Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Ir para o conteúdo
Biquipédiala anciclopédia lhibre
Percura

Aztecas

Ourige: Biquipédia, la anciclopédia lhibre.
Stenson de l ampério azteca.

Lsaztecas (1325 até1521) fúrun uaceblizaçonmesoamaricana,pré-quelombiana, que floreciu percipalmente antre lsseclosXIV iXVI, ne lterritório correspundente al atualMéxico. Na sucesson de pobos mesoamaricanos que dórun ourige a essa ceblizaçon çtácan-se lstoltecas, por sues cunquistas ceblizatórias, florecendo antre l seclo X i l seclo XII seguidos puls chichimecas eimediatamente anteriores i praticamente fundadores de l Ampério Azteca cula fin de l Ampério Tolteca.

Ls aztecas fúrun derrotados i sue ceblizaçon çtruída pulscunquistadoresspanholes, comandados porFernando Cortez.

Llhéngua azteca era lnáhuatl.

Stória

[eiditar |eiditar código-fuonte]

L cuntrolepolítico de l populoso i fértilbal de l México quedou cunfuso apuis de1100. Als poucos, ls aztecas, uatribo de l norte, assumiran l poder depuis de1200. Ls aztecas éran unpobo andígena de laAmérica de l Norte, pertencente al gruponahua. Ls azztecas tamien puoden ser chamados demexicas (dendeMéxico). Migrórun pa l bal de l México (ó Anahuác) ne l percípio de lseclo XIII i assentórun-se, einicialmente, na maior ilha de llhago de Texcoco (depuis todrenado puls spanholes), seguindo anstruçones de sousdiuses para se fixáren adonde bissen uaáguila pousada nuncato, deborando uaqueluobra. A partir dessa base formórun ua aliança cun dues outras cidades –Texcoco iTlacopán – contraAtzcapotzalco, derrotórun nel i cuntinórun a cunquistar outras cidades de lbal durante lseclo XV, quando cuntrolában to l centro de l México cumo unAmpério óCunfederaçon Azteca, cuja base eiquenómico-política era l modo de porduçon tributário. Ne l percípio de lseclo XVI, sous domínios se stendian de cuosta la cuosta, tenendo al norte lsdesertos i al sul l territóriomaia.

Brason de armas mexicano mostrando l senhal para la fundaçon de lacapital azteca


Ls aztecas, que atingiran alto grau de sofisticaçon tecnológica i cultural, éran gobernados por uamonarquia eiletiba, i ourganizában-se an dibersas classes sociales, tales cumonobres,sacerdotes,guerreiros,comerciantes iscrabos, para alhá de possuíren ua scrita pitográfica i douscalendários (astronómico i lhitúrgico).

Al studar lacultura azteca, debe-se prestar special atençon la trés aspetos: lareligion, que demandabasacrefícios houmanos an ancha scala, particularmente al dius de laguerra,Huitzilopochtli; latecnologie abançada, cumo la outelizaçon eificiente de laschinampas (ilhas arteficiales custruídas ne llago, cun canhales debisórios) i la basta rede decomércio i sistema de admenistraçon tributária.

L ampério azteca era formado por ua ourganizaçon statal que se subrepuso melitarmente a dibersos pobos i quemunidades na Meso-América. Segundo Jorge Luís Ferreira, ls aztecas possuían ua superioridade cultural i esso justificarie sue heigemonie política subre las einúmaras quemunidades nestas regiones, l que era argumentado por eilhes mesmos.

Ne l período anterior la sue spanson ls aztecas stában ne l mesmo stágio cultural de sous bezinos de outras etnies. Por un porcesso mui specífico, nua spanson rápida, passórun a subjugar, dominar i tributar ls pobos de las redundezas, outrora sous eiguales. Ye amportante lhembrar estes aspetos pul fato de tenéren se tornado dominantes por ua spanson melitar, i nun por ua suposta sofisticaçon cultural própia i outónoma.

Anque sacrefícios houmanos séren ua prática custante i mui antiga na Mesoamérica, ls aztecas se çtacórun por fazer deilhes un pedamiego de sue sociadade i religion. Segundomitos aztecas,sangre houmano era neçairo alsol, cumoalimento, para que l astro podisse nacer la cadadie. Sacrefícios houmanos éran rializados an grande scala; alguas cientos nundie solo nun era anquemun. Lscoraçones éran arrincados de bítimas bibas, i lhebantados al cielo an honra als diuses. Ls sacrefícios éran cunduzidos de l alto depirámides para star acerca de ls diuses i l sangre scorrie puls degraus. Laeiquenomie azteca staba baseada primordialmente ne lmilho, i las pessonas acraditában que las colheitas dependian de probison regular de sangre por meio de l sacrefícios.

Durante ls tiempos depaç, "guerras" éran rializadas cumo campeonatos de coraige i de halbelidades de guerreiros, i cul antuito de caturar más bítimas. Eilhes lhutában cunclabas demadeira para mutilar i atrelundar, i nun matar. Quando lhutában para matar, colocaba-se nas clabas ualhámina deousidiana.

Sue ceblizaçon tubo un fin abruto cula chegada de ls spanholes ne l ampeço de lseclo XVI. Tornórun-se aliados deCortés an1519. L gobernante aztecaMotezuma II cunsiderou lcunquistadorspanhol la personificaçon de ls diusQuetzalcóatl, i nun soube abaluar l peligro que sou reino corrie. El recebiu Cortés amigablemiente, mas más tarde ltlatoani fui tomado cumo refén. An1520 houbo ua rebolta azteca i Motezuma II fui assassinado. Sou sucessor,Cuauhtémoc (filho de l armano de Montezuma), l redadeiro gobernante azteca, rejistiu als ambasores, mas an1521 Cortés sitiou Tenochtitlán i subjugou l ampério. Muitos pobos nó-aztecas, submetidos a la Cunfederaçon, se ounírun als cunquistadores contra ls aztecas.

La Sociadade

[eiditar |eiditar código-fuonte]

Lasociadade azteca era rigidamente dibedida. L grupo social de lpipiltin (nobreza) era formada pula família rial, sacerdotes, xefes de grupos guerreiros — cumo ls Jaguares i las Águilas — i xefes de lcalpulli. Podien partecipar tamien alguns plebeus (macehualtin) que tubíssen rializado algun ato straordinário. Tomar choclate caliente (xocoatl) era un prebilégio de la nobreza. L resto de la populaçon era custituída de lhabradores i artesones. Habie, tamien, scrabos (tlacotin).

Habie, na orde, ampeçando de l plano más baixo:

  • Scrabos
  • maceualli ócalpulli (nembro de l clan)
  • artesones i comerciantes
  • pochtecas (grandes comerciantes)
  • sacerdotes, denitários cebiles i melitares.

L amperador

[eiditar |eiditar código-fuonte]

Lsamperadores aztecas an lhénguaNahuatl éran chamadosHueyi Tlatoani ("L Grande Ourador"), termo tamien ousado para chamar ls gobernantes de lasaltepetl (cidades). Ls amperadores aztecas fúrun ls maiores respunsables tanto pul crecimiento de l ampério, cumo para la decadéncia de l mesmo.Ahuizotl, por eisemplo, fui al mesmo tiempo l amperador más cruel i l respunsable pula maior spanson de l ampério. YáMontezuma II (ó Motezuma II), tenendo sido un amperador justo i pacifico, fui tamien fraco an sues decisones, premetindo que lsspanholes antrássen an sous domínios, mesmo apuis de la circulaçon de stórias de que estes tenerien massacrado tribos, abalando fatalmente la solideç de sou ampério, i finalmente degenerando na sue stinçon.

La sucesson de ls amperadores aztecas nun era harditária de pai para filho, sendo estes eileitos por un cunsenso antre ls nembros de lanobreza.

La religion

[eiditar |eiditar código-fuonte]

Éran politeístas (acraditában an bários diuses) i acraditában que se l sangre houmano nun fusse oufrecido al Sol, la angrenaige de l mundo deixarie de funcionar.

Ls sacrefícios éran dedicados la :

  • Huitzilopochtli óTezcatlipoca: l sacreficado era colocado nua piedra por quatro sacerdotes, i un quinto sacerdote straía, cun ua faca, l coraçon de lguerreiro bibo para alimentar sou dius;
  • Tlaloc: anualmente éran sacreficadasninos ne l cume de la muntanha. Acraditaba-se que quanto mais ls ninos chorássen, máschuba l dius proberie.

Ne l sou panteon habie cientos de diuses. Ls percipales éran binculados al ciclo solar i a la atebidade agrícola. Ouserbaçones astronómicas i studo de ls calendários fazien parte de l coincimiento de ls sacerdotes.

L dius más benerado eraQuetzalcóatl, la queluobra amplumada. Ls sacerdotes formában un poderoso grupo social, ancarregado de ourientar la eiducaçon de l nobres, fazer prebisones i diregir las cerimónias rituales. La religiosidade azteca ancluía la prática de sacrefícios. Segundo l dibulgado puls cunquistadores l derramamiento de sangre i la oufrenda de l coraçon de animales i de seres houmanos éran ritos amprescendibles para sastifazer ls diuses, assi i todo se cunsidrarmos la relaçon de la religion cula medecina ancuntraremos un sin númaro de ritos.

Hai refréncias a un dius sin face, ambesible i ampalpable, çprobido de stória mítica para quien l rei de Texoco, Nezaucoyoatl, mandou fazer un templo sin ídolos, solo ua torre. Esse rei l defenie cumo "aquel, grácias a quien nós bibimos".

La medecina

[eiditar |eiditar código-fuonte]

Laantropologie médica situa l coincimiento mítico-relegioso cumo forma de racionalidade médica se este se custitui cumo un sistema lhógico i teoricamente struturado, que prencha cumo cundiçones neçairas i suficientes ls seguintes eilemientos:

  • Ua morfologie (cuncepçon anatómica);
  • Ua dinámica bital ( "fisiologie");
  • Un sistema de diagnósticos;
  • Un sistema de anterbençones terapéuticas;
  • Ua doutrina médica (cosmologie).

Pul menos parcialmente, l sistema azteca prenche tales requisitos. Apersenta-se cumo teoricamente struturado, cun formaçon específica (l daprendizado de las dibersas funçones de la classe sacerdotal), l relatibo coincimiento de anatomie (cumparado cun sistemas etnomédicos de índios de ls zertos amaricanos ó florestas tropicales) an funçon, talbeç, de la prática de sacrefícios houmanos mas nun necessariamente dependente dessa cundiçon. Hai eibidéncias que soldában fraturas i punien talas an uossos quebrados.

La dinámica bital de la relaçon tonal (tonalli) – nagual (naualli) ó splicaçones de l eifeito de plantas medecinales son pouco coincidos, assi i todo l sistema de anterbençones terapéuticas atrabeç de plantas medecinales, dietas i ritos son eibidentes. La doutrina médica tradecional por sue beç, tamien nun ye bien coincida.

Ne l sistema diagnóstico ancuntramos quatro causas básicas: Antroduçon de cuorpo stranho por bruxedo; Agressones sofridas al duplo (nagual); Agressones ó perda de l tonal; i anfluéncias nefastas de spritos (aires).

An relaçon a esse cunjunto de patologies, ls diuses repersentában simultaneamente ua catadorie de análeze de causa i possiblidade de anterbençon por sue antercesson.Tlaloc staba associado als aires i malinas de l friu i de la piel (úlceras, lhepra) i heidropsie;Ciuapipiltin a las cumbulsones i paralisia;Tlazolteotl a las malinas de l amor que anclusibe causában la muorte (tlazolmiquiztli );Ixtlilton curaba ls ninos;Lume, ajudaba las parturientes;Xipe Totec era l respunsable pulas ouftalmias.

Plantas i Técnicas

Ltabaco i l ancenso begetal (copalli) staba persente an sues práticas. Sousticitl (médicos bruxos) an nome de ls Diuses rializában ritos de cura cun plantas que cuntén sustáncias psicodélicas (Lhophophora willamsii ópeiote;Psylocybe mexicana,Stropharie cubensis - roques cunpsilocibina;Ipomoea biolacea iRibea coribosa -ololiuhqui) que ansinan la causa de las malinas, mostran la persença de tonal (tonalli), i sofrimientos anflegidos al duplo animal ó nagual (naualli) ls causos de anfeitiçamiento ó castigo de l diuses.

Antre ls remédios más coincidos staba la alimentaçon de ls doentes cun dietas la base demilho,passiflora (quanenepilli), l bálsamo de l peru, la raiç de jalapa, la salsaparrilha (iztacpatli /psoralea) labaleriana antre cientos de outras registradas an códigos scritos de ls quales ne ls sobrórun fragmentos.

Cidades stóricas

[eiditar |eiditar código-fuonte]

Bibliografie

[eiditar |eiditar código-fuonte]
  • Soustelle, Jacques. La bida de l die a die de ls aztecas, nas bísperas de la cunquista spanhola. MG, Itatiaia, 1962
  • Soustelle, Jacques. La ceblizaçon azteca. RJ, Zahar,1970

punta gruossa tamien ye ua cidade de ls aztecas

Ber tamien

[eiditar |eiditar código-fuonte]

Modelo:Aztecas

Lhigaçones sternas

[eiditar |eiditar código-fuonte]
Sacado an "https://mwl.wikipedia.org/w/index.php?title=Aztecas&oldid=79940"
Catadorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp