AsIngväoonsche Spraken, egentlichIngävoonsche Spraken, hüdigendags in Düütschland okNoordseegermaansche Spraken, warrt de olen Spraken rund üm de süüdlich un westlichNoordsee tosamenfaat. Dor höörtOoldsassisch,Ooldfreesch unAngelsassisch to.
De Begreep kümmt vun den olenTacitus, de vun deIngaevones schreven harr, wat de nördlichst vun de dree germaanschen Grootstämm weer. (De annern weren deHermiones un deIstaevones.)
Tacitus schrifft:Celebrant carminibus antiquis, quod unum apud illos memoriae et annalium genus est, Tuistonem deum terra editum. Ei filium Mannum, originem gentis conditoremque, Manno tris filios adsignant, e quorum nominibus proximi Oceano Ingaevones, medii Herminones, ceteri Istaevones vocentur., wat heet:Se fiert mit olen Sang, wat bi se de enigste Oort vun dat Erinnern un Överkamen is, dat de Eer den Gott Tuisto rutbröcht harr. Em sien Söhn Mannus, weer Grundlegger un Oorsprung vun ehr Slecht, den Mannus schrievt se dree Söhns to, un ut den ehrn Naam warrn deGermanen, de an dichtesten bi den Ozean sünd, Ingaevones naamt, de middleren Hermiones un de annern Istaevones.
Al bi den röömschen SchrieverPlinius de Öller gifft dat en Henwies op de Ingväonens. He schrifft vun deIngvaeones un dat dor de Kimbern un Teutonen tohöört.
Vun dor keem dat to de Vörstellen, dat an de Noordsee de Ingvaeones seten harrn un dat dorto deFresen, deKimbern, deTeutonen, deSassen, deAngeln, deJüten un deChaucen tohöörn deen. En Deel, sünnerlich de Angeln, de Sassen, de Jüten un ok Freesen sünd denn to dat Enn vun datRömsche Riek naBritannien seilt, un weern denn dor to deAngelsassen tosamenfaat.
Wegen dat Plinius un Tacitus en ünnerscheedlich Schrievwies bruukt harrn, heet dat hüüt ok noch malIngväonen (na Plinius) un malIngävonen (na Tacitus).
Welke vun de Germanisten snackt vunIngväonismen, dat sünd Markmale de düsse Spraken gemeen hebbt:
De Ingväonschen Spraken hebbt dat tweteLuudschuven nich mitmaakt. So as de Noordgermanschen Spraken, aver anners as deHoochdüütsche Dialekten.
Denn warrt as Ingväonismen naamt:
Plattdüütsch un Engelsch hangt bi dat Partizip Perfekt eng tosamen: dat warrt ahn „ge-“ maakt, so as in de Skandinaavschen Spraken:Ick heff seggt =I have said. Anners dat Nedderlannsche, de Hooch- un Bavendüütschen Dialekten un welke vun de süüdlichen Dialekten vun dat Plattdüütsch, de an dat Hoochdüütsch angrenzt (Süüdwestkant vun Westfalen, Delen vunHessen un Brannenborg,Prüßen), de dat mit „ge-“ maakt (Ik hebb gezeggt för Hoochdüütschich habe gesagt).
Dorbi mutt seggt warrn, dat dat Rutbilden vun en Noordseegermaansche Spraakgrupp en Prozess weer. As de Angelsassen na Brittanien seilt sünd, harrn se noch Reste van dat Partizip mit ge- mitbrocht. Ingväonismen wassen in't Sassische fröher mehr as hüüt to finnen, so finnt man noch Reste van Zetatismus bi dat Woord "Zever" tegen Hoochdüütsch "Käfer". Op de annere Kant sünd dor ook in welke vun de Noordschen Spraken Sporen, de as Ingväonismen schient: Fraag mit "Hur" (Wo?) of Zetatismus in Sweedsch, Nasalutfall in "oss" (us gegen Düütschuns) of in "Gås" (Goos gegen DüütschGans).
Dat Konzept vun de Ingväonschen Spraken is ünner Stried in de Wetenschop. Kloor is, dat de Syntax vun Nedderlannsch un Neddersassisch mehr mit dat Hoochdüütsche gemeen hett as mit dat Engelsche un Freesche.
Bi all dat Överleggen, woans de Spraken tosamenhangt, mutt jümmers an dacht warrn, dat dor all de Tiet bannig veel Kontakt weer. De Franzosen harrn vun 1066 op dat Engelsche inwarkt, un in deFranzosentiet ok op dat Plattdüütsche. Middelnedderdüütsch weer de Spraak vun de Hanse un dorvun is en Slag bi de skandinaavschen Spraken hangen bleven. De Dänen harrn Sleswig un Holsteen ünner sik, de Sweden harrn dat Rebeet twüschenElv unWerser un okPommern besett. Dat geev wedder skandinaavschen Inwarken op dat Noordneddersassische. Plattdüütsche Seilers weern in de britische Marine togang un bröchen Wöör hen un trüch.
De histoorsche Quellenlaag is nich so doll. Dat fangt mehrst in dat Middelöller an. Indirekt is aver kloor, dat datOoltnedderfranksche wieder weg vun datOoltsassische weer as Ooltsassisch vun dat Angelsassisch. Dat markt wi doran, dat dat to de Tiet vunKarl den Groten mehrst allens angelsassische Missionaren weern, de na Sassen güngen to dat Missioneren. Franken weern dor mehrst nich dorbi. Un dat Ooltsassisch weer ok dicht bi de olen Skandinaavschen Spraken. Dorüm harr deHillige Ansgar, de en Franke weer, ok toeerst Sassisch lehrn müsst (in'tKlooster Corvey). Dat harr blots Sinn maakt, wenn Sassisch un de Skandinaavschen Spraken dichter bienanner weern as to datNedderfranksche.
Friedrich Maurer hett nawiesen, dat dat in't fröe Middelolder ook Ingväonismen in söödgermaansche (dütske) Dialekte geev. He meent dat harr to doon met ole Hannelswege. So kann man sik vörstellen, dat dat een noordseegermaansch Zentrum geev, wat över Hannel na Noord un Sööd een Tied lang utstraalt hett. Welke Talen hebbt ook later noch ünner de Inflood van wesseln Siden staan. Wat dat wiss neet geev was een ingväonisch Urspraak. Man de Forschers gaht dörvun ut, dat sik de Ooldangelsassen un de Ooldsassen verstahn kunnen un jemehr Spraken so dicht bienanner weern, dat se kuum Kommunkatschoonsproblemen harrn.