Movatterモバイル変換

Naar inhoud springen

1868

Koppelingen bewerken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

1868

Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1850-1859 · 1860-1869 · 1870-1879
Jaren:	<< · < · 1867 · 1868 · 1869 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen

Ab urbe condita:		2621MMDCXXI
Armeense jaartelling:		1317 – 1318 ԹՎ ՌՅԺԷ – ՌՅԺԸ
Chinese jaartelling:		4564 – 4565 甲卯 – 乙辰
Christelijke jaartelling:		1868MDCCCLXVIII
Ethiopische jaartelling:		1860 – 1861
Hebreeuwse jaartelling:		5628 – 5629
Hindoekalenders:
-Vikram Samvat		1923 – 1924
-Shaka Samvat		1790 – 1791
-Kali yuga		4969 – 4970
Iraanse jaartelling:		1246 – 1247 ۱۲۴۶ – ۱۲۴۷
Islamitische jaartelling:		1284 – 1285 ١٢٨٥ – ١٢٨٤
Maçonnieke jaartelling:		5867 – 5868
1868 naar onderwerp
Lijst van landen
Juliaanse kalender van 1868
Gregoriaanse kalender van 1868

Het jaar1868 is het 68e jaar in de19e eeuw volgens dechristelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

[bewerken |brontekst bewerken]

januari

1 - De spoorlijnBoxtel-Vught wordt in gebruik genomen.
3 - InJapan vindt deMeiji-restauratie plaats. Hetshogunaat wordt beëindigd, de keizer komt weer aan de macht, en een periode van vernieuwing wordt ingeluid.
8 - Deshogun van Japan verklaart de restauratie van de keizer illegaal en begint een militaire campagne tegenKyoto. Dit is het begin van deBoshin-oorlog.
Het nieuweStation Peperga op de spoorlijn Arnhem–Leeuwarden wordt in gebruik genomen. Het dient vooral voor de afvoer vanrotan meubelen uitNoordwolde.

februari

27 - De Britse minister van Binnenlandse ZakenBenjamin Disraeli volgt Lord Derby op als premier.

april

8 - In Japan geeft het garnizoen van de Shogun zich over. De hoofdstad van Japan wordt gewijzigd vanKyoto naar Tokyo.
10 tot13 - Een Britse strafexpeditie tegen keizerTewodros II van Ethiopië bezet diens paleis inMagdala, brandt de stad plat en gaat er met middeleeuwse kunstschatten vandoor. De keizer pleegt zelfmoord.

mei

8 - In een brief hanteert de Hongaarse journalistKertbeny voor het eerst de neutrale termhomoseksualiteit in plaats van het scheldwoordsodomie. Het volgend jaar zal hij naast homoseksualiteit ook de tegenhangerheteroseksualiteit introduceren in twee brochures.
31 - De eerstewielerwedstrijd vindt plaats in het Park vanSaint-Cloud, bij Parijs. De afstand bedraagt 1200 meter, en de wedstrijd wordt gewonnen door de Brit James Moore. Hij rijdt de wedstrijd op een fiets met rubberen banden[2].

juni

1 - De Amerikaanse generaalSherman sluit vrede met deDineh, die een stukje van hun leefgebied alsreservaat mogen behouden.
4 - Beëdiging in Nederland van het liberale kabinet-Van Bosse-Fock.
4 - De Belgische frietbakker Madame Fritz kondigt in de Bredasche Courant aan, dat zij op de Bredase kermispatat friet zal verkopen. Voor zover bekend introduceert zij daarmee de gefrituurde aardappelreepjes in Nederland.
4 - Bij de steengroeve van Quenast vindt een zware explosie plaats, wanneer een wagen met 1800 pond nitroglycerine uit Duitsland arriveert. Er vallen 10 doden.
In Mechanics' Institute inManchester wordt het eersteTrade Unions Congress gehouden.
Een extreem hete zomer treft delen van West-Europa en er heerst grote droogte. In Utrecht valt er 180 millimeter regen tegenover 375 millimeter normaal. De zomer volgt op een periode van matige zomers. Met 18,4 graden gemiddeld is de zomer van 1868 een van de warmste en droogste zomers van de laatste driehonderd jaar.

juli

1 - Voor het eerst rijdt een trein over de nieuweKreekrakdam naarGoes. Daarmee isZuid-Beveland eenschiereiland geworden.
2 - Eerste uitgave van de Franse krantLe Réveil.
4 - De Amerikaanse presidentAndrew Johnson geeft eengeneraal pardon aan het officierscorps van de voormaligeGeconfedereerde Staten van Amerika.
9 - Goedkeuring van hetVeertiende amendement van de grondwet van de Verenigde Staten. Dit verplicht de aangesloten staten om hun inwoners gelijke bescherming door de wet te bieden. Elkeen geboren op Amerikaans grondgebied krijgt het staatsburgerschap.
22 - De Nederlandse bisschoppen publiceren eenherderlijk schrijven over het onderwijs. Ze stellen dat hetopenbaar onderwijs "met den dag voor de Katholieke jeugd meer en meer onbruikbaar, uiterst gevaarlijk dreigt te worden.' Ze dragen de geestelijkheid op om in hun parochies al het mogelijke te doen om tot de oprichting van eigen scholen te komen.

augustus

18 - Ontdekking van het elementhelium door de FransmanPierre Janssen en de EngelsmanNorman Lockyer, onafhankelijk van elkaar. Beiden bestuderen het licht van de zon tijdens een zonsverduistering die dag, en zien met eenspectroscoop eenemissielijn van een tot dan toe onbekend element.

oktober

1 - Begin van de regering van koningChulalongkorn vanSiam.
16 - Oprichting van detroepenmacht in Suriname en de troepenmacht op Curaçao.
31 - Op het hoogtepunt van hetDe Vletteroproer in Rotterdam wordt de populaireJacob de Vletter door de politie gearresteerd. Hij werd veroordeeld tot tien jaar tuchthuis, maar werd na twee jaar vrijgelaten vanwege zijn slechte gezondheid.

november

1 - Ingebruikname van de spoorlijn Utrecht-Waardenburg door deStaat der Nederlanden met daarin de brug over de Lek bij Culemborg, dan met 157 meter de langste enkelvoudige overspanning ter wereld. Exploitant is deMaatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen. Tevens ingebruikname van Vught-'s Hertogenbosch.
27 - Een legereenheid van de USA richt een bloedbad aan onder hetCheyennevolk van chief Black Kattle, dat zich op het door de overheid aangewezen terrein bevindt. Leden van de Chayenne zouden inwoners van Kansas hebben aangevallen.

december

3 -William Ewart Gladstone wordt eerste minister van het Verenigd Koninkrijk. De liberalen hebben de verkiezingen gewonnen op het thema Ierland.
10 - In Londen wordt nabij de parlementsgebouwen het eersteverkeerslicht ter wereld in werking gesteld. Het bevat eengaslamp met groen venster en een met rood venster.
december - Een internationale conferentie waaraan 26 landen deelnemen, komt met deVerklaring van Sint-Petersburg, waarin het gebruik van ontplofbare en ontvlambare projectielen van minder dan vierhonderd gram wordt verboden. Daarmee is het een voorloper van alle verdragen die staten beperkingen in hun oorlogsvoering opleggen.

zonder datum

Definitieve naamgeving in de nieuweHaarlemmermeerpolder: Kruisdorp wordtHoofddorp en Venneperdorp wordtNieuw-Vennep.
DeAfrikaanse mesvis wordt doorAlbert Carl Lewis Gotthilf Günther beschreven.

Muziek

[bewerken |brontekst bewerken]

Max Bruch componeert zijnVioolconcert nr 1, Opus 26.
De Noorse pianisteAgathe Backer-Grøndahl debuteert op17 maart.
Originele versie van het kinderliedjeTen Little Injuns.
Richard Wagner schrijftDie Meistersinger von Nürnberg

Literatuur

[bewerken |brontekst bewerken]

Publicatie vanLittle Women: 0r, Meg, Jo, Beth and Amy van de Amerikaanse schrijfsterLouisa May Alcott. Acht jaar later verschijnt, in 1876, de Nederlandse vertaling:Onder moeders vleugels.

Beeldende kunst

[bewerken |brontekst bewerken]

's Zomers (1868)Pierre-Auguste Renoir
Gezicht op Tbilisi (1868)Ivan Aivazovski
Der Trinker (1868)Albert Anker,Kunstmuseum Bern

Bouwkunst

[bewerken |brontekst bewerken]

St. Bavokerk, Oud AdeHerman Jan van den Brink
Station Scheemda (1868) K.H. van Brederode
Sint-Josephgesticht, Soest (1868) A.C. Bleijs

Geboren

[bewerken |brontekst bewerken]

januari

2 -Arthur Gore, Brits tennisser (overleden1928)
6 -Vittorio Monti, Italiaans componist (overleden1922)
9 -Søren Sørensen, Deens scheikundige (overleden1939)
18 -Pim Kiderlen, Nederlands wielrenner (overleden1931)
19 -Gustav Meyrink, Oostenrijks schrijver (overleden1932)

februari

22 -Henri Polak, Nederlands vakbondsbestuurder en politicus (overleden1943)

maart

1 -Sophie Chotek, vrouw van aartshertog Frans Ferdinand (overleden1914)
12 -Lammertje Zondag, eerste vrouwelijke topcrimineel van Nederland
22 -Robert Millikan, Amerikaans natuurkundige enNobelprijswinnaar (overleden1953)
23 -Fiddlin' John Carson, Amerikaans hillbilly-fiddler en -zanger (overleden1945)
29 -Obe Postma, Fries dichter (overleden1963)

april

1 -Edmond Rostand, Frans schrijver (overleden1918)
2 -Eduard Jacobs, Nederlands cabaretier (overleden1914)
5 -Ketty Gilsoul-Hoppe, Belgisch kunstenaar (overleden1939)
8 -Werner von Bolton, Duits scheikundige en grondstofwetenschapper (overleden1912)
8 -Federico Caprilli, Italiaans ruiter (overleden1907)
10 -George Arliss, Brits acteur (overleden1946)
18 -Gerrit Jacob Boekenoogen, Nederlands taalkundige (overleden1930)
25 -Ernst Linder, Zweeds ruiter en militair (overleden1943)

mei

6 -Tsaar Nicolaas II, de laatstetsaar van Rusland en de laatste heerser van deRomanov dynastie (overleden1918)
21 -Dina Sanson, eerste vrouwelijke Nederlandse politiebeambte (overleden1929)

juni

7 -Charles Rennie Mackintosh, Schots architect en kunstenaar (overleden1928)
7 -John Sealy Townsend, Iers natuurkundige (overleden1957)
8 -Alice Buysse, Belgisch politica, schrijfster en dierenrechtenactiviste (overleden1963)
14 -Karl Landsteiner, Oostenrijks patholoog en Nobelprijswinnaar (overleden 1943)
26 -Jacqueline E. van der Waals, Nederlands dichteres (overleden1922)
29 -George Hale, Amerikaans astronoom (overleden1938)

juli

4 -Henrietta Leavitt, Amerikaans astronoom (overleden1921)
17 -Thorvald Otterstrom, Deens/Amerikaans componist (overleden1942)
19 -Francesco Saverio Nitti, Italiaans politicus (overleden1953)
28 -Harry Blackstaffe, Brits roeier (overleden1951)

augustus

2 -Constantijn I van Griekenland, koning van Griekenland (1913-1917 / 1920-1922) (overleden1923)
6 -Armand Thiéry, Belgisch priester, theoloog en psycholoog (overleden1955)
14 -Aart Jacob Marcusse, hoofdcommissaris van Amsterdam (overleden1933)
15 -Hendrik van der Vegte, Nederlands politicus en minister (overleden1933)
19 -Henri Brutsaert, Belgisch politicus (overleden1938)
21 -Jan Stuyt, Nederlands architect (overleden1934)
24 -Georges Achille-Fould, Frans kunstschilder (overleden1951)
22 -Willis Rodney Whitney, Amerikaans scheikundige (overleden1958)

september

1 -Aaltje Noordewier-Reddingius, Nederlands klassiek zangeres (overleden1949)
4 -Herman Robbers, Nederlands schrijver (overleden1937)
6 -Heinrich Häberlin, Zwitsers politicus (overleden1947)
7 -Margo Scharten-Antink, Nederlands schrijfster (overleden1957)
10 -Tor Aulin, Zweeds componist, dirigent en violist (overleden1914)

oktober

9 -Andries de Maaker, Nederlands architect (overleden1964)
12 -Mariano Trias, Filipijns revolutionair generaal (overleden1914)
13 -Teresa Magbanua, Filipijns revolutionaire (overleden1947)
28 -James Connolly, Amerikaans atleet (overleden1957)

november

9 -Marie Dressler, Canadees actrice (overleden1934)
11 -Édouard Vuillard, Frans kunstschilder (overleden1940)
15 -Margaritte Putsage, Belgisch kunstschilderes (overleden1946)
18 -Agnes Henningsen, Deens auteur en activiste voor seksuele vrijheid (overleden1962)
19 -Gustave-Auguste Ferrié, Frans legerkapitein en radiopionier (overleden1932)
22 -John Nance Garner, Amerikaans Democratisch politicus; vice-president 1933-1941 (overleden1967)
24 -Scott Joplin, Amerikaans pianist en ragtime-componist (overleden1917)
28 -František Drdla, Tsjechisch violist en componist (overleden1944)
28 -Louis Franck, Belgisch politicus (overleden1937)

december

4 -Richard Roland Holst, Nederlands beeldend kunstenaar (overleden1938)
4 -Jacob Vincent, Nederlands beiaardier (overleden1953)
5 -Arnold Sommerfeld, Duits theoretisch natuurkundige (overleden1951)
9 -Fritz Haber, Duits scheikundige enNobelprijswinnaar (overleden1934)
22 -Jaan Tõnisson, Estisch staatsman (overleden1941?)
25 -Maup Mendels, Nederlands politicus, journalist en advocaat (overleden1944)
28 -Pieter Droogleever Fortuyn, Nederlands politicus (overleden1938)
28 -Marie van Regteren Altena, Nederlands kunstschilderes (overleden1958)
28 -Frank C. Stanley, Amerikaans zanger (overleden1910)

datum onbekend

Luther Standing Bear, Lakota indianenleider, schrijver, onderwijzer, filosoof en acteur (geboren in december) (overleden1939)
Henri-Emile t'Serstevens (54/55), Belgisch fotograaf (overleden1933)

Overleden

[bewerken |brontekst bewerken]

januari

3 -Moritz Hauptmann (75), Duits componist

februari

10 -David Brewster (86), Schots natuurkundige
29 -Lodewijk I (81), koning van Beieren (1825-1848)

maart

1 -Charles Cooke Hunt (circa 35), Engels ontdekkingsreiziger en landmeter in West-Australië
12 -Ernest Doudart de Lagrée (44), Frans zeeman, diplomaat en ontdekkingsreiziger

april

24 -Lambert Allard te Winkel (58), Nederlands taalkundige en lexicograaf

mei

20 -Gerardus Henri Betz (51), Nederlands politicus
22 -Julius Plücker (66), Duits wis- en natuurkundige

juni

1 -James Buchanan (77), vijftiende president van de Verenigde Staten
14 -Claude Pouillet (77), Frans natuurkundige
25 -Carlo Matteucci (57), Italiaans natuurkundige en neurofysioloog

augustus

1 -Pierre-Julien Eymard (57), Frans R.K. priester en heilige, stichter van de congregatie derSacramentijnen
11 -Halfdan Kjerulf (62), Noors componist

september

9 -Mzilikazi (ca. 72), koning van deNoord-Ndebele

november

2 -Carl Henrik Boheman (72), Zweeds entomoloog
13 -Gioachino Rossini (76), Italiaans componist

december

6 -August Schleicher (47), Duits linguïst
24 -Samuel Johannes van den Bergh (52), Nederlands drogist en dichter

datum onbekend

Eliza Darling (circa 70), Brits kunstenares, filantrope en echtgenote van New South Wales' gouverneurRalph Darling

Weerextremen in België

[bewerken |brontekst bewerken]

6 december: hoogste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 12,6 °C en hoogste maximumtemperatuur: 14,6 °C.

Zie de categorie1868 vanWikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=1868&oldid=69723289"

1868

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp