En Deel vun den Staat Sudan höört to deGrootlandschop Sudan un to deSahelzoon. SienRelief warrt bestimmt vun de Beckenlandschop vun denNil-Stroom un vun de Bargen umto. In’n Noordosten wasst an dat Rode Meer de Bargen vun denDschibal al-Bahr al-ahmar umhooch. De weert bit hen to 2.259 m hooch. In de Kuntreien in’n Süden an de Grenz na Uganda hen liggt deImmatong-Bargen. Dor höört ok de BargKinyeti to. He is mit 3.187 m de hööchste Barg vun dat ganze Land. An’n süüdwestlichen Rand vun dat Becken finnt sik deNoordäquator-Süll un deSüll vun Zentraalafrika. Dat is ok de Waterscheed twuschen de Systemen vun denNil un denKongo-Stroom. In’n Westen kladdert Bargen vunBasalt up datMarra-Plateau hooch. De hööchste Barg dor is de BargMarra mit 3.088 m. In de Midden vun’t Land reckt sik deNuba-Bargen twuschen 500 un 1.325 m hooch. In’n Norden geiht dat Land up beide Sieten vun den Nil in deSahara över. Dor heet de Deel westlich vun’n NilLibysche Wööst un de Deel in OstenNubische Wööst vun. In de Gemarken umKhartum umto, wo deWitte Nil un deBlaue Nil tohopenströmen doot to den Nil an sik, breet sik wiete Siedlänner mit Tooneer ut. In’n Süüdsudan gifft dat tomeistBrooklänner un Länner, de jummers wedder överswemmt weert. DeSudd is dat gröttste Brookland an een Stück.
De Sudan is an'n1. Januar1956 unafhängig wurrn vun datVereenigte Königriek. Vun den9. Juli2011 af an is deSüüdsudan as egenstännigen Staat unafhängig vun'n Sudan. Dor hett Sudan um un bi den veerten Deel vun sien Land bi verlaren un is nu nich mehr dat gröttste Land vun Afrika.
Johrteintelang hett dat in den Süden vun den Sudan Krieg geven um deUnafhängigkeit vun denSüüdsudan (Vun1955 -1972 un denn noch mol vun1983 -2005). In dat Johr 2005 is denn de autonome Region Süüdsudan inricht' wurrn. Se hett um un bi 5,6 Mio. Inwahners in tein Bundsstaten. Vun'n9. bit15. Januar2011 hett dat enReferendum over de Unafhängigkeit geven. Dor hefft sik bi 99% vun de Lüde for de Unafhängigkeit utspraken.[1] An'n9. Juli is dat Land denn offiziell unafhängig wurrn.
Dat Klima in den Sudan istropisch. Sunnerlich in den Süden vun dat Land sund de Temperaturen hooch un in’nSummer fallt Regen. In deRegentied vun April bit November fallt 1.500 mm Neddersläge in’n Süden un bloß bi 100 mm in’n Norden. In’n Dörsnitt liggt de Temperaturen twuschen 24°C un 32°C[2] In datWöstenklima in’n Norden kann dat över Dag 41°C heet weern un Nachts sackt de Temperatuur af up bloß noch 4°C.
In’n Sudan hett dat2006 teinNatschonalparks geven. Dor höört denn avers ok Naturschuul- un Vagelschuulrebeden to. De BargBarkal mit de ole StadtSanam höört to datUNESCO-Weltarv.
Wie dat mit de Inwahnertahlen in’n Sudan lopen is vun 1961 bit 2003
Över de Inwahners vun Sudan gifft dat verschedene Tahlen. Dat langt vun 35.847.407 (utrekent 2006, World Gazetter[4] ), över üm un bi 38 Mio. (taxeert 2006 vun datUtwärtige Amt[5] ) bit hen to 41.236.378 (utrekent Juli 2006, CIA World Fact Book 2006[6] ). 38,9% vun de Inwahners vun den Sudan hefft in dat Johr2003 in Städer leevt[7]. Veel Lüde sünd tohopenprammst in de Kuntreien rund üm Khartum to. 39,5% vun de Inwahners sünd jünger, as 15 Johre oolt[8], jedet Johr wasst de Tahl vun de Inwahners um 2,55% (Stand:2006)[9]
In’n Dörsnitt sünd de Lüde in’n Sudan 18,3 Johre oold (Stand:2006)[11] De Minschen in’n Sudan weert in’n Döörsnitt 58,92 Johre oolt, bi Mannslüde sünd dat 57,69 Johre un bi Froenslüde 60,21 Johre.[12]
52% vun de Inwahners sünd swarte Afrikaners, 36% sünd Sudanarabers, 9% höört to deKuschiten (sunnerlich to deBedscha, 2% sünd Utlänner (tomeist Flüchtlingen ut annere Länner in Afrika) un 1% höört noch annerwegens to[13]
DeIslam is in SudanStaatsreligion. 70% vun de Inwahners sünd Muslimen vun den Twieg vun deSunniten. 25% sündAnimisten un 5%Christenlüde.[14] De Nich-Muslimen leevt sunnerlich in den Süden vun dat Land un in Khartum.
De Staat in’n Sudan klemmt sik dor duchtig achter, dat ganze Land to en islaamschen Staat to maken. Dor höört ok de Gesetten vun deScharia to, de in dat ganze Land gellen doot, ok bi de Nich-Muslimen. DeMoslembröder unnerHasan at-Turabi sünd dor ganz mit inverstahn, dat dat Land in en islaamschen Staat ummuddelt weern schall. De Anhängers vun denMahdi staht hüdigendags mehr in’n Achtergrund. Unner de musliemschen Inwahners hefft sik verschedenSufi-Orden bannig utbreedt (Tariqa). Dor höört deQuadiriyya to, de Bröderschoppen vun de Sammaniya, de in dat19. Johrhunnert grünnt wurrn sünd un sunnerlich ok deKhatmiyya. An un for sik is de sudaneesche Sellschop vun ehre Traditschonen her freesinnig unliberal. So speelt gegen den offiziellen Islam jummers noch Ritualen ut den Volksislam en Rull, so as deZar-Kult.
De Christenminschen in’n Sudan höört meist to deRöömsch-kathoolsche Karken to. De hett ehreMisschoon in’n Süden in de Gemarken umWaw ümto üm dat Johr1900 rüm upnahmen. To desülvige Tied sünd ok deAnglikaners utGrootbritannien ümBur ümto anfungen, Misschoon to bedrieven. DereformeertePresbyterian Church ut deUSA hett bi deNuer an den Bövern Nil ehre Upgave sehn. Sietdem deBörgerkrieg in’n Sudan in den Süden to Enn is, breedt sik dor allerhand US-amerikaansche Gruppen ut, de to deEvangelikalen torekent weern mütt.[15] In’n Norden gifft dat ok noch en Reeg vunKopten, de tomeist utÄgypten afstammen doot.
Bloß 29% vun de Mannslüde un 51% vun de Froenslüde in’n Sudan könnt schrieven un lesen. De öllsteUniversität in dat Land is1956 in Khartum grünnt wurrn.
In dat Johr2005 is en Afkamen över den Freden afslaten wurrn twuschen deRegeerung inKhartum un Vertreders vun deSudaneesche Armee för de Befreen vun dat Volk. Dor is de Börgerkrieg mit to Enne kamen, de 21 Johre lang duert harr. Man twee Johre later is dor jummers noch mit rekent wurrn, dat bi 5 Mio. Minschen in dat Land verdreven wurrn sünd, dormank alleen man bi 2 Mio. ut de Gegend vunDarfur. Na den Verdrag könnt sunnerlich de Flüchtlingen un Verdrevenen ut den Süden vun dat Land wedder torüch kehren. Man jummers noch is de Sudan dat Land mit de meisten Binnenverdrevenen in de ganze Welt.[16]
.svg)
.svg)
.jpg)
