هخامنشیون یاپارسیئون (۳۳۰ - ۵۵۰ پیش از میلاد) اته سلسله وه گهئیرونی تبار وئه وپارس ِقوم جا هرسانه و خِله ملگه بیتنه و اته گتِ امپراتوری بساتنه.
هخامنشیون آغازین تنها پارس ِناحیه دله حکومت داشتنه و اینصوهانشان ِناحیه ره بیتنه و کمکمماد امپراتوری ره کنار بزونه وگت کوروش ِزمونه، خِله کشورگشایی هاکردنه وبینالنهرین وفینیقیه ولیدی ره هم بیتنه. کوروش ِپه، بعدی پادشاهون هم هخامنشیون ِسامون ره گت هاکردنه و ونه ریکا،کمبوجیه،مصر ره بیته و ایداریوش همیونانهحمله هاکرده. به جز یونان ِبعضی شهرمَهر، هر جای دیَر که اون گدر شناسا وه ره هخامنشیون شه پرچمپه دربیارد ونه. ویشن آخرسریسراسکندر جا شکست بخردنه و ویشن ِحکومت پامال بوه.
هخامنشیون دیگرون ِتحمل هاکردن و شکستبخرد کشورون جه رحم هاکردن وسّه معروف هستنه.کوروش استوانه اتا تاریخی سند هسته که سراق دنه کوروش زمونی کهبابل شهر ره بیته، دستور هدا اقلیتون ره آزاد هاکنن و هرکس شه دین ره باقی بداره. همیندهاسه، کوروشهیهودیت دله اتا پیغمبر دنّه.