DeNobelpries för Physiologie oder Medizin (sweedsch:Nobelpriset i fysiologi eller medicin) is en vun dePriesen, de vun de sweedschen Chemiker un UtfinnerAlfred Nobel (1833-1896), de dör de Entwicklung vun datDynamit to en grooten Riekdom kommen weer, in sien Testament stift wurr. De Pries wurrd jeds Johr siet 1901 vun de Nobelversammlung vun datKarolinska Institutet in Stockholm nah de Maatgaav vun Nobel an de verlehnt, de in dat vergangen Johr „die wichtigste Entdeckung in der Domäne der Physiologie oder Medizin gemacht hat“.
De Pries wurrd faken afkört asMedizinnobelpreis betekent. Dat is nich ganz richtig, wiel Alfred Nobel sien 1895 nedderleggt letzten Will utdrücklich dePhysiologie mit inslutt. DePhysiologie hett domols aber en völ grööteren Beriek umfaat, as de medizinische Physiologie, Rebeeden, de hüüd vör allen deBiologie, deBiochemie oderBiophysik torekent wurrn. So harr dat Karolinska Institutet, de sweedsch medizinische Universität dicht biStockholm, all immer en grooten Speelruum in de Utwahl vun de Bewerber. De Pries 1973 förKonrad Lorenz hörrt t.B. in dat Rebeet vun de Biologie (Verhaltensforschung).
Nah den Willen vun Alfred Nobel sull de Pries an denjenigen verlehnt wurrn, deim letzten Jahr mit sienEntdeckung dengrößten Nutzen für die Menschheit erbrocht hett. De Bedingung vun de „Entdeckung“ truck de forschenden Grundlagenfächer in de Medizin tegenöver de anwendt Facken vör. Un tatsächlich geevt dat bedüüdend mehr Priesen för Forscher in deImmunologie, deGenetik oderNeurobiologie as an de vun dePharmazie, deDiagnose oder sogor de praktischTherapie.
Welke Opdecken dengrößten Nutzen für die Menschheit erbrocht hett, is immer noch Gegenstand vun völ Diskussionen. De Entwicklung vun datDDT dör den Swiezer Chemiker un Nobelpriesdräger 1948Paul Hermann Müller wurrd vun de hüüdige Standpunkt ut faken kritiseert. DDT dröfft wegen de Giftigkeit för Minsch un Deerten nicht mehr bruukt wurrn un is verboden, man liekers kunnen dör sien Anwendung nah Schätzungen vun deWHO ca. 25 Millionen Minschenleven rett wurrn. Dat dat Tüch so giftig is, wussen weder de Utfinner noch de Nobelversammlung, as se de Pries vergeven hemm.
De Pries wurr van 1901 bit 2009 in insgesamt 100 Jahren an 195 Priesdräger vergeven, teihn dorvan Fruen. To’n eersten kreeg 1947 en Frau de Nobelpries, as letzt vun all fiev Nobelpriesen (De sösste, der Wertschapsnobelpries wurr eerst 1969 inführt). Hüüd is de Fruenandeel höhger as bi all anner wetenschaplich Nobelpriesen (Physik, Chemie). He kann an bit to dree Personen to glieker Tiet vergeven wurrn. Van 1915 bis 1918, in de Johren 1921, 1925 un van 1940 bit 1942 funn kien Verlehung statt, dat Priesgeld wanner torüch in den Fundus.
