Bu(e)ree oderBu(e)rie, ookBurenweerdschop,[1]Landweerdschop oder nedderländsch Platt unwestmönsterl. ookLandbo,[2] is de Anbo vunPlanten un deTucht vunVeehtüüg,Eten oder anner Waren to produzeren.[3] De Bueree weer een wichtigen Bosteen, datsittfasteZivilisatschonen upkemen, denn Bueree un Veetucht verbetern deWinst, so dat jümmerto meer Minschen noog to Eten harrn. Minschen füngen al vöör 105.000 Jaren Tied anKoorns to sammeln, man fröe Buren begünnen de Koorns vöör rund 11.500Jaren to planten.Schaap,Zegen,Swien,Rindvee un annerVeetüüg begünnen de Minschen vöör rund 10.0000 Jaren to temen un tüchten. De Anbo vun Planten is in tomindsten 11 Regionen weltwied unafhängig vun anner Regionen anfangen.
2021 produzeren lüttkeBuereen een Drüddel vun’n Eten weltwied, de anner twee Drüddel grote industrielle Bedrieven.[4] De gröttsten 1% mang den Bedrieven bestellt meer as 70% Ackerland weltwied.[4] Meest 40% Ackerland höört to Buereen, de grötter sünd as 100Hekter.[4] Man fiev vun söss Buren weltiwied bestellt minner as 2Hekter, un hebbt tohoop wat an de 12% Ackerland weltwied. Bueree is een groten Deel för deWeerdschop up’nLand un nimt daar ook groten Inflood up deSellschop unKultuur.
De moderneAgraarwetenschop, Plantentucht,Chemikalien so asPestiziden, unDünger as ook technische Innovatschonen bröchten de Winst in de Bueree düchtig rup, man hebbet ook Ümweltproblemen veroorsaakt. De moderneMassenveeholleree steit faken in de Kritik, dat se slecht mit dat Vee ümgeit. De Bueree dregt enen groten Deel to’nKlimawannel bi, verbruukt Grundwater, holt grote Flachen Woold uut, oder sorgt för Bakterien, de resistent gegenAntibiotikum sünd. Bueree veroorsakt sülvenst Ümewelschaden, man lidd ook sülvenst unner den Schaden. Ümweltschaden sünd to’n Bispeel, datAarden verlüstig gaat, sikWöösten uutbreid un Land wööst warrt.
Weltkaart med Oorsürünge vun de Bueree un woans se sik in de Prähistorsche Tied uurbeid het. Oorsprung van de Bueree na Nikolai Iwanowitsch Wawilow in’n 1930er Jaren Nr. 3 geld vandaag nich meer as Oorsprung Neeguinea (P) is noch nich lang as Oorsprung för de Bueree bekannt[7]
Vöör dat de Minschen Bueree dreven hebbt, sünd se al op deJagd gaan un hebbt Planten to’n Eten sammelt. De Bueree maak dat mööglich, dat de Tall Minschen, de in ene Regioon leven kunn, stark anwussen is, denn vegleken med deJagd un dat Sammeln kann de Bueree kann veel meer Minschen mit Eten versorgen.
Bueree is in verscheden Eerddelen unafhängig anfangen, het veel verschedenAarden tücht un kam in tomindsten 11 verscheden Regionen sülvststännig up. Minschen sammeln un eten willeKoorns als vör 105.000Jaren Tied.[8] In deLevante givt dat in deSteentied vör 23.000Jaren dicht bi denSee Genzareth de eersten Henwiese, dat MinschenEenkoorn,Gasten unHaver anboen.Ries begünnen de Minschen in China twischen 11.500 un 6200v. Chr. to planten, läter planten un tüchten se daar ookMung-,Soja- unAzukibonen. Schaap temen de olenMesopotamiers vör 13.000 bet 11.000 Jaren Tied.[9]
Wo vundaag deTörkie unPakistan liggt, temen de Minschen unafhängig vör 10.500 Jaren denOoross, wat de Vörfaar för datRindvee vundaag is.Swiene tüchten de Minschen inEurasien, ook inEuropa, inOostasien un Süüdwestasien, wo se verscheden Aarden Wildswiene vör 10.500 Jarne temen. In densüüdamerikaanschenAnden domestizeren Minschen vöör 10.000 bet 7.000 deKantüffel, man ookBonen,Coca,Lamas,Alpakas unMeerswienkens.Zuckeroor unWorteln weren de Beginn för de Bueree upNeeguinea vör 9.000Jaren.Sorghum stammt uut de Sahelregion un was vöör 7.000Jaren de Grundlage för de Bueree daar.Boomwull domestizeren Minschen dat eerste Maal vöör 5000Jaren inPeru un läter noch een maal unafhänfig in Eurasien.[10] InMesoamerika tüchten de Minschen vöör 10.000 bet 6000Jaren uut den willen TeosintegrasMais.[11][12] DatPeerd temen de Minschen in de eurasische Stepp vör 3.500Jaren.[13]
Ägyptsche Buren bi’n Deschen, Koorn inlagern, graven, Holt fällen un plögen (Ägyptsch Grav üm 15000v.Chr.)
In’n Negen Oosten begünnen de Minschen in Sumer vöör 8000Jaren in Dörper langes deTigris unEuphraat leven un bruken dat Water vun de Strööm de Feller mitKanaals tobewatern. De eersten sumeerschen Piktogrammen förPlöög givt dat vöör rund 3000v. Chr. De Minschen buenWeten,Garsten,Grööntüüg so asLinsen unZippeln un Früchten asDatteln,Wienberen unFiegen an.[14] De Bueree in’nolen Ägypten bruuk dat Water un den Slamm, den deNilfloden up de Ackers bröchten. De Bueree begünn daar al in prädynastsche Tied to’n Enne van deSteentied üm 10.000v. Chr. Wichtig weren Koorn, so as Weten un Garsten, man ookFlass förLinnen unPapyrus förPapeer.[15][16] In Indien planten de Minschen üm 9000v. Chr. Weten, Garsten unJujube, un een beten later tüchten seSchaap unZegen.[17] De Mehrgarh-Kultuur, ene ole Zivilisatschoon in de Regioon Baluchistan inSüüdpakistan, is üm 8000 bet 6000v.Chr.Rindvee, Schaap un Zegen teemt un tücht.[18][19][20]Boomwull buen de Minschen hier sinds de 5. oder 4.Jaardusendv. Chr. an.[21] Archäoloogsch nawiesen is dePloog daar toeerst tiedens deIndus-Zivilisatschoon üm 2500v. Chr.[22]
In’n olenChina begünn dat in’n 5. Jaarhunnerdv. Chr., dat’t in heel dat Land Koornspieker gav un ook de Tucht vunSiedenrupen is in de Tied anfungen.[23]Watermölen gav dat al in’n 1. Jaarhunnerdv. Chr.[24] DenRies domestizeren de Minschen daar sied 8200–13.500Jaren Tied.[25] In’nolen Grekenland unRom werenWeten,Eenkoorn unGarsten wichtig, man ook Gröönsaken so asArvten,Bonen unOliven. Schaap un Zegen hölen de Greken un Römers förMelk unKees.[26][27]
Up den amerikaansche Kontinent tüchten de MinschenMais,Körbissen,Bonen unKakao.[28] DeKalkuun temen de Minschen Minschen daar ook.[29] DeAzteken fünnen Methoden to’n bewatern uut, buen Terrassen för Fellers an Bargen, misten de Ackers un bruken as Feller ook siede Seen, indem dat se lüttken künstlichen Eilannen (Chinampa) uprichten. DeMayas bruken al 400v. Chr. Kanaals Sümp dröög to leggen, dat se daar Bueree drieven kunnen.[30][31][32][33][34] In Süüdamerika begünn de Bueree villicht al 9000v. Chr., as de Minschen daar Körbissen un anner Planten tüchten.[35] In denAnden domestizeren de MinschenCoca un ookEerdnööt,Tomaten,Tobak unAnanas.[28] Boomwull domestirzeren de Minschen al 3600v.Chr inPeru.[10] Se temen un tüchtenLamas,Alpakas unMeerswienkens.[36] In Nooramerika domestizeren de Minschen in’n Osten van denVerenigten Staten vandaagSünnblomen,Tobak, Körbisse unGoosfööt[37][38][39] Se sammeln man ook willenRies unMäppelsapp.[40] DeIndianers in’n Süüdwesten un in’n Noordwesten an’nPazifik bruken planten Frücht un Nööt in’n Woold an un brennen Wooldstücke daal, dat daar Platen to’n Sammeln beter wassen könnt.[41][42][43][44] De Mischkultuur uut Winterkürbis, Mais, un Bonen heet in Noordameria de „dree Süsters“.[45]
DeGunditjmara un anner Gruppen inAustralien fünnen vöör 5000Jaren deAaltucht uut un klamüsern Fallen to’nFischfangen uut.[46] In de Tied worde dat Land in Australien jümmerto intensiver bruukt.[47] In twee austraalschen Regionen, ene an de Westküst un een an de Oostküst, buen fröe BurenYam,Heers unZippeln an un waarschienlich in sittfasten Dörper.[48][49]
In’nMiddelöller was de Bueree vergleken mit de röömsche Tied up uut sik sülvenst to versorgen. De Buren weren in’nfeudalen Systeem meest an ene Grundheerschop oder een Good bunnen, dat enen Goodsheren tohören dee. De Grundheerschopen richten sik deelwiese ook na deKaspels.[50]
Buereeklenner, üm 1470, uut enen Manuskript vun Pietro de Crescenzi
Na dat de Nee’e Welt – deamerikaansche Kontinent – updeckt was, kemen vele nee’e Planten so asMais,Kantüffels, Tomaten,Söötkantüffeln oderManiok na Europa, Koorn as Weten, Garsten, Ries unRöven as ook Veetüüg (Kö, Schaap, Peerde, Ziegen) keem na Amerika.
Bewatern,Fruchtfolge unDünger bröchten de Bueree in’n 17. Jaarhunnerd vööran, so dat de Inwonertallen weltwied wassen. Sied 1900, begünn in denIndustrienatschonen un deelwiese in Süllenlänner, dat Maschinen de Minschen in Bueree wegdrägen, künstliche Dünger kemen up. Nee’e Methoden Ammoniak to produzeren maak dat mööglich in’n groten Maat Dünger to maken, so dat de Winst steeg un ook de Inwoner weltwied.
De moderne Bueree vundage het verscheden ökoloogsche, politsche un weerdschopliche Probleme, daar mang versmudd Water, Biokraftstoff, Geentechnik, Tölle un Subventschonen, so dat Minschen anfungen sünd ook Alternativen as de bioloogsche Bueree to versöken.
Freuger weer dat so, dat de mehrsten Minschen in de Landweertschap arbeiden deen. Dat weern mehr as de Hälft vun all de Lü. Hüüt is dat vunwegen deTechnik allens anners wurrn.
↑Baber, Zaheer (1996).The Science of Empire: Scientific Knowledge, Civilization, and Colonial Rule in India. State University of New York Press. 19.
↑Possehl, Gregory L. (1996).Mehrgarh inOxford Companion to Archaeology, Ed. Brian Fagan. Oxford University Press.
↑Harris, David R. and Gosden, C. (1996).The Origins and Spread of Agriculture and Pastoralism in Eurasia: Crops, Fields, Flocks And Herds. Routledge. S. 385.
↑Stein, Burton (1998).A History of India. Blackwell Publishing. S. 47.
↑R.Lal:Thematic evolution of ISTRO: transition in scientific issues and research focus from 1955 to 2000.In:Soil and Tillage Research.61, Nr.1–2,2001, S.3–12. Bibcode:2001STilR..61....3L.doi:10.1016/S0167-1987(01)00184-2.
↑Joseph Needham:Science and Civilization in China. Taipeh: Caves Books 1986, S. 55–57.
↑Joseph Needham:Science and Civilization in China. Taipeh: Caves Books 1986. S. 89, 110, 184.
↑John Morgan:Invisible Artifacts: Uncovering Secrets of Ancient Maya Agriculture with Modern Soil Science.In:Soil Horizons.53, Nr.6,6 November 2013.doi:10.2136/sh2012-53-6-lf.
↑Barbara Rischkowsky, Dafydd Pilling:The State of the World's Animal Genetic Resources for Food and Agriculture. Food & Agriculture Organization. 2007. S. 10.
↑Carl B. Heiser:On possible sources of the tobacco of prehistoric Eastern North America.In:Current Anthropology.33, S.54–56.doi:10.1086/204032.
↑Richard Ford:Prehistoric Food Production in North América. University of Michigan, Museum of Anthropology, Publications Department: 1985. S. 75.
↑Mary J. Adair:Prehistoric Agriculture in the Central Plains. Publications in Anthropology 16. University of Kansas, Lawrence 1988.
↑Andrew Smith:The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America. OUP US: 2013, S.1.
↑Neil G. Sugihara, Jan W. Van Wagtendonk, Kevin E. Shaffer, Joann Fites-Kaufman, Andrea E. Thode (Ruutgever):Fire in California's Ecosystems. University of California Press: 2006. S.417. ISBN978-0-520-24605-8.
↑Thomas C. Blackburn, Kat Anderso (Ruutgever)..Before the Wilderness: Environmental Management by Native Californians. Ballena Press: 1993, ISBN978-0-87919-126-9.
↑Laura Cunningham, Laura:State of Change: Forgotten Landscapes of California. Heyday: 2010. S. 135, 173–202. ISBN978-1-59714-136-9.
↑ElizabethWilliams:Complex Hunter-Gatherers: A Late Holocene Example from Temperate Australia.In:Archaeopress Archaeology.423.
↑Harry Lourandos:Continent of Hunter-Gatherers: New Perspectives in Australian Prehistory. Cambridge University Press: 1997.
↑Gerritsen, R. (2008). "Australia and the Origins of Agriculture".Encyclopedia of Global Archaeology. Archaeopress. pp. 29–30. doi:10.1007/978-1-4419-0465-2_1896. ISBN978-1-4073-0354-3. S2CID 129339276.
↑Gammage, Bill (October 2011).The Biggest Estate on Earth: How Aborigines made Australia. Allen & Unwin. pp. 281–304. ISBN978-1-74237-748-3.
↑National Geographic (2015).Food Journeys of a Lifetime. National Geographic Society. S. 126.
.JPG)
.jpg)
