काराकोरम नापं हिमालयभारतीय प्लेत सनाच्वंगुहिमालय पर्वतमाला व माउन्ट एभरेष्ट।
हिमालय एशियायागु छगु च्वापुगुं झ्वः ख।हिमालय खंग्वसंस्कृत भाषा यागु हिम व आलय धागु खंग्व स्वाना बुगु ख, गुकिगु अर्थ 'च्वापुयागु छेँ' ख। थ्वएसियाय् लाःगु हलिमया दकलय् तःजाःगुच्वापुगुं झ्वः खः। थ्व च्वापुगुं झ्वलं भारतीय उपमहाद्वीप (Indian Subcontinent) याततिब्बतया पठार (Tibetan Plateau) नं ब्यागलं याइ। हिमालयया विस्तार न्यागू देशय् जुयाच्वंगु दु:नेपाः,भारत,भुटान,चीन (तिब्बत), वपाकिस्तान।[१]
हिमालयया अर्थसंस्कृत भासं "च्वापुयागु छेँ" खः (हिम = च्वापु, आलय = छेँ)। थ्व च्वापुगुं झ्वलय् हलिमया दकलय् तःजाःगु च्वकासगरमाथा (Mount Everest) नापं हलिमया १४ गू "८००० मिटर" स्वया तःजाःगु च्वका मध्ये १० गू च्वका थन हे ला।
हिमालय च्वापुगुं झ्वः पश्चिमय्सिन्धु खुसि निसें पूर्वय्ब्रह्मपुत्र खुसि तक २,४०० किलोमिटर (१,५०० माइल) ति ताःहाकः दु। थुकिया ब्या पश्चिमय् (कश्मीरय्) ४०० किलोमिटर व पूर्वय् (अरुणाचल प्रदेशय्) १५० किलोमिटर दु।
हिमालययात भौगोलिक रुपं स्वंगू मू भागय् ब्वथले छिं:
महान हिमालय (Great Himalayas): थ्व दकलय् उत्तरी व दकलय् तःजाःगु भाग खः। थन सगरमाथा, कञ्चनजङ्घा, व अन्नपूर्ण थें न्याःगु तःजाःगु च्वकात ला। थनया बं न्ह्याबिलें च्वापुं भुनाच्वनी।
मध्य हिमालय (Middle Himalayas): थुकियात "महाभारत गुं झ्वः" नं धाइ। थ्व ३,७०० निसें ४,५०० मिटर तक तःजाः। थनयेँ,पोखरा,सिमला, वदार्जिलिंग थें न्याःगु स्वनिगः व शहरत ला।
शिवालिक हिमालय (Outer Himalayas): थ्व दकलय् दक्षिणी व दकलय् चिजाःगु भाग खः। थुकिया जाः ९०० निसें १,२०० मिटर जक दइ।
हिमालय हलिमया दकलय् "न्हूगु" (Young) च्वापुगुं झ्वः खः। थ्व ५० मिलियन दँ ति न्ह्यः "इन्डियन टेक्टोनिक प्लेट" (Indian Plate) व "युरेसियन प्लेट" (Eurasian Plate) ल्वाःवनाः दयावःगु खः।
थ्व ल्वापु (Collision) आः नं जुयाच्वंगु दु, उकिं हिमालयया जाः दँय्-दसं छुं मिलिमिटरं थहाँ वयाच्वंगु दु। थ्व हे कारणं यानाः नेपाल व हिमालय क्षेत्रय् बारम्बार भुखाय् ब्वइगु या। सन् २०१५ यानेपाल भुखाय् (Gorkha Earthquake) थुकिया हे लिच्वः खः।
हिन्दू धर्म:कैलाश पर्वत यातमहाद्यःयागु छेँ धकाः धयातःगु दु। पशुपतिनाथ, मुक्तिनाथ, व बद्रीनाथ थें न्याःगु तीर्थस्थलत थन हे ला।
बुद्ध धर्म: हिमालय क्षेत्रय् यक्व गुम्बा व विहारत दु।पद्मसम्भव नं थ्व क्षेत्रय् बुद्ध धर्मयागु प्रचार यानादीगु खः। तिब्बती बौद्ध धर्मयागु मू केन्द्र थ्व हे क्षेत्र खः।
हिमालय क्षेत्रय् शेर्पा, तामाङ, गुरुङ, थकाली, भुटिया, व लेप्चा थें न्याःगु जनजातित च्वनि। इमिगु थःगु हे तजिलजि व भाय् दु।
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
