Geb (Mesir Purba:gbb, sebutan EgiptologisGebeb), juga dikenali sebagaiKeb (/ˈkɛb/),[a] merupakan dewaMesir bagi Bumi[1] dan ahli para dewaEnnead dalam mitosHeliopolis. Dia juga dianggap bapa segala ular. Kepercayaan Mesir purba menyatakan bahawa ketawa Geb menciptagempa bumi[2] dan membenarkan tanaman tumbuh.
Gambaran tertua dalam serpihan ukiran dewa ini ialah sebagai makhluk berjanggut antropomorfik disertai namanya, berasal dari pemerintahan rajaDjoser, semasaDinasti Ketiga, dan ditemui di Heliopolis.[perlu rujukan] Namun, dewa ini tidak pernah mempunyai kuil tersendiri. Pada zaman kemudian, dia juga digambarkan sebagaikambing jantan, lembu jantan ataubuaya (yang terakhir dalam vignetKitab Orang Mati milik seorang wanita Heryweben diMuzium Mesir,Kaherah).[perlu rujukan]
Geb sering ditakuti sebagai bapaular (salah satu nama untuk ular ialahs3-t3 – "anak bumi"). Dalam salah satu teksTeks Keranda, Geb digambarkan sebagai bapa ularNehebkau daripada mitologi dari zaman purba.[perlu rujukan] Geb juga sering digambarkan sebagai raja dewa purbaMesir yang mana anaknyaOsiris dan cucunyaHorus mewarisi tanah tersebut setelah banyak konflik dengan dewaSet, saudara dan pembunuh Osiris. Geb juga boleh dianggap sebagai personifikasi bumi subur dan padang pasir gersang—dengan gurun menjadi tempat orang mati atau membebaskan mereka dari makam-makam mereka, secara metafora digambarkan sebagai "Geb membuka rahangnya", atau memenjarakan mereka yang tidak layak pergi ke Padang Mensiang yang subur syurga di timur laut. Apabila memenjarakan roh-roh yang tidak berhak, salah satu bentuk alam baqanya ialah tongkat berkepala jakal (dipanggilwsr.t "Yang Perkasa") yang muncul dari tanah di mana musuh boleh diikat.[perlu rujukan]
Dalam Ennead Heliopolis (kumpulan sembilan dewa yang mula-mula dicipta oleh dewa tunggalAtum atau Ra), Geb ialah suamiNut—langit atau siang dan cakerawala malam yang kelihatan—anak kepada unsur-unsur yang dicipta sebelumnyaTefnut (kelembapan) danShu ("kekosongan"), serta bapa kepada empat orang dewa yang lebih rendah:Osiris,Set,Isis danNephthys. Dalam konteks ini, Geb dipercayai pada asalnya bertunang dengan Nut dan terpaksa dipisahkan daripadanya oleh Shu, dewa udara.[4] Akibatnya, dalam gambaran mitologi, Geb ditunjukkan sebagai lelaki yang berbaring, kadang-kadang dengan zakarnya masih menunjuk ke arah Nut. Geb dan Nut bersama-sama membentuk sempadan kekal antara perairan azali dan dunia yang baru dicipta.[5]
Semakin masa berlalu, dewa ini semakin dikaitkan dengantanah yang boleh didiami Mesir dan juga sebagai salah seorang pemerintah awalnya. Sebagai dewa neraka[6] dia (sepertiMin) secara semula jadi dikaitkan denganalam bawah tanah, air tawar dan dengantumbuhan—barli dikatakan tumbuh di tulang rusuknya—dan digambarkan dengantumbuhan dan tompok-tompok hijau lain padabadannya.[7]
Hubungannya dengan tumbuh-tumbuhan, penyembuhan[7] dan kadang-kadang dengan alam bawah tanah dan raja menyebabkan Geb kadankala disangkakan ialah suamiRenenutet, dewi tuaian kecil dan juga pengasuh dalam mitologi (maksud namanya ialah "ular susuan") raja muda dalam bentuk ular tedung, yang sendiri juga boleh dianggap sebagai ibuNehebkau, dewa ular purbakala yang dikaitkan dengan alam bawah tanah. Geb juga disamakan oleh pengarang-pengarang klasik sebagaiTitan Yunani,Cronus.[perlu rujukan]
Ptah dan Ra, dewa-dewa pencipta, biasanya memulakan senarai para dewa ini. Terdapat spekulasi antara Shu dan Geb dan siapadewaraja pertama Mesir. Kisah bagaimana Shu, Geb dan Nut dipisahkan untuk mencipta alam semesta kini ditafsirkan dalam istilah yang lebih manusiawi; mendedahkan permusuhan dan kecemburuan seksual. Antara kecemburuan bapa-anak dan Shu memberontak terhadap aturan ilahi, Geb mencabar kepimpinan Shu. Geb memperisterikan Tefnut, permaisuri Shu, memisahkan Shu daripada isteri-saudara perempuannya, seperti yang Shu lakukan sebelum ini kepadanya. DalamKitab Lembu Syurgawi, tersirat bahawa Geb ialah pewaris dewa matahari yang bakal mangkat. Selepas Geb menyerahkan takhta kepada Osiris, anaknya, dia kemudian mengambil peranan sebagai hakim dalam Tribunal Ilahi para dewa.[8]
Beberapa ahli Egiptologi (khususnya Jan Bergman, Terence Duquesne dan Richard H. Wilkinson) menyatakan bahawa Geb dikaitkan dengan seekorangsa pencipta dalam mitologi, yang telah meletakkan telur dunia daripada manamatahari dan/ataudunia muncul. Teori ini dianggap tidak betul dan datang daripada kekeliruan nama dewa "Geb" denganangsa besar (Anser albifrons), yang juga asalnya dipanggilgb(b): "yang tempang, yang tersandung".[9]
Simbol burung ini hanya digunakan sebagaifonogram untuk mengeja nama dewa ini.[10] Nama purba alternatif untuk spesies angsa ini ialahtrp yang bermaksud sama seperti 'berjalan seperti mabuk', 'yang tersandung'. angsa besar tidak pernah ditemui sebagai simbol pemujaan atau burung suci Geb. 'Angsa' pencipta yang disebut di atas, dipanggilGengen-Wer bermaksud "Pengeang Besar" dan sentiasa digambarkan sebagai angsa nil/angsa rubah atauangsa Mesir (Alopochen aegyptiacus) yang dalam ornitologi tergolong dalam genus berasingan, juga nama Mesir lazimnya ialahsmn, Qibtismon. Satu vignet berwarna menggambarkan seekor angsa Nil dengan paruh terbuka dalam konteks penciptaan matahari pada papirus mitologi dari Dinasti ke-21.[11]
Imej-imej burung ini yang serupa terdapat pada dinding-dindingkuil (Karnak, Deir el-Bahari), menunjukkan adegan raja berdiri di atas rakit papirus dan memetik papirus dengan penuh upacara untuk dewa Thebes,Amun-Re-Kamutef. Dewa pencipta Thebes ini boleh menjelma dalam bentuk angsa Nil tetapi tidak pernah dalam bentuk seekor angsa besar. DalamKitab-Kitab Alam Bawah Tanah, tanda diakritik angsa (kemungkinan besar merujuk kepadaAnser albifrons) kadang-kadang digambarkan di atas kepala seorang dewa antropomorfik tanpa nama yang berdiri, seolah-olah itu Geb. Geb sendiri tidak pernah digambarkan sebagai angsa Nil, seperti Amun kemudiannya yang dipanggil pada beberapa steleKerajaan Baru dengan jelas, "Amun, angsasmn- yang cantik" (angsa Nil).[11]
Satu-satunya kekeliruan bergambar yang jelas antarahieroglif angsa besar (dalam ejaan hieroglif biasa untuk nama Geb, sering diikuti dengan tanda -b tambahan) dan angsa Nil dalam ejaan nama Geb ada dalam makam batu tarah seorang gabenor wilayah,Sarenput II (Dinasti ke-12, Kerajaan Pertengahan), di rabung gurun Qubba el-Hawa (bertentangan denganAswan), iaitu di dinding kiri (selatan) berhampiran pintu yang terbuka, dalam baris pertama bacaan semah pengebumian yang dicat. Kekeliruan ini boleh dibandingkan dengan pemotongan tandaitik ekor runcing (yang bermaksud 'anak') dalam gelaran diraja 'Anak Ra' oleh pengikut-pengikutAkhenaten, terutamanya di kuil Thebes, di mana mereka terkelirukan tanda itik dengan angsa Nil yang disangkakan jelmaan dewa Amun, yang telah diharamkan ketika itu.[11]
Dalam Mesir zaman Yunani-Rom, Geb disamakan dengan titan YunaniCronus kerana dia mempunyai peranan yang agak serupa dalam kepercayaan Yunani, sebagai bapa dewaZeus,Hades danPoseidon, seperti Geb dalam mitologi Mesir. Persamaan ini amat dibuktikan diTebtunis di selatanFayyum: Geb dan Cronus sebahagian daripada kultusSobek, dewa buaya, versi tempatan.[12] Persamaannya ditunjukkan dalam ikonografi tempatan dewa-dewa, dengan Geb digambarkan sebagai lelaki dengan sifat-sifat Cronus dan Cronus dengan sifat-sifat Geb.[13] Sebaliknya, para pendeta kuil utama tempatan memanggil diri mereka dalam teks-teks Mesir sebagai para pendeta "Soknebtunis-Geb", tetapi dalam teks-teks Yunani sebagai para pendeta "Soknebtunis-Cronus".[perlu rujukan] Sehubungan itu, nama-nama orang Mesir yang memetik nama dewa Geb sama popular di kalangan penduduk kampung tempatan seperti nama-nama orang Yunani yang memetik Cronus, terutamanya nama "Kronion".[14]
^ C. Wolterman, "On the Names of Birds and Hieroglyphic Sign-List G 22, G 35 and H 3" in: "Jaarbericht van het Vooraziatisch-Egyptisch genootschap Ex Oriente Lux" no. 32 (1991–1992)(Leiden, 1993), p. 122, note 8
^Te Velde, H. Geb.”.Lexikon der Ägyptologie II, 427-429.
^abcteks: Drs. Carles Wolterman, Amstelveen, Holland
^Kockelmann, Holger (2017).Der Herr der Seen, Sümpfe und Flußläufe. Untersuchungen zum Gott Sobek und den ägyptischen Krokodilgötter-Kulten von den Anfängen bis zur Römerzeit [The lord of lakes, swamps and rivers. Studies on the god Sobek and the Egyptian crocodile god cults from the beginnings to Roman times] (dalam bahasa Jerman).1. Wiesbaden: Harrassowitz. m/s. 81–88.ISBN978-3-447-10810-2.
^Rondot, Vincent (2013).Derniers visages des dieux dʼÉgypte. Iconographies, panthéons et cultes dans le Fayoum hellénisé des IIe–IIIe siècles de notre ère [Last faces of the gods of Egypt. Iconographies, pantheons and cults in the Hellenized Fayoum of the 2nd–3rd centuries AD] (dalam bahasa Perancis). Paris: Presses de lʼuniversité Paris-Sorbonne; Éditions du Louvre. m/s. 75–80, 122–127, 241–246.
^Sippel, Benjamin (2020).Gottesdiener und Kamelzüchter: Das Alltags- und Sozialleben der Sobek-Priester im kaiserzeitlichen Fayum [Worshipers and camel breeders: The everyday and social life of the Sobek priests in Imperial Fayum] (dalam bahasa Jerman). Wiesbaden: Harrassowitz. m/s. 73–78.ISBN978-3-447-11485-1.
