Op Grootbritannien weer Engelsch grotendeels vun de annern germaanschen Spraken op de Kontinent isoleert, so dat Ünnerscheed inWoordschatt,Satzbo unLuudstand ranwussen. Enige Spraken so as Freesch, Nedderlandsch un Plattdüütsch hebbt man ook vundaag de gröttere Gemeensamkeiden mit dat Engelsche, besünners mit dat Engelsch öllere Spraakformen.[8]
Engelsch un de freeschen Spraken güllen traditschonell as besünners eng verwandt un wurrnanglofreesche Spraken heten. Vundaag gellen de gemeensamen Kennteken as Resultaat vun unafhängige Luudwannels.[9][10]
Manuskript vunBeowulf, in Unzialien schreven, en ooldengelsch Epos uut Tied twüschen 975 un 1025:Hƿæt ƿē Gārde\na ingēar dagum þēod cyninga\þrym ge frunon ... [Höor! Wi hebbt höört vun de Rohm uut vergangen Dagen vun de Volkskönigen.][11]
Ooldengelsch, ook Angelsassisch heten, weer de fröheste schreven Form vun de engelsche Spraak un wurr vun ca. 450 bet 1150 bruukt. Ooldengelsch wuss uut verschedenwestgermaanschen Dialekten, de to datNoordseegermaansch tellen, ran. Düsse Varietäten wurrn inFreesland un an deNoordseeküst rup betJüütland spraken. De Völker in düsse Regionen weren na histoorschen Borns deAngeln,Fresen,Jüten unSassen.[12] In dat 5. Jaarhunnerd tögen een lütten Deel vun düsse Volksgruppen langs de Noordseeküst naGrootbritannien, nadem dat de Infrastruktuur vun deRömers op dat Eiland tohoopbraken weer. In’n 7. Jaarhunnerd is Ooldengelsch denn de dominante Spraak op dat Eiland un begünnt bilütten de debrittoonschen Spraken un datbritsche Latiensch wegtodrängen.[13][14][15]
Ooldengelsch deel sik in twee angelsche Dialekten (Merzisch unNoordhumbersch) un twee sassischen Dialekten (Kentsch unWestsassisch).[16] Döör de Inflood vun dat KönigriekWessex un de Reformen ünner KönigAlfred wurr dat Westsassisch in’n 9. Jaarhunnerd de Standard för dat schreven Ooldengelsch.[17] Dat EposBeowulf is in Westsassisch schreven, dat öldste engelsche Dichtwark,Cædmon's Hymn, is op Noordhumbersch.[18] De Grundlaag för dat moderne Engelsche weren grotendeels de merzischen Dialekten.Scots wuss man uut de noordhumberschen Dialekten ran. Uut de fröheste Tied vun dat Ooldengelsch sünd watRuneninschriften nableven.[19] In’n 6. Jaarhunnerd hett sik datlatiensche Alphabeet döörsett. Schrievschrift weren de Halvunizialien un Bookstaven so aswynn unthorn wurrn uut de Runenschrift för Luden, de dat Latiensch nich kennt, övernamen.[20][21]
Ooldengelsch weer vergleken mit dat moderne Engelsch een ganz annern Slag von Spraak un is för Engelschsprekers, de dat nich leert hebbt, vundaag nich mmer to verstaan. DeMorphologie weer so as in anner germaansche Spraken un deelwies datHoogdüütsch vundaag noch un ünnerscheed vele verschedenFlekschonen förSubstantiven,Adjektiven,Pronomen unVerben. DeSatzbo weer ook veel fre’er. Dat modern Engelsch het alleen bi de PronomenKasusformen bewaart (he,him,his) un man een paarKonjugatschoonsformen bi Verben (speak,speaks,speaking,spoke,spoken).[22][23][24]
In de Tied twüschen dat 8. un 11. Jaarhunnerd wannel sik dat Ooldengelsch döör den Kuntakt mit datOoldnoordsch, enenoordgermaansche Spraak. Noordgermaansche Seelüüd begünnen in’n 8. un 9. Jaarhunnerd sik in Grootbritannien daaltolaten. De ooldnoordsche Inflood weer in de Noordoosten vun dat ooldengelsche Spraakrebeed in datDanelag ümYork op’t starkst. De Inflood is ook vundag in dat Scots un in de noordengelschen Dialekten to seen.[25]
OoldnoordscheLeenwöör sünd to’n Bispeelgive,get,sky,skirt,egg, uncake.[26]
För den Anfang vun demiddelengelsche Tied gellt meist 1066, as deNormannen, deOoldfransch snacken,England verövern. De franschsprakigen Normannen nemen so groten Inflood op de engelsche Spraak. De Böver- un Middelklass wurr tweesprakig un leer Fransch. Üm 1150 weren de meisten engelschen Eddellüüd tweesprakig, wieldess reine Franschsprakige raar weren.[27]
Dat normannsche Fransch in England wuss mit de Tied to datAnglonormannsch ran.[28] As Övergang twüschen Oold- un Middelengelsch kann datOrmulum uut dat late 12. Jaarhunnerd gellen. Dat is een Wark vun deAugustinerOrrm, in dat to‘n eersten Maal Ooldengelsch un anglonormaansch Elementen vermengt to lesen sünd.[29][30]
De Ünnerschicht bleev avers eensprakig un kunn alleen Engelsch snacken un verstaan. Dat Anglonormaansche neem man asSuperstraat op dat Engelsch Inflood. Dat will seggen dat de Wöör üm de prestigerieke Böverschicht, so as Wöör ümPolitik,Juristeree un hoge Kultuur, uut dat Anglonormaansche as Leenwöör in’t Engelsche kemen.[31]
Dat Middelengelsch het de vigelienschen Flekschoonsformen uut’n Ooldengelsch stark vereenfacht. DeKasusünnerscheed twüschenNominativ unAkkusativ is, dePronomen uutbenamen, verlüstig gaan. Ook anner Kasus so as deInstrumentaal sünd verswunnen un de oleGenitiv bleev bloot as’s biPossesivkunstruktschonen över. Vele unregelmatige Formen sünd regelmatig worrn.[32] Mit den Verlust vun Flexschonen is deSatzbo bilütten starrer worrn.[33]
Wichtige Schrieveree uut middelengelsche Tied sündGeoffrey Chaucer sieneCanterbury Tales (üm 1400) unThomas Malory sienLe Morte d'Arthur (üm 1485). In de middelengelsche Schrievspraak weren klare Dialektünnerscheed to seen un Schrievers so as Chaucer bruken de regionalen Varianten ook as Stilmiddel.[34] In de eerste engelschsprakigeBibel vunJohn Wycliffe (1382), is inMatthäus 8:20 to lesenFoxis han dennes, and briddis of heuene han nestis. ‘Vöss hebbt Vosskulen, un Vagels hebbt Nester’[35] Dat oleSuffix för dePluraal-n is bi datVerbhave bewaart, man de Suffixen för de Kasus sünd all verlüstig gaan.
Fröhneeengelsch (engelsch:Early Modern English) betekent de Tied twüschen 1500 un 1700, in de Engelsch sik döör denfröhneeengelschen Vokaalwannel (1350–1700), vereenfachteFlekschoon un spraaklichen Uutgliek hen to eenStandardvariant veränner. De fröhneeengelsche Vokaalwannel veränner de middelengelschen betoonten langenVokalen un bröch enenKedenluudwannel in’n Gang, de heel dat Vokaalsysteem veränner. Middelvokalen sünd apen worrn, apen Vokalen sünd Middelvokalen worrn un de slaten Vokalen wurrn to Diphthongen braken. So harr dat Woordbite ‘bieten’ in’t Middengelsche so asPlattdüütsch een lang . De fröhneeengelsche Vokaalwannel is de Grund för de velen unregelmatigen Schrievwiesen in’t Neeengelsche un verklöört ook waarüm veel Vokaalteken in’t Engelsche anner Vokaalluden as in de meisten anner Spraken betekent.[36][37]
Engelsch wunn vergleken mit datAnglonormannsche in de Tied vunHinrich V. jümmes meer Prestige. Üm 1430 begünn deCourt of Chancery inWestminster sien offitschellen Dokumenten op Engelsch to schrieven, so dat een ne’en middelengelschen Standard op Grundlaag vun Londoner un East Midlands-Dialekten ranwuss, deChancery Standard. 1476 bröchWilliam Caxton deDruckpress na England un begünn in London de eersten druckten Böker op Engelsch ruuttogeven un hulp so deChancery Standard to verbreiden.[38]
Fröhneeengelsche Literatuur ümfaat de Warken vunWilliam Shakespeare un de König-James-Uutgaav (King James Version (KJV)) vun deBibel. Dat Fröhneeengelsche klung man ook na de Vokaalwannel noch anners as dat moderne Neeengelsch: DeKunsonantenkluusters inknight,gnat, andsword wurrn noch so uutspraken as se schreven warrt.[39] Matthäus 8:20 in de König-James-Uutgaav vun de Bibel is:„The Foxes have holes and the birds of the ayre have nests.“[40] De Textuutsnid wiest den Verlust vun se Kasus un siene Folgen op Satzbo, so as SVO-Struktuur, de Präpositschoonen statts de Genitiv, un den franschen Leenwöör uut’n Anglonormannsche, so as (ayre).[41]
In’n Neeengelsch is de Verlust vun deKasus meest afslaten (Uutnaam sünd dePronomens, so ashe unhim,she unher,who unwhom), un Woordfolgorder Subjekt-Prädikaat-Objekt is meist ganz starr.[52] DatHülpverbto do (do-support) is allgemeen begäng, wieldessto do in dat Fröhneeengelsch noch alleen in Fragen opkeem.[53]Unregelmatige Verben, sodreamt, warrt lütt bi lütt regelmatig, alsodreamed un analytsche Formen so asmore polite stattspoliter neemt to. Ook dat brietsche Engelsch is vundaag ünner Inflood vun dat amerikaansche Engelsch, dat nu mit siene starke Präzens in de Medien unPopulärkultuur, de dominante Varietät is.[54][55][56]
Na Tallen vun 2016 snackt 400Millionen Minschen Engelsch as Modderspraak un 1.1Milliarden as Frömdspraak.[59] Engelsch is na Sprekertall de gröttste Spraak op de Welt un het op allen Kontinenten Spraakgemeenschoppen.
Tallen, de Engelsch as Frömdspraak angeevt ünnerscheedt sik stark, je na Defintschoon, un liggt twüschen 470 Millionen un meer as ene Milliarden.
Braj Kachru deel de engelschsprakigen Länner na de Aard wo de Spraak in dat Land keem, wer de Spraak leert un wo de Spraak bruukt warrt n de dree Sphären in (Three Circles of English).
De binnerste Sphäär sünd Länner mit ene grote Meerheid mit Engelsch as Modderspraak; dat sünd dat Verenigt Königriek, de Verenigten Staten, Australien, Kanada, Nee-Seeland, Süüdafrika. In düsse Länner leert Kinners Enegslch as Modderspraak un Inwannerers leert Engelsch as Ümgangsspramk. De binnerste Sphäär is de Krink uut de Emgelsch sik weltwied uutbreidt. Dat Engelsch in düsse Länner övernimmt deelwies Egenheiden in de Uutspraak un Grammatik uut de lokalen Spraken.
In de Butenkrink liggt Länner as de Philippinen, Jamaika, Indien, Pakistan, Singapur, Malaysia un Nigeria mit veel lütteren Andelen engelsche Moddersprkers, man mot Engelsch as Tweespraak in School, Universität, Politik un Hannel. Veel Minschen wasst mit een anner Modderspraak op un leert Engelsch later int Leven. Tohoop mit dat Standardengelschnso as in de Binnenkrink givt dat faken ook Kreoolspraken op engelsche Grundlaag, de een Kontinuum mit de engelsche Standaardspraak billt.
In de "Expanding-circle" sünd Länner, de Engelsch as Frömdspraak ünnerricht, un ene Grootdeel vun de Lüüd Engelsch snacken köönt, un meist de Spraak oo Universität un mit Butenlänners is, so as in de Nedderlannen.
Engelsch is ene plurizentrische Spraak. Dat will seggen, dat dat nich alleen enen Stnadard givt, de ene natschonale Behöörd fastlegt, man meer as ene Standardvarietät givt. Dat Enhelsch in de Rundfunk richt sik meist na natschonalen Uutspraakstandards, de eer op Traditschoon as op fastleggt Regels baseert. De Schrievregels vunt Engelsche sünd ook nich vun ene Behöörd fastleggt, se sünd Konsens twüschen de engelschsprakigen Länner.
De verscheden Standarduutsrpaken sünd meist for allen engelschsprakigen weltwied to verstaan. Se köont sik in de Uutspraak Sytax un Wöör unnerscheden
De Kolonisten in engelschsprakigen Länner so as Australien, Süüdafeika un Neeseeland bröchen verscheden Dialekten in dat Land, so dat ene Koiné, ene Uutglieksvarietät opkeem. In de Verenigten Staten het de grote Deel Inwannerers gau de engelsche Spraak övernamen.
Düsse Översicht beschrivt grotendeels de brietscheReceived Pronunciation (RP) un dat US-amerikaanscheGeneral American (GA), de Standarduutspraken in dat Verenigte Königriek un in de Verenigten Staten.[60][61]
BiObstruentenparen (Plosiven,Affrikaten unFrikativen) so as , un is de eerstefortis (stark) un de annerelenis (swack). Fortis-Obstruenten, as hebbt ene Uutspraak mit ene starkere Muskelspannung un Atem as de Lenis-Konsonanten, so as , un sünd jümmerstemmloos. Lenis-Kunsonanten sünd an’n Woordanfang un Woordenn deelwiesstemmhaft un sünd twüschen Vokalen vull stemmhaft. Fortis-Plosiven as hebbt in de meisten Dialekten ook noch annerartikulatoorsche unakkustsche Kennteken: Se sündbepuust , wenn se in enebetoonteSülv as eenfache Konsonaten an’n Woordanfang staat, un in de meisten anner Ümfeller unbepuust. Se köönt an’t Woord- oder Sülvenenn kenen höörbaren Verslutt hebben oder präglottaliseert ween . In Wöör mit ene Sülv warrt een Vokaal vöör enen Fortis-Konsonanten kort, so as binip, dat enen düüdlich korteren Vokaal asnib het.[64]
Lenis-Plosiven:bin ,about ,nib
Fortis-Plosiven:pin ;spin ;happy ;nip or
In deReceived Pronounciation het delaterale Approxiant tweeAllophonen: dat klare oder , so as inlight, un de düüster oder velariseert Uutspraak , so as infull.[65]General American bruukt dat avers in de meisten Fäll dat velariseertl.[66]
De Uutsprak vun de Vokalen ünnerschhedt sik stark je na Dialekt . De Tabell hier wiest de Vokaalphonemen in de Received Pronounciation un dat General American mit Bispeelwoorden. lThe pronunciation of vowels varies a great deal between dialects and is one of the most detectable aspects of a speaker's accent.[68]
In de Received Pronounciation is de Ünnerscheed twüschen korten un langen Vokalen phoneemsch. Lange Vokalen hebbt in de Tabell baven een so as bi de Vokaal inneed statts dat korte inbid .[69] In GA, vowel length is non-distinctive.[70]Beid RP un GA maakt Vokalen in slaten Sülven vöör Fortis-Konsonante kort, so as like . Vöör Lenis-Konsonanten as passeert dat nich. So sünd de Vokalen in de Wöörrich ,neat unsafe düüdlich körter as de Vokalen in de Wöörridge ,need , andsave . Ook de Diphthong inlight is körter as de Tweeluud inlie .[71]
De Vokaal kümmt alleen in unbetoont Sülven op.[72][73] Wat Dialekten ünnerscheedt un in unbetoonten Positschonen nich so dat sikrabbit unabbot riemt unLenin unLennon homophoon sünd.[74] GA un sünd Vokalen mit Rhotazismus , so as infurther (phoneemsch ), in de RP is dat man een Schwa so as in (phoneemsch ).[75]
De Struktuur na bruukt ene Sülv in’t Engelsche enen Vokaal as Sülvenkarn. De Anluud un Uutluud sünd optschonaal. Ene Sülv kann mit betto dree Konsonanten begünnen, so as insprint , un betto fiev Konsoananten an’t Enn hebben, so as inangsts . De engelsche Sülvenstruktuur is also (KKK)V(KKKKK), mit K för Konsoanten un V for Voaklen. Dat Woordstrengths tellt so to de kunplexesten engelschen Sülven. Dat givt Regels wat för Konsonantenkluusters in’ An- un Uutluud staan köönt. De Anluud kann veer Typen Konsonantenkluusters hebben: Een Plosiv un een Approximant, so as inplay; een stimmlosen Frikativ un een Approximant, so as infly odersly;s un enen stimmlosen Plosiv, so as instay; uns, een stimmlosen Plosiv un enen Approximant, so as instring.[76] Kluusters mit Nasaal un Plosiv köönt alleen in’n Uutluud staan. Een Deel Konsonanten kann alleen in bestimmten Positschonen optreden: staat alleen in’n Anluud, bloot in’n Uutluud.[77]
Enegslch ünnerscheedt betoont un unbetoont Sülven. De Akzent op betoont Sülven is een Kombinatschlon uut Längd, Intensität, Vokaalqualität. Sülven mit Akzent sünd länger un luder as unbetoont Sülven, de faken reduzeerte un körter Vokalen hebbt.[78]
De Akzent is in‘n Engelschen phoneemsch, dat will seggen dat de Akzent Wöör ünnerscheedt, de anners gliek klingt. To’n Bispeel dat Woor dcontract het den Akzent as Substantiv op de eerste Sülv, as Verb liggt de Akzent op de leste Sülv.[79][80][81] De Akzent wiest sik hier ook döör Vokaalreduktschoon: In dat Substantiv contract liggt de Akzent op de eerste Sülv, de den unreduzeerten Vokaal het, in dat Verb contract in de eerste Sülv man to reduzeert. Akzent ünnerscheed ook Wöör un Phrasen. Tohoopsett Wöör sünd ene Akzenteenheid, man Phrasen sünd twee Eenheiden, so as bi a burnout gegenöver to burn out, a hotdog gegenöver a hot dog.[82]
Typschgermaansche Kennteken sünd de unregelmatigenstarken Verben, de op den olenAfluud torügggaat, so asspeak →spoke, un de unregelmatigenPluraalformen, de noch de olenÜmludd wiest, so asfoot →feet. Un deswacken Verben op de anner Sied mit Suffixen, so aslove →loved.[85] Rester vun dat ole germaansche Kasussysteem wiest sik bi de Pronomens, so as bihe →him,who →whom.[86]
Engelsche Substantiven warrt bloot Numerus deklineert. Ne’e Substantiven köönt mit Affixen afleiden warrn oder as Komposita billt warrn. De Sibstantiven köönt in Egennaam un normale Substantiven deelt warrn. De Sibstantiven deelt sik tellbare un untellbaart[87]
De tellbaren Substantiven kriegt een een -s as Pluraalsuffix. Een Deel Sibstantiven het man unregelmatige Pliraalformen. Untellbare Substantiven bruukt enen Tellwoord för den Pluraal, so as . "one loaf of bread", "two loaves of bread".[88]
Regelmatige Pluraalformen sünd:
Singular:cat,dog
Pluraal:cats,dogs
Unregelmatige Pliraalformen sünd:
Singular:man,woman,foot,fish,ox,knife,mouse
Pluraal:men,women,feet,fish,oxen,knives,mice
Possessive Konstruktschonen köönt mit dat enklitsche -s markeert warrn , dat trqditschoneel ook Genitiv-s heet.[89]
↑Crystal:English as a Global Language, Cambridge University Press, 2003
↑McCrum, MacNeil & Cran:The Story of English, Penguin Books, 2003, pp. 9–10
↑Romaine:Language in Society, Cambridge University Press, 1999
↑Romaine:Language in Society, Cambridge University Press, 1999
↑Romaine:Language in Society, Cambridge University Press, 1999, p. 2 – "Other changes such as the spread and regularisation of do support began in the thirteenth century and were more or less complete in the nineteenth. Although do coexisted with the simple verb forms in negative statements from the early ninth century, obligatoriness was not complete until the nineteenth. The increasing use of do periphrasis coincides with the fixing of SVO word order. Not surprisingly, do is first widely used in interrogatives, where the word order is disrupted, and then later spread to negatives."
↑Leech, Hundt, Mair & Smith:Change in Contemporary English: A Grammatical Study, Cambridge University Press, 2009, pp. 18–19
↑Mair & Leech:Current Issues in Linguistic Theory, John Benjamins, 2006
↑Mair:Twentieth-Century English: History, Variation and Standardization, Cambridge University Press, 2006
↑Zitat-Fehler: Ungülligen Tag<ref>; is keen Text för Refs mit den NaamEthnologue26 angeven.
