht op twee specifieke locaties op de helling, die zich op hoogtes van 3200 meter en 4200 meter bevinden.Muilezels dragen hetvoedsel vanaf het startpunt - een verlaten dorpje met de naamElikoyu - naar het eerste kamp. Een groot deel van de route loopt over eenbergkam. Zo wordt de Ulkergletsjer vermeden die door de kloven in de diepte schuift. Het rotsachtige pad is duidelijk gemarkeerd. Boven de 5000 meter liggen de permanente ijsvelden, waar goedklimmateriaal (stijgijzers, pickels en touwen) onontbeerlijk is. Via een lange bergkam bereikt men de top, die weinig meer is dan een afgeronde heuvel die gemarkeerd wordt doorsteenmannetjes.
De beide pieken van Ararat weergegeven in een driedimensionaal model van de regio, gezien vanuit het noorden
De Tienduizend Martelaren van Ararat van de Italiaanse schilderVittore Carpaccio
De tienduizendmartelaren van de Ararat waren, volgens een middeleeuwse legende,Romeinse soldaten die zich onder leiding van de heiligeAcaciusbekeerden tot hetchristendom en daarom op bevel van de Romeinse keizer werdengekruisigd op de berg Ararat.[19] De martelaren worden herdacht door deRooms-Katholieke Kerk maar - ondanks de ligging van de Ararat - niet door deoosters-katholieke kerken of deArmeens-Apostolische Kerk. Het wordt over het algemeen aangenomen dat de kruisiging niet in werkelijkheid heeft plaatsgevonden.Ondanks dat het verhaal twijfelachtig is was het onderwerp erg populair tijdens deItaliaanse renaissance. Zo maakte deVenitiaanse schilderVittore Carpaccio het schilderij "De Tienduizend Martelaren van Ararat".
In 2002 verscheen de filmArarat, een hedendaags verhaal over het maken van een historisch drama over deArmeense genocide tussen 1915 en 1918, en hoe dit het leven verandert van een 18-jarige man die ingehuurd is als chauffeur tijdens de productie.[20]
↑Howard F. Vos (1982):Flood (Genesis), in Geoffrey W. Bromiley (uitg.):International Standard Bible Encyclopedia: E-J (fully revised ed.), Wm. B. Eerdmans Publishing, pag. 319