Tehran تهران Teheran |
|---|
|
 Pemandangan latar langit utara Tehran |
|
| Ralat Lua pada baris 419 di Modul:Peta_lokasi: Nilai koordinat salah bentuk. |
| Koordinat:35°41′21″U51°23′20″T / 35.68917°U 51.38889°T /35.68917; 51.38889 |
| Negara |  Iran |
|---|
| Wilayah | Tehran |
|---|
| Kaunti | Tehran
Ray
Shemiranat |
|---|
| Daerah | Central |
|---|
| Pentadbiran |
|---|
| • Datuk Bandar | Pirouz Hanachi |
|---|
| • Pengerusi Majlis Bandar Raya | Mohsen Hashemi Rafsanjani |
|---|
| Keluasan |
|---|
| • Bandar | 615 km2 (237 batu persegi) |
|---|
| • Metro | 2,235 km2 (863 batu persegi) |
|---|
| Aras | 900 to 1,830 m (2,952 to 6,003 ft) |
|---|
| Penduduk |
|---|
| • Kepadatan | 11,800/km2 (31,000/batu persegi) |
|---|
| • Bandar | 8,693,706[3] |
|---|
| • Metro | 16,000,378[4] |
|---|
| • Population rank in Iran | 1st |
|---|
| Demonim | Tehrani (en) |
|---|
| Zon waktu | UTC+03:30 (IRST) |
|---|
| • Musim panas (DST) | UTC+04:30 (IRDT) |
|---|
| Kod-kod kawasan | (+98)021 |
|---|
| Iklim | BSk |
|---|
| Laman sesawang | www.tehran.ir |
|---|
Teheran atauTehran (Parsi:تهران,rumi: TehrānDisebut: [tehˈɾɒːn]) adalah ibu kotaIran dan terletak di tengah tengahWilayah Teheran. Dengan berbekalkan populasi 8,429,807;[6] ia juga adalah sebuah bandar dan kawasan perbandaran yang terbesar diIran,[7] salah satu bandar yang terbesar diAsia Barat, sertabandar ke-21 terbesar di dunia.
Tehran secara geografi terletak sangat dekat dengan beberapa sempadan, termasuk sempadan Turkmenistan di timur laut.[8]
Ia juga adalah pusat perindustrian Iran di mana setengah daripada industri Iran berpusat di sini. Industri-industri ini termasuklah industri automobil, elektrikal dan elektronik, pembuatan senjata, tekstil, dan beberapa industri kimia. Terdapat juga industri penapisan minyak berdekatan dengan Tehran.
Pada abad ke 20, terdapat migrasi penduduk ke Teheran dari seluruh Iran. Maka, pada hari ini, penghuni kota ini terdiri daripada masyarakat berbilang suku dan agama termasuk orang-orangAzeri,Armenia,Kurdi danYahudi.
Teheran pada mulanya hanyalah kampung kecil dan kurang dikenali berbanding dengan bandarRhage yang terletak berdekatan. Namun begitu kedatangan tenteraMongol membawa kepada kemusnahan Rhages menyebabkan ramai penghuni kota itu melarikan diri ke Teheran. Terdapat juga sumber menyatakan ketika zaman pemerintahan Mongol, Teheran dikenali sebagai "Tehran Rhages" (طهرانِ ری).
Orang Eropah pertama yang menjejakkan kaki di Teheran berkemungkinan adalah DonRuy Gonzáles de Clavijo. Beliau ketika itu dalam perjalanan keSamarkand (diUzbekistan) yang ketika itu merupakan pusat pemerintahan empayar Mongolia.
Selepas zaman pemerintahan Mongolia, Iran diperintah oleh kerajaanSafavid. Ketika kurun ke-17 (era Safavid,) Teheran menjadi ibu kota Iran dan sebuah bazaar dan dinding kota dibina olehTahmasp I. Namun begitu, ibu kota Iran ditukar ke tempat lain ketika zamanAbbas I. Pertukaran berpunca daripada peristiwa dimana beliau jatuh sakit ketika melewati kota ini dalam peperangan menentang tenteraUzbek.
Pada awal abad ke 18,Karim Khan Zand memerintahkan agar dibina sebuah istana dan juga beberapa pejabat kerajaan di Teheran, berkemungkinan ingin menjadikan Teheran sebagai pusat pemerintahan Parsi. Tetapi selepas itu, beliau menukar pusat pemerintahannya keShiraz. Pada tahun1795, ketika Parsi dibawah pemerintahanQajar,Raja Agha Mohammad Khan menjadikan Teheran sebagai ibu kotaEmpayar Parsi.[9] Teheran terus menjadi pusat pemerintahan Iran dengan penggubalan perlembagaan baharu merasmikankan statusnya dalamkerajaan Iran pada 6 Oktober 1907; tarikh ini diraikan sebagai "Hari Tehran".[10]
Kota ini menjalani kerja-kerja raya mendadak pada tahun-tahun 1933 dan 1937 untuk membuka ruang prasarana pengangkutan sehingga menyebabkan perobohan sebilangan bangunan bersejarah.[11][12] Ketika zaman pemerintahanShah Mohammad Reza juga, banyak mercu tanda lama di Teheran turut dirobohkan atau dibiarkan kerana baginda berpendapat mercu tanda mercu tanda dan bangunan-bangunan lama tidak sepatutnya menjadi sebahagian daripada kota moden. Kebanyakan binaan ini diruntuhkan dan digantikan dengan bangunan-bangunan baru.
Ketika tercetusnyaPerang Teluk, Teheran dibedil dengan peluru berpandu Iraq menyebabkan banyak infrastrukturnya rosak teruk dan ramai penduduk awamnya terkorban.
Kawasan terangkum dalam Teheran mempunyai banyak tempat yang berbeza ketinggian sehingga menjejaskan suhu persekitaran: misalnyaDataran Tajrish di kawasan utara kota terletak setinggi 1712.6 m dari paras laut manakala stesen kereta api kota di selatan jauh lebih rendah dengan 1117 meter dihubungkan Jalan Valiasr yang yang berjarak 17.3 kilometer.[13] Kawasan utara lebih berbukit-bukau cenderung sejuk berbanding di selatan.
Teheran mempunyaiiklim separuh gersang sejuk (pengelasan iklim Köppen: BSk) bercirikaniklim benua dengan corak kerpasan miripiklim Mediterranean dipengaruhi kedudukan ia antara pergununganAlborz di utara dan kawasan bergurun tengah Iran.
| Data iklim untuk Tehran-Shomal (north of Tehran), Altitude: 1548.2 M from: 1988–2005 |
|---|
| Bulan | Jan | Feb | Mac | Apr | Mei | Jun | Jul | Ogo | Sep | Okt | Nov | Dis | Tahun |
|---|
| Rekod tinggi suhu, °C (°F) | 16.4
(61.5) | 19.0
(66.2) | 23.8
(74.8) | 33.6
(92.5) | 33.6
(92.5) | 37.8
(100.0) | 39.8
(103.6) | 39.4
(102.9) | 35.6
(96.1) | 31.2
(88.2) | 23.0
(73.4) | 19.0
(66.2) | 39.8
(103.6) |
|---|
| Purata maksimum suhu harian, °C (°F) | 6.1
(43.0) | 8.1
(46.6) | 12.9
(55.2) | 19.8
(67.6) | 25.0
(77.0) | 31.2
(88.2) | 33.9
(93.0) | 33.5
(92.3) | 29.3
(84.7) | 22.4
(72.3) | 14.3
(57.7) | 8.6
(47.5) | 20.4
(68.8) |
|---|
| Purata minimum suhu harian, °C (°F) | −1.5
(29.3) | −0.2
(31.6) | 4.0
(39.2) | 9.8
(49.6) | 14
(57) | 19.6
(67.3) | 22.6
(72.7) | 21.9
(71.4) | 17.5
(63.5) | 11.6
(52.9) | 5.4
(41.7) | 1.0
(33.8) | 10.5
(50.8) |
|---|
| Rekod rendah suhu, °C (°F) | −11.4
(11.5) | −11.0
(12.2) | −8.0
(17.6) | −1.6
(29.1) | 3.0
(37.4) | 12.0
(53.6) | 15.4
(59.7) | 13.5
(56.3) | 8.8
(47.8) | 2.6
(36.7) | −5.2
(22.6) | −9.6
(14.7) | −11.4
(11.5) |
|---|
| Puratakerpasan, mm (inci) | 63.1
(2.48) | 66.5
(2.62) | 83.3
(3.28) | 50.1
(1.97) | 27.1
(1.07) | 4.0
(0.16) | 4.2
(0.17) | 3.2
(0.13) | 3.4
(0.13) | 16.5
(0.65) | 41.3
(1.63) | 66.3
(2.61) | 429
(16.9) |
|---|
| Purata bilangan hari hujan | 12.3 | 10.9 | 12.3 | 10.0 | 8.9 | 3.3 | 3.4 | 1.6 | 1.3 | 5.8 | 8.6 | 10.7 | 89.1 |
|---|
| Purata bilangan hari salji | 8.9 | 6.6 | 2.5 | 0.1 | 0.1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0.6 | 4.9 | 23.7 |
|---|
| Puratakelembapan relatif (%) | 67 | 59 | 53 | 44 | 39 | 30 | 31 | 31 | 33 | 44 | 57 | 66 | 46 |
|---|
| Purata bulananjangka masa sinaran matahari | 137.2 | 151.1 | 186.0 | 219.1 | 279.8 | 328.7 | 336.6 | 336.8 | 300.5 | 246.8 | 169.4 | 134.1 | 2,826.1 |
|---|
| Sumber:[14] |
Sekitar 30% tenaga buruh daripada sektor awam dan 45% firma industri besar terletak Teheran. Hampir setengah daripada tenaga buruh di Teheran bekerja di sektor kerajaan dan selebihnya berkerja di kilang-kilang, perniagaan-pernigaan kecil, dan juga pengangkutan. Pelaburan asing terutamanya dari negara-negara barat, di kota ini adalah rendah berikutan hubungan keruhkerajaan Iran dengan negara-negara barat. tetapi, sebelum revolusi Iran, terdapat banyak syarikat-syarikat barat beroperasi di Teheran. Industri-industri moden di Teheran kebanyakannya adalah industri pembuatan seperti pembuatan barangan elektrik dan elektronik, tekstil, makanan, bahan kimia dan senjata api. Terdapat juga industri otomobil dan berdekatan Teheran, terdapat pusat penapisan minyak. Pasaran saham awam Teheran pula dikenali sebagaiBursa Saham Teheran.
Tehrandikembarkan bersama bandar-bandar:[15][16][17][18]
Ankara, Turki
Baghdad, Iraq
Beijing, China
Bishkek, Kyrgyzstan
Brasília, Brazil
Budapest, Hungary
Caracas, Venezuela
Dushanbe, Tajikistan
Havana, Cuba
Kabul, Afghanistan
Khartoum, Sudan
London, England, United Kingdom
Los Angeles, Amerika Syarikat
Manila, Filipina
Minsk, Belarus
Moscow, Rusia
Pretoria, Afrika Selatan
Sanaa, Yaman
Sarajevo, Bosnia dan Herzegovina
Tbilisi, Georgia
