Raksa ataumerkuri merupakan salah satuunsur kimia. Nombor atom raksa ialah 80 dan simbolnya dalamjadual berkala ialah "Hg" (daripada istilahLatinhydrargyrum iaitu "cecair perak", dipinjamkan menjadihidrargirum). Raksa merupakan satu-satunyalogam yang wujud sebagai cecair pada suhu bilik. Kegunaan utama raksa adalah sebagai penanda dalamtermometer,barometer dan alat radas saintifik lain. Ia biasanya didapati daripada penurunan mineralbatu kawi.
Raksa dijumpai di kawasan makamMesir Purba yang wujud sejak sekitar 1500 SM.[3] Amalgam mula dihasilkan sejak kira-kira 500 SM.[4] Raksa digunakan sebagai penawar penyakit sejak zaman purba hingga abad ke-20. Raksa ialah salah satu logam-logam utama dalamalkimia.
Raksa berjaya dibekukan oleh ahli-ahli sainsMikhail Lomonosov danJoseph Adam Braun pada 1759 dan mereka melakukan kajian-kajian awal terhadap raksa yang dibekukan.[5] Pada 8 April 1911, saintis Belanda,Heike Kamerlingh Onnes mendapati bahawa rintangan elektrik raksa pepejal (yang direndam dalam cecair helium) menjadi sifar pada suhu kira-kira 4.2K yang menjadi penemuan terawalkesuperkonduksian.[6]
Raksa secara relatifnya merupakan pengalir haba yang buruk tetapi pengalir elektrik yang baik. Ia boleh membentukaloi dengan kebanyakan logam biasa seperti emas, aluminium dan perak tetapi bukan besi. Aloi raksa dipanggilamalgam.
Takat lebur dan takat didih raksa masing-masing ialah −38.83 °C dan 356.73 °C,[7] takat-takat terendah bagi sebarang unsur logam stabil, meskipun eksperimen awal terhadapkopernisium danflerovium, unsur-unsur di bawah raksa dalam jadual berkala menunjukkan unsur-unsur tersebut mungkin memiliki takat-takat yang lebih rendah berbanding raksa.[8]
Takat-takat yang rendah ini dapat dihuraikan denganfizik kuantum danteori kerelatifan. Elektron-elektron pada atom raksa bergerak pada kelajuan menghampiri kelajuan cahaya, menyebabkan elektron secara relatifnya merasai jisim yang besar lalu menyebabkan jejari orbital menjadi kecil. Elektron-elektron, khususnya pada orbital 6s menjadi semakin dekat dengan nukleus atom, menyebabkan daya tarikan nukleus atom raksa terhadap elektron-elektronnya menjadi kuat.[9]
Ciri ini, serta sifat orbital 6s yang dipenuhi elektron menyebabkan elektron-elektron raksa sukar dilepaskan (untuk menyumbang kepadaikatan logam),[9] dan oleh itu, atom-atom raksa memiliki sifat seperti atomgas adi lalu membentuk ikatan yang lemah sesama atom-atom raksa yang menjurus kepada takat yang rendah.[10]
Raksa diperoleh melalui pemanasanbatu kawi. Kemudian, wap-wap raksa diperoleh.
HgS + O2 → Hg + SO2
Setakat 2005,China mendominasi kira-kira dua per tiga penghasilan raksa di seluruh dunia. Sepanjang sejarah, pemerolehan raksa tertumpu di lombong-lombong diAlmadén (Sepanyol),Monte Amiata (Itali), andIdrija (Slovenia) sejak 2,500 tahun lalu sehingga lombong-lombong baharu ditemui pada abad ke-19.[11]
Raksa merupakan bahan yang amat beracun dan digunakan sebagai penyukat dalamjangka suhu. Ia boleh menyebabkan kerosakan otak dan hati jika dimakan, disentuh atau dihidu.
Raksa sering digunakan dalam perlombonganemas yang menyebabkan pencemaran air.
Raksa pada suhu bilik
Raksa wujud dalam deposit di seluruh dunia terutamanya sebagaisinabar (merkuri sulfid), yang merupakan punca pewarna merah "vermilion", dan biasanya dihasilkan dengan menghancurkan sinabar. Sinabar amat beracun melalui penghadaman atau penghiduan debunya.Keracunan raksa juga boleh diakibatkan daripada dedahan kepada bentuk raksa boleh larut (sepertimerkuri klorid ataumetilmerkuri), penghiduan wap raksa, atau pemakanan ikan yang dicemari raksa.
Raksa digunakan dalam jangka suhu,barometer,manometer,sfigmomanometer, injap terapung ("float valve"), dan pelbagai peralatan saintifik lain, sungguhpun kebimbangan mengenai keracunan unsur raksa mendorong kepada jangka suhu dan sfigmomanometer raksa kebanyakannya dihentikan dalam persekitaran klinikal dan digantikan dengan isian alkohol, digital, atau peralatan berasaskantermistor. Ia kekal digunakan dalam pelbagai cara lain dalan penggunaan saintifik dan penyelidikan saintifik, dan dalam bahan amalgam bagi pemulihan gigi. Ia digunakan dalam lampu: elektrik melalui wap raksa dalam tiub fosforus menghasilkan cahaya lembayung ungu gelombang-pendek yang menyebabkan fosforus bersinar, menghasilkan cahaya tampak.
