Kebanyakan tanah Fujian ditadbir olehRepublik Rakyat China (PRC). Sementara itu, kepulauan Kinmen (dahulunya dikenali sebagai Quemoy) (Bahasa Cina:金門;pinyin:Jīnmén) dan Matsu (Bahasa Cina:馬祖;pinyin:Măzŭ) di bawah kawalanRepublik China (ROC) yang bertapak diTaiwan. Maka, secarade facto terdapat dua wilayah yang sama nama (dari segi pertubuhan kerajaan). Nama kedua-dua pihak ini dipaparkan dalam sistem perumianbahasa Mandarin yang berbeza. Pihak PRC mengeja nama wilayah ini dalamHanyu Pinyin（汉语拼音）, iaitu "Fujian", manakala pihak ROC mengejanya dalam Tongyong Pinyin,Wade-Giles dan ejaan peta pos, iaitu masing-masing "FuJian", "Fuchien" dan "Fukien".
Kewujudan dua kerajaan wilayah Fujian yang selari ini merupakan satu kesanPerang Saudara China（国共内战）. Setelah kehilangan tanah besar China (termasuk kebanyakan kawasan Fujian) kepada pihak komunis pada tahun 1949,Republik China (ROC) berundur keTaiwan sambil mengekalkan kuasanya terhadap sebilangan kecil pulau-pulau luar pesisir Fujian. Sejak itu, pihak PRC (tanah besar) dan ROC (Taiwan) selama ini mengekalkan kerajaan wilayah yang berasingan untuk Fujian. Rencana ini lebih cenderung kepada kawasan Fujian di bawah pentadbiran PRC; lihat Fujian (Republik China) untuk meklumat lanjut mengenai wilayah Fujian ROC.
Fuzhou（福州） merupakan ibu wilayah Fujian di bawah kawalan PRC manakala Kinmen dijadikan pusat pentadbiran wilayah Fujian ROC, namun secara amali kebanyakan kuasa di Fujian kawalan ROC ditugaskan kepada daerah-daerah Kinmen dan Kepulauan Matsu（马祖群岛）.
Pada tahun kedua puluh satu era KaiyuanDinasti Tang (733 M), jawatan Jeneral Ekspedisi Fujian (福建经略使) telah ditubuhkan dan ketika itulah istilah “Fujian” (福建) mula digunakan.[2]
Istilah “Min” (闽) mula-mula muncul dalam kitab kunoShan Hai Jing bahagian "Jing Bahagian Selatan Dalam Laut, Jilid 10": “Min berada di tengah laut, di sebelah barat lautnya terdapat gunung, ada pula yang menyebutnya Gunung Min Tengah yang terletak di tengah laut.”[3]
Dalam kamus kuno zamanDinasti Han, iaituShuowen Jiezi, disebutkan: “Min ialah orang Yue Tenggara, keturunan ular” (闽，东南越，蛇种). Ini mentakrifkan orang Min sebagai kumpulan etnik yang memuja ular. Bukti sokongan boleh dilihat daripada cara penulisan aksara "Min" (闽) itu sendiri, di mana pada zaman kuno, ular disebut sebagai "serangga panjang", yang boleh ditafsirkan bahawa kawasan Min merupakan kawasan pergunungan yang banyak dihuni oleh ular dan serangga, lalu huruf “虫” (serangga) ditambah di bawah “门” (pintu) untuk menunjukkan ciri khas tersebut. Namun begitu, tafsiran ini belum mendapat pengesahan dalam kalangan ahli sejarah.[4][5]Fujian pernah dikenali dengan gelaran “Tujuh Min” (七闽) dan “Lapan Min” (八闽), namun istilah “Lapan Min” kini lebih lazim digunakan.
Istilah “Tujuh Min” pertama kali direkodkan dalam karya klasikZhou Li (周礼) bahagianXia Guan, Zhifang Shi (夏官·职方氏), yang menyebut: “Zhifang Shi bertanggungjawab mengendalikan peta seluruh negara dan menguruskan wilayahnya, membezakan negeri, negara, kota, suku kaum serta bangsa-bangsa termasuk Empat Yi (四夷), Lapan Man (八蛮), Tujuh Min (七闽), Sembilan Mo (九貉), Lima Rong (五戎), Enam Di (六狄) dan rakyat-rakyatnya...”
Menurut catatanXishan Zaji (西山杂记) oleh Cai Yongjian dariDinasti Qing, sewaktu eraDinasti Zhou, terdapat Tujuh Min, dan kawasan mereka meliputi: - Suku She (畲) di wilayah Quanzhou (泉郡) - Keluarga Dan (蜑户) di San Shan (三山) - Suku Kaoshan (高山) di Jianzhou (剑州) - Wuyi (武夷) di Taiwu (邰武) - Longmen (龙门) di Zhangyan (漳岩) - Lantaiwu (蓝太武) di Zhangjun (漳郡) - Kaum Hakka (客家) di Ting-Gan (汀赣)
Ketujuh-tujuh suku ini dikenali sebagai “Tujuh Min” (七闽).
Mengenai “Tujuh Min”, dalam bukuNánmán Yuánliú Shǐ (南蛮源流史) oleh He Guangyue disebut:Zhou Li·Zhifang Shi menulis: “Menguruskan Tujuh Min dan Lapan Man.” Ulasan oleh Zheng Xuan menjelaskan bahawa “Min” merupakan cabang daripada kaum “Man”. Istilah “Tujuh Min” pada asalnya merujuk kepada tujuh puak asing yang menyembah ular sebagai totem dan tinggal di kawasan yang kini meliputi Fujian dan selatan Zhejiang semasa eraDinasti Zhou. Sebagaimana dicatat dalam ulasan oleh Jia Gongyan pada zamanDinasti Tang terhadapZhou Li (周礼疏), “Shu Xiong menetap di Puru Man, anak-cucunya berpecah menjadi tujuh puak, maka disebut sebagai Tujuh Min.” Kemudian, istilah ini berkembang menjadi sebutan umum untuk Fujian.Istilah “Lapan Min” (八闽) berasal daripada eraDinasti Song, apabila wilayah ini dinamakanFujian Lu (福建路), yang terbahagi kepada:
Penemuan arkeologi baru pada tahun 2011 menunjukkan bahawa Fujian telah memasukiZaman Neolitik menjelang pertengahan milenium ke-6 SM.[7] Dari tapak Keqiutou (7450–5590 tahun BP), sebuah tapak awal Neolitik di Pulau Pingtan kira-kira 70 kilometer (43 bt) ke tenggara Fuzhou, banyak alat batu,kerang,tulang, giok danseramik (termasuk seramik buatan roda) telah ditemui bersama dengan roda pemintal, yang merupakan bukti pasti tentang tenunan.
Tapak Tanshishan (曇石山) (5500–4000 BP) di pinggir bandar Fuzhou merangkumi Zaman Neolitik dan Zaman Kalkolitik di mana bangunan bulat separuh bawah tanah telah ditemui. Tapak Huangtulun (黃土崙) (sekitar 1325 SM), juga di Fuzhou, menunjukkan ciri-ciriZaman Gangsa.
Tianlong Jiao (2013)[8] menyatakan bahawaNeolitik muncul di pantai Fujian sekitar 6,000 tahun BP. Semasa Neolitik, penduduk Fujian bergantung terutamanya kepada penangkapan ikan dan memburu, dengan pertanian yang terhad.
Terdapat empat budaya utama Neolitik di pesisir Fujian, dengan budaya awal berasal dari utara di pesisirZhejiang.[8]
Budaya Keqiutou (Cina ringkas:壳丘头文化; sekitar 6000–5500 BP)
Budaya Tanshishan (Cina ringkas:昙石山文化; sekitar 5000–4300 BP)
Budaya Damaoshan (Cina ringkas:大帽山文化; sekitar 5000–4300 BP)
Budaya Huangguashan (Cina ringkas:黄瓜山文化; sekitar 4300–3500 BP)
Terdapat juga dua budaya utama Neolitik di pedalaman Fujian yang berbeza dari budaya pesisir:[8]
Budaya Niubishan (Cina ringkas:牛鼻山文化) (5000–4000 tahun BP)
Budaya Hulushan (Cina ringkas:葫芦山文化) (2050–1550 SM)
Fujian juga merupakan lokasi kerajaanMinyue. Nama "Mǐnyuè" berasal daripada gabungan "Mǐn" (Cina ringkas:闽; Cina tradisional:閩; Pe̍h-ōe-jī: bân), yang mungkin merupakan nama etnik, dan "Yuè" (越), diambil daripada Negeri Yue, sebuah kerajaan Zaman Musim Bunga dan Gugur diZhejiang. Keluarga diraja Yue melarikan diri ke Fujian selepas negerinya ditawan oleh Negeri Chu pada 306 SM. "Min" juga merupakan nama sungai utama di kawasan ini, tetapi etnonim ini mungkin lebih tua.
Dinasti Qin telah menggulingkan Raja Minyue dan menubuhkan wilayah paramiliter yang dipanggil Komanderi Minzhong. Minyue kekal sebagai kerajaande facto sehingga salah seorang maharajaDinasti Qin menghapuskan statusnya.[9]
Selepas kejatuhan Dinasti Qin, perang saudara meletus antara Xiang Yu dan Liu Bang. Raja Minyue, Wuzhu, menghantar tenteranya membantu Liu dan pertaruhan ini berjaya apabila Liu menjadi maharaja dan mendirikanDinasti Han. Pada tahun 202 SM, Minyue diiktiraf semula sebagai kerajaan merdeka tributari. Wuzhu membina bandar berkubu di Fuzhou serta lokasi lain di Pergunungan Wuyi.
Selepas kematian Wuzhu, Minyue tetap agresif dan melancarkan serangan ke atas jiran-jirannya diGuangdong,Jiangxi, danZhejiang. Ini dihentikan olehDinasti Han yang ketika itu sedang meluaskan kuasa ke selatan. Pada tahun 111 SM, Maharaja Han melancarkan Kempen Han ke atas Minyue dan Minyue menyerah diri tanpa perlawanan besar. Ini menamatkan sejarah kerajaan pertama di Fujian.
Fujian menjadi sebahagian daripada Wilayah Yang (Yangzhou), dengan ibu kota di Liyang (kini Daerah He,Anhui).
Gelombang pertama migrasi lapan klan golongan bangsawan tiba di Fujian pada awal abad ke-4 apabilaDinasti Jin Barat runtuh. Imigran ini kebanyakannya daripada lapan keluarga di China Tengah: Chen (陈), Lin (林), Huang (黄), Zheng (郑), Zhan (詹), Qiu (邱), He (何), dan Hu (胡). Empat nama keluarga pertama masih kekal popular di Fujian hingga kini.
Namun, kerana geografi bergunung-ganang, pembangunan ekonomi Fujian ketinggalan berbanding wilayah lain meskipun terdapat lonjakan penduduk. Hanya duakomanderi dan enam belas daerah ditubuhkan oleh Dinasti Jin. Seperti wilayah selatan lain, Fujian sering menjadi destinasi buangan politik dan penjenayah.
Semasa era Dinasti Selatan dan Utara, Fujian berada di bawah kawalan Dinasti Selatan seperti Liu Song, Qi Selatan, Liang, dan Chen.
Di bawah Dinasti Sui, Fujian sekali lagi menjadi sebahagian daripada Wilayah Yang.
Semasa Dinasti Tang, Fujian tergolong dalam Litar Jiangnan Timur, dengan ibu kotanya diSuzhou. Wilayah Fujian moden ketika itu terdiri daripada kira-kira 5 prefektur dan 25 daerah.
Zaman Tang (618–907) menyaksikan zaman kegemilangan China, yang turut membawa kemakmuran budaya dan ekonomi di Fujian. Institusi budaya dan ekonomi di Fuzhou berkembang pesat. Tahun-tahun terakhir Dinasti Tang yang bergolak membawa lebih ramai pendatang dari utara ke utara Fujian.
Apabila Dinasti Tang berakhir, China terpecah dalam tempohLima Dinasti dan Sepuluh Kerajaan. Ketika ini, gelombang kedua migrasi besar-besaran tiba ke Fujian yang selamat, diketuai oleh adik-beradik Wang (Wang Chao,Wang Shengui [zh], dan Wang Shenzhi). Mereka menubuhkan Kerajaan Min dengan ibu kota di Fuzhou.
Selepas kematian raja pengasas, kerajaan ini mengalami konflik dalaman dan akhirnya ditakluki oleh Tang Selatan, salah satu kerajaan selatan yang lain.[11]
Bahagian utara Fujian turut ditakluki oleh Wuyue, termasuk ibu kota Min, Fuzhou.
BandarQuanzhou mula berkembang sebagai pelabuhan utama semasa pemerintahan Kerajaan Min.[12][13]
Qingyuan Jiedushi merupakan jawatan ketenteraan/pentadbiran yang diwujudkan pada tahun 949 oleh Maharaja Li Jing dari Tang Selatan untuk panglima Liu Congxiao. Beliau menguasai Prefektur Quan (Quanzhou) dan Prefektur Zhang (Zhangzhou) secarade facto bebas daripada Tang Selatan.[14]
Selepas kematian Liu, kawasan itu diperintah seketika oleh anak angkatnya Liu Shaozi, diikuti oleh pegawai Zhang Hansi dan Chen Hongjin. Chen kemudiannya menyerahkan kuasa kepadaDinasti Song pada tahun 978, mengakhiri kemerdekaande facto wilayah Qingyuan.[15]
Ramai orang Cina berhijrah dari pelabuhan utama Fujian ke Delta Sungai Merah di Vietnam. Para peneroka ini kemudiannya mendirikan pelabuhan Trần dan Vân Đồn.[16] Orang Cina dari Fujian dan Guangdong berpindah ke pelabuhan pesisir Vân Đồn untuk berdagang.[17]
SemasaDinasti Lý danTrần di Vietnam, ramai etnik Cina dengan nama keluarga Trần (陳) berhijrah dari Fujian atau Guangxi. Mereka menetap di sepanjang pantai Vietnam dan kawasan tenggara ibu kota.[18] Keluarga Trần di Vietnam menjejaki keturunan mereka kepada Trần Tự Minh (227 SM), seorang jeneral Qin yang dikatakan berasal daripada etnik Baiyue.
Keturunan Trần juga termasuk Trần Tự Viễn (582–637) dan Trần Tự An (1010–1077). Pada penghujung abad ke-11, keturunan seorang nelayan bernama Trần Kinh, dari kampung Tức Mạc, telah berkahwin dengan keluarga diraja Lý dan menubuhkan Dinasti Trần pada tahun 1225.[19]
Di Vietnam, keluarga Trần berkhidmat sebagai pegawai kerajaan dan nama keluarga mereka terdapat dalam rekod peperiksaan diraja Dinasti Lý dan Trần.[20][21]
Pada tahun 1172, Fujian diserang oleh lanun Pi-she-ye yang dipercayai berasal dariTaiwan atauVisayas, Filipina.[22]
Selepas penubuhanDinasti Yuan, Fujian menjadi sebahagian daripada Wilayah Jiangzhe, dengan ibu kota diHangzhou. Dari tahun 1357 hingga 1366, umat Islam diQuanzhou terlibat dalam Pemberontakan Ispah, yang berjaya menawan Putian dan Fuzhou sebelum pemberontakan itu dipatahkan. Selepas itu, Quanzhou kehilangan peranannya sebagai pelabuhan antarabangsa utama.
Jeneral Yuan, Chen Youding, yang menumpaskan pemberontakan itu, terus memerintah Fujian sehinggalah pasukan Zhu Yuanzhang menewaskannya pada tahun 1367.[23]
Selepas penubuhanDinasti Ming, Fujian menjadi sebuah wilayah dengan ibu kota di Fuzhou. Pada awal era Ming, Fuzhou Changle menjadi pangkalan dan pusat bekalan untuk ekspedisiZheng He. Walau bagaimanapun, pembangunan ekonomi terjejas akibat Larangan Perdagangan Laut (海禁).
Lanun Wokou berjaya dihapuskan oleh tentera China. Satu catatan tentang Fujian era Ming ditulis oleh No In (鲁认).[24]
Lanun Pisheya juga dicatat dalam rekod Quanzhou era Ming.[25]
AkhirDinasti Ming dan awalDinasti Qing menandakan era kemasukan besar pelarian dan 20 tahun lagi larangan perdagangan laut di bawah Maharaja Kangxi, satu langkah yang bertujuan menentang kerajaan Ming pelarian Koxinga diTaiwan.
Larangan laut yang dilaksanakan oleh Qing memaksa ramai orang berpindah dari pantai untuk menghalang Ming setia daripada mendapat bekalan. Ini membawa kepada mitos bahawa orangManchu takut akan laut.
Kemasukan pelarian tidak serta-merta menghasilkan tenaga buruh yang besar kerana ramai berpindah semula ke wilayahGuangdong yang lebih makmur. Pada tahun 1683, Qing menakluk Taiwan dalam Pertempuran Penghu dan menggabungkannya ke dalam wilayah Fujian sebagai Prefektur Taiwan. Ramai lagiorang Han berhijrah ke Taiwan selepas itu. Hari ini, kebanyakan rakyatTaiwan merupakan keturunan Orang Hokkien dari Fujian selatan. Fujian dan Taiwan asalnya ditadbir bersama sebagai satu wilayah (Wilayah Fujian-Taiwan), tetapi bermula pada tahun 1885, ia dibahagikan kepada dua wilayah berasingan.[26]
Pada tahun 1890-an, Qing menyerahkan Taiwan kepada Jepun melaluiPerjanjian Shimonoseki selepasPerang China-Jepun Pertama. Pada 1905–1907, Jepun cuba memperluaskan pengaruhnya ke Fujian, tetapi tekanan Perancis dan polisi Open Door Policy menghalangnya.[27]
Pada peringkat awal, pembangunan Fujian agak perlahan berbanding wilayah pesisir lain kerana potensi konflik dengan Taiwan yang dikawalKuomintang. Hari ini, Fujian mempunyai kadar liputan hutan tertinggi dan kadar pertumbuhan ekonomi yang pesat. KDNK per kapita Fujian kini berada dalam kedudukan 4-6 teratas di China dalam beberapa tahun kebelakangan ini.
Pembangunan pesat telah disertai dengan kemasukan besar-besaran penduduk dari kawasan utara dan barat yang padat, menyebabkan banyak tanah pertanian, hutan, dan warisan budaya seperti Tokong Raja Wuzhu dirobohkan untuk projek pembangunan.
Pada tahun 2023,Jawatankuasa Pusat Parti Komunis China dan Majlis Negara China bersama-sama mencadangkan menjadikan Fujian sebagai Zon Demonstrasi Fujian untuk hubungan rentas selat dengan Taiwan. Di bawah rancangan ini, kerajaan China akan meningkatkan kerjasama ekonomi dan pengangkutan dengan Taiwan serta memudahkan rakyat Taiwan untuk tinggal, membeli hartanah, mengakses perkhidmatan sosial dan belajar di Fujian.[28]
Wilayah ini sebahagian besarnya berbukit-bukau dan secara tradisional dikatakan sebagai "lapan bahagian gunung, satu bahagian air, dan satu bahagian tanah pertanian" (Cina ringkas:八山一水一分田). Kawasan barat laut terletak pada altitud yang lebih tinggi, dengan Banjaran Wuyi membentuk sempadan antara Fujian danJiangxi. Fujian merupakan kawasan pentadbiran peringkat wilayah yang paling berhutan di China, dengan kadar liputan hutan sebanyak 62.96% pada tahun 2009.[29] Titik tertinggi Fujian ialah Gunung Huanggang dalam Banjaran Wuyi, dengan ketinggian 2,157 meter (7,077 ka).
Fujian menghadapLaut China Timur di timur,Laut China Selatan di selatan, danSelat Taiwan di tenggara. Garis pantainya berbatu-batu dengan banyak teluk dan pulau. Pulau-pulau utama termasuk Quemoy (juga dikenali sebagai Kinmen, ditadbir oleh Republik China (Taiwan)), Pulau Haitan, dan Pulau Nanri. Pulau Meizhou mempunyai kedudukan penting dalam pemujaan dewi Mazu, dewi pelindung pelaut Cina.
Sungai Min dan anak-anak sungainya merentasi sebahagian besar Fujian utara dan tengah. Sungai-sungai lain termasuk Jin dan Jiulong. Disebabkan rupa bumi yang tidak rata, Fujian mempunyai banyak tebing curam dan jeram.
Fujian dipisahkan dari Taiwan oleh Selat Taiwan yang mempunyai lebar kira-kira 180 kilometer (110 bt). Beberapa pulau kecil di Selat Taiwan juga merupakan sebahagian daripada wilayah ini. Pulau-pulauKinmen dan Kepulauan Matsu berada di bawah pentadbiran Republik China (Taiwan).
Fujian mengandungi beberapa sesar geologi, hasil daripada pertembungan antara Plat Eurasia dan Plat Lautan Filipina. Zon sesar Changle-Naoao dan Longan-Jinjiang di kawasan ini mempunyai kadar anjakan tahunan sekitar 3–5 mm. Sesar-sesar ini berpotensi menyebabkan gempa bumi besar pada masa hadapan.[30]
Fujian mempunyaiiklim subtropika, dengan musim sejuk yang sederhana. Pada bulan Januari, kawasan pesisir purata sekitar 7–10 °C (45–50 °F) manakala kawasan perbukitan purata sekitar 6–8 °C (43–46 °F). Pada musim panas, suhu adalah tinggi dan wilayah ini terdedah kepada ancamantaufan yang datang dariLautan Pasifik. Purata hujan tahunan ialah antara 1,400–2,000 milimeter (55–79 in).
Setakat 2012[kemas kini], terdapat 54,876 kilometer (34,098 batu) jalan raya di Fujian, termasuk 3,500 kilometer (2,200 batu) lebuh raya. Projek infrastruktur utama dalam beberapa tahun kebelakangan ini termasuk Lebuh Raya Zhangzhou-Zhaoan (AS$624 juta) dan Lebuh Raya Sanmingshi-Fuzhou (AS$1.40 bilion). Rancangan Lima Tahun ke-12, yang merangkumi tempoh dari 2011 hingga 2015, menyasarkan untuk menggandakan panjang lebuh raya wilayah ini kepada 5,500 kilometer (3,400 bt).[31]
Disebabkan rupa bumi Fujian yang berbukit-bukau serta pergantungan tradisional kepada pengangkutan maritim, rangkaian kereta api tiba di wilayah ini agak lewat. Sambungan rel pertama ke wilayah jiranJiangxi,Guangdong, danZhejiang masing-masing dibuka pada tahun 1959, 2000, dan 2009. Sehingga Oktober 2013, Fujian mempunyai empat sambungan rel dengan Jiangxi di barat laut: Landasan Yingtan–Xiamen (dibuka 1957), Landasan Hengfeng–Nanping (1998), Landasan Ganzhou–Longyan (2005) dan landasan laju tinggi Landasan Xiangtang–Putian (2013).
Satu-satunya sambungan rel Fujian ke Guangdong di barat ialah Landasan Zhangping–Longchuan (2000), yang akan dilengkapi oleh landasan laju tinggi Laluan Xiamen–Shenzhen pada hujung 2013. Laluan Xiashen ini membentuk bahagian paling selatan Koridor Rel Laju Tinggi Pantai Tenggara China. Bahagian Wenzhou–Fuzhou dan Fuzhou–Xiamen koridor ini mula beroperasi pada 2009 dan menghubungkan Fujian dengan Zhejiang dengan kereta api yang mampu mencapai kelajuan sehingga 250 km/j (155 mph).
Di dalam Fujian, bandar-bandar pesisir dan pedalaman dihubungkan oleh Landasan Nanping–Fuzhou (1959), Landasan Zhangping–Quanzhou–Xiaocuo (2007) dan Landasan Longyan–Xiamen (2012). Untuk menarik pelaburan dari Taiwan, wilayah ini merancang untuk meningkatkan panjang rel sebanyak 50% kepada 2,500 km (1,553 bt).[32]
Lapangan terbang utama di Fujian ialah Lapangan Terbang Antarabangsa Fuzhou Changle, Lapangan Terbang Antarabangsa Xiamen Gaoqi,Lapangan Terbang Antarabangsa Quanzhou Jinjiang, Lapangan Terbang Wuyishan Nanping, Lapangan Terbang Guanzhishan Longyan, dan Lapangan Terbang Shaxian Sanming.Xiamen mampu mengendalikan 15.75 juta penumpang setahun setakat 2011.Fuzhou pula mampu mengendalikan 6.5 juta penumpang setahun dengan kapasiti kargo melebihi 200,000 tan. Lapangan terbang ini menawarkan penerbangan terus ke 45 destinasi termasuk laluan antarabangsa keJepun,Malaysia,Thailand,Singapura, danHong Kong.[32]
Republik Rakyat China (PRC) menguasai sebahagian besar wilayah Fujian dan membahagikannya kepada sembilan bandar peringkat prefektur (termasuk satu bandar sub-wilayah):
Semua bandar peringkat prefektur kecuali Nanping, Sanming dan Longyan terletak di pesisir pantai.
Wilayah ini terdiri daripada 84 bahagian peringkat daerah (31daerah, 11 bandar peringkat daerah, dan 42 daerah, dan seterusnya dibahagikan kepada 1,102 bahagian peringkat pekan (653pekan, 233 daerah perbandaran, 19 daerah etnik dan 195 subdaerah).
PRC juga menuntut tiga kumpulan pulau yang kini dikawal oleh Republik China (Taiwan):
^abDaerah baharu diwujudkan selepas banci 2010:Changle (CLC Changle). Daerah baharu tidak termasuk dalam kiraan kawasan bandar bagi bandar sebelum diperluas.
^Tidak termasukDaerah Kinmen (dikawal olehROC) dalam kiraan bandar teras.
^Daerah baharu diwujudkan selepas banci 2010:Yongding (Daerah Yongding). Daerah baharu tidak termasuk dalam kiraan kawasan bandar bagi bandar sebelum diperluas.
^abDaerah baharu diwujudkan selepas banci 2010:Jianyang (CLC Jianyang). Daerah baharu tidak termasuk dalam kiraan kawasan bandar bagi bandar sebelum diperluas.
Fuzhou, ibu negeri dan bandar terbesar di wilayah Fujian
Fujian ialah salah satu wilayah yang lebih makmur di China, dengan banyak industri merangkumi pengeluaran teh, pakaian, dan jenama sukan seperti Anta, 361 Degrees, Xtep, Peak Sport Products dan Septwolves. Fujian merupakan salah satu wilayah terawal di China yang dibenarkan oleh kerajaan pusat untuk menerima pelaburan asing.[35]:{{{1}}} Banyak syarikat asing beroperasi di Fujian, termasuk Boeing, Dell, GE, Kodak, Nokia, Siemens, Swire, TDK dan Panasonic.[36] Di Fujian, bandarXiamen merupakan salah satu zon ekonomi khas ("SEZ") terawal di China.[35]
Pada tahun 2022, KDNK Fujian ialah CN¥5.31 trilion (US$790 bilion dalam nilai nominal), menduduki tempat ke-8 dalam KDNK seluruh negara dan tersenarai dalam 20 ekonomi sub-nasional terbesar dunia.[37] Bersama jiran pesisirnyaZhejiang danGuangdong, KDNK per kapita Fujian melebihi purata negara, iaitu sebanyak CN¥126,829 (US$18,856 dalam nilai nominal), kedua tertinggi selepasJiangsu.[37] Ekonomi primer, sekunder dan tertiari masing-masing menyumbang ¥307 bilion (US$45.7 bilion), ¥2.51 trilion (US$372.8 bilion) dan ¥2.50 trilion (US$371 bilion) kepada ekonomi Fujian.[37]
KDNK Sejarah Wilayah Fujian 1952 – kini (SNA2008)[38] (kuasa beli pariti Yuan China, dalam Dolar Antarabangsa IMF WEO Oktober 2017)
Tahun
KDNK (juta) CNY
KDNK (juta) USD
KDNK (juta) PPP
Pertumbuhan sebenar (%)
KDNK per kapita CNY
KDNK per kapita USD
KDNK per kapita PPP
2016
2,881,060
433,744
822,948
8.4
74,707
11,247
21,339
2015
2,623,920
421,283
739,237
9.0
68,645
11,021
19,339
2014
2,429,260
395,465
684,221
9.9
64,097
10,434
18,053
2013
2,207,780
356,485
617,233
11.0
58,702
9,478
16,411
2012
1,988,380
314,991
559,981
11.4
53,250
8,436
14,997
2011
1,770,380
274,104
505,029
12.3
47,764
7,395
13,625
2010
1,484,580
219,304
448,432
13.9
40,320
5,956
12,179
2009
1,232,420
180,416
390,315
12.3
33,677
4,930
10,666
2008
1,088,940
156,793
342,779
13.0
29,938
4,311
9,424
2007
930,190
122,329
308,531
15.2
25,730
3,384
8,534
2000
376,454
45,474
138,438
9.3
11,194
1,352
4,117
1978
6,637
4,268
17.8
273
176
Dari segi tanah pertanian, Fujian berbukit-bukau dan kawasan sawah adalah terhad.Padi ialah tanaman utama, disokong olehubi keledek,gandum danbarli.[39] Tanaman tunai termasuktebu danbiji sawi. Fujian merupakan pengeluar utamalongan di China dan juga terkenal dengan hasil buah laici danteh. Hasil laut juga penting, terutama dalam pengeluarankerang-kerangan.
Disebabkan kedudukannya yang bersebelahan Taiwan, Fujian sebelum ini dianggap sebagai zon pertempuran dalam potensi konflik dengan Taiwan. Oleh itu, ia menerima kurang pelaburan dari kerajaan pusat dan berkembang lebih perlahan sebelum 1978. Sejak pembukaan ekonomi pada 1978, Fujian menerima pelaburan besar daripada diaspora Fujian di luar negara, pelabur Taiwan dan pelabur asing.
Segitiga Emas Minnan, yang merangkumiXiamen,Quanzhou, dan Zhangzhou, menyumbang 40% daripada KDNK wilayah Fujian.
Wilayah Fujian dijangka mendapat manfaat ekonomi besar daripada pembukaan pengangkutan langsung dengan Taiwan yang bermula 15 Disember 2008, termasuk penerbangan terus ke bandar utama Fujian seperti Xiamen dan Fuzhou. Pelabuhan di Xiamen, Quanzhou dan Fuzhou turut dinaik taraf untuk meningkatkan perdagangan dengan Taiwan.[40]
Fujian menjadi tuan rumah kepada Pameran Pelaburan dan Perdagangan Antarabangsa China setiap tahun yang diadakan di Xiamen bagi mempromosikan pelaburan asing di seluruh China.
Pada tahun 1832, wilayah ini dianggarkan mempunyai "penduduk seramai empat belas juta jiwa."[41] Pada tahun 2021, populasi Fujian dianggarkan berjumlah 41.87 juta, dengan kadar urbanisasi sebanyak 69.7%.[37]
Penduduk Fujian yang secara sah diklasifikasikan sebagai Han membentuk 98% daripada jumlah penduduk. Pelbagai kumpulan penuturBahasa Min membentuk subkumpulan Han terbesar di Fujian, termasukOrang Hoklo, Orang Fuzhou,Orang Putian dan Fuzhou Tanka.
Orang Hakka, satu kumpulan Han dengan identiti budaya yang tersendiri, tinggal di bahagian tengah dan barat daya Fujian. She, kumpulan etnik yang tersebar di kawasan pergunungan di utara, ialah kumpulan etnik minoriti terbesar di wilayah ini.[42]
Ramai orang Cina etnik di seluruh dunia (terutama diAsia Tenggara) menjejak keturunan mereka kepada cabang Fujian sepertiOrang Hoklo dan Orang Teochew. Keturunan migran berbahasa Min Selatan membentuk majoriti penduduk etnik Cina diTaiwan,Malaysia,Singapura,Australia,Brunei,Thailand,Indonesia, danFilipina. Penutur Min Timur (terutamanya Orang Fuzhou) merupakan antara sumber utama imigran Cina keAmerika Syarikat sejak 1990-an.[43]
Agama utama di Fujian ialah agama rakyat Cina, tradisi Taoisme, dan agama Buddha aliran Cina. Menurut tinjauan tahun 2007 dan 2009, lebih 30% penduduk terlibat dalam agama nenek moyang Cina; 3.5% mengenal pasti diri sebagaiKristian.[44] Laporan tidak memberikan angka untuk agama lain; 65.19% penduduk mungkin tidak beragama atau terlibat dalam agama rakyat Cina,Buddha,Konfusianisme,Taoisme, atauIslam. Menariknya, Fujian adalah salah satu tempat di dunia di mana Manikeisme mungkin masih diamalkan.[45]
Pada tahun 2010, terdapat hampir 116,000 orangIslam di Fujian.[46]
Tokong purba di FujianKompyang (房村光餅) dijual di jalan-jalan bandar Fujian
Disebabkan keadaan geografinya yang bergunung-ganang, gelombang penghijrahan dari China tengah dan asimilasi pelbagai kumpulan etnik asing seperti pedagang maritim sepanjang sejarah, Fujian merupakan salah satu tempat yang paling pelbagai dari segi budaya dan bahasa di China. Dialek tempatan boleh menjadi tidak dapat difahami dalam jarak sejauh 10 kilometer (6.2 bt), dan budaya serta komposisi etnik di kawasan yang berbeza juga boleh berubah sepenuhnya. Ini tercermin dalam ungkapan: "jika anda memandu lima batu di Fujian, budayanya berubah; jika anda memandu sepuluh batu, bahasanya berubah."[47] Kebanyakan bahasa yang dituturkan di Fujian dikategorikan di bawah kumpulan besar Bahasa Min. Pengelasan terkini membahagikan Min kepada:[48][49]
Min Timur (kumpulan Utara dahulu), termasukDialek Fuzhou
Min Utara, dituturkan di kawasan pedalaman utara
Pu-Xian, dituturkan di kawasan pantai tengah
Min Tengah, dituturkan di barat wilayah
Shao-Jiang, dituturkan di barat laut
Min Selatan, termasuk Dialek Amoy dan Hokkien Taiwan
Subkumpulan ketujuh Min, Qiong Wen, tidak dituturkan di Fujian.Hakka, satu lagi cabang bahasa Cina, dituturkan di sekitar Longyan oleh masyarakatHakka yang menetap di sana.
Seperti di wilayah-wilayah lain, bahasa rasmi di Fujian ialah Bahasa Cina Standard, yang digunakan untuk komunikasi antara orang dari kawasan berlainan,[47] walaupun masyarakat tempatan masih menggunakan bahasa dan dialek asli mereka masing-masing dalam kehidupan seharian.
Beberapa kawasan di Fujian mempunyai bentuk opera Cina mereka sendiri. Opera Min popular di sekitarFuzhou; Gaojiaxi di sekitar Jinjiang danQuanzhou; Xiangju di sekitar Zhangzhou; Fujian Nanqu di seluruh selatan, dan Puxianxi di sekitarPutian dan Daerah Xianyou.
Masakan Fujian, dengan penekanan padamakanan laut, merupakan salah satu daripada lapan tradisi besarMasakan Cina. Ia terdiri daripada pelbagai tradisi tempatan, termasuk Masakan Fuzhou dan Masakan Min Nan. Hidangan paling terkenal ialahFotiaoqiang (secara harfiah "Buddha melompat melepasi dinding"), hidangan kompleks yang menggunakan pelbagai bahan seperti siripikan yu, timun laut,abalone dan wain Shaoxing.
Banyak jenisteh terkenal berasal dari Fujian, termasukoolong, Wuyi Yancha,Lapsang souchong dan Teh melati Fuzhou. Malah, teknik pemprosesan teh bagi tiga kelas utama teh iaitu oolong, teh putih, dan teh hitam semuanya dikembangkan di wilayah ini. Upacara teh Fujian merupakan cara penyediaan dan penyajian teh yang sangat teliti. Perkataan Inggeris "tea" dipinjam daripada bahasa Hokkien. DalamMandarin danKantonis, perkataan tersebut disebutchá.
Muzik Nanyin ialah satu bentuk popular muzik Fujian.
Barangan lakuer Fuzhou tanpa badan, sejenis barangan lakuer yang terkenal, dikenali kerana menggunakantanah liat dan/atauplaster untuk membentuk bentuknya, kemudian tubuh asalnya dikeluarkan.Fuzhou juga terkenal dengan ukiran batu Shoushan.
Fujian Tulou ialah rumah luar bandar Cina yang unik kepada masyarakat Hakka di barat daya Fujian. Sebanyak 46 bangunan ini[50] telah disenaraikan olehUNESCO sebagai salah satuTapak Warisan Dunia pada tahun 2008.
Pulau Gulangyu, Xiamen, terkenal dengan pantai, lorong berliku, dan seni bina yang kaya. Pulau ini berada dalam senarai Tapak Pemandangan Kebangsaan China dan diklasifikasikan sebagai tarikan pelancong bertaraf 5A oleh Pentadbiran Pelancongan Kebangsaan China (CNTA). Ia disenaraikan olehUNESCO sebagai salah satuTapak Warisan Dunia pada tahun 2017. Turut terletak di Xiamen ialah Tokong Nanputuo.
Tokong Guanghua ialah sebuah Tokong Buddha diPutian. Ia dibina pada tahun kedua terakhir Dinasti Chen Selatan. Terletak di bahagian utara muara Teluk Meizhou, ia kira-kira 1.8 batu nautika dari tanah besar dan menghadap ke Selat Taiwan di tenggara. Meliputi kawasan seluas enam batu persegi, pulau ini dipenuhi dedaunan hijau yang subur. Garis pantainya berlekuk dengan lebih daripada 12 batu kawasan pantai. Sebuah lagi Tokong Buddha, Tokong Nanshan terletak diZhangzhou.
Tokong Kaiyuan ialah sebuah Tokong Buddha di Jalan Barat,Quanzhou, yang terbesar di wilayah Fujian, dengan keluasan 78,000 meter persegi (840,000 kaki persegi).[51] Walaupun ia dikenali sebagai kuil Hindu dan Buddha, disebabkan pengaruh tambahan Tamil-Hindu, patung utama di dewan terpenting adalah Vairocana Buddha, Buddha utama mengikut Buddhisme Huayan.
Di ibu kota Fuzhou terdapat Tokong Yongquan, sebuah Tokong Buddha yang dibina semasaDinasti Tang.
Tokong Tentera Chongwu menghormati dua puluh tujuh askarTentera Pembebasan Rakyat yang terkorban semasa serangan oleh pasukan Nasionalis pada tahun 1949, termasuk lima yang mati melindungi seorang gadis remaja semasa serangan.[52] Tapak ini sering dikunjungi penduduk tempatan dan pelancong.[53]
Gunung Taimu ialah sebuah gunung dan pusat peranginan di Fuding. Ia menawarkan pemandangan indah gunung dan laut serta terkenal dengan pemandangan semula jadinya termasuk gua granit, batu berbentuk pelik, tebing, aliran air jernih, air terjun bertingkat, dan tarikan budaya seperti Tokong purba dan inskripsi di tebing.
Bentang alam Danxia di Taining telah disenaraikan olehUNESCO sebagai salah satuTapak Warisan Dunia pada tahun 2010. Ia merupakan sejenis petrografigeomorfologi yang unik diChina. Bentuk muka bumi Danxia terbentuk daripada batu pasir merah dan konglomerat yang kebanyakannya berusiaKapur Akhir. Bentuk muka bumi ini kelihatan sangat mirip dengan topografi karst yang terbentuk di kawasan batu kapur, tetapi kerana batu yang membentuk Danxia ialah batu pasir dan konglomerat, ia dikenali sebagai bentuk muka bumi "pseudo-karst". Ia terbentuk oleh daya endogen (termasuk pengangkatan tektonik) dan daya eksogen (termasuk pelapukan danhakisan).
Pergunungan Wuyi ialah lokasi pertama di Fujian yang disenaraikan olehUNESCO sebagai salah satuTapak Warisan Dunia pada tahun 1999. Ia merupakan rangkaian gunung di wilayah Nanping dan mengandungi puncak tertinggi di Fujian, Gunung Huanggang. Ia terkenal sebagai taman landskap semula jadi dan pusat peranginan musim panas di China.[54]
^Rolett, Barry V.; Zheng, Zhuo; Yue, Yuanfu (April 2011). "Holocene sea-level change and the emergence of Neolithic seafaring in the Fuzhou Basin (Fujian, China)".Quaternary Science Reviews.30 (7): 788–797.Bibcode:2011QSRv...30..788R.doi:10.1016/j.quascirev.2011.01.015.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
^abcJiao, Tianlong. 2013. "The Neolithic Archaeology of Southeast China." In Underhill, Anne P., et al.A Companion to Chinese Archaeology, 599-611. Wiley-Blackwell.
^Philippe Truong (2007).The Elephant and the Lotus: Vietnamese Ceramics in the Museum of Fine Arts, Boston. MFA Pub. m/s. 18.ISBN978-0-87846-717-4.
^Hall, Kenneth R., penyunting (1955).Secondary Cities & Urban Networking in the Indian Ocean Realm, c. 1400-1800. Lexington Books. m/s. 159.ISBN978-0-7391-3043-8.
^Ainslie Thomas Embree (1988).Encyclopedia of Asian history. Scribner. m/s. 190.ISBN9780684189017.
^Alexander Woodside (1971).Vietnam and the Chinese Model. Harvard Univ Asia Center. m/s. 8.ISBN978-0-674-93721-5.
^Geoffrey C. Gunn (2011).History Without Borders. Hong Kong University Press. m/s. 112.ISBN978-988-8083-34-3.
^Skinner, George William; Baker, Hugh D. R. (1977).The City in late imperial China. Stanford University Press. m/s. 197.ISBN978-0-8047-0892-0.
^Seung-young Kim, "Open Door or Sphere of Influence?: The Diplomacy of the Japanese–French Entente and Fukien Question, 1905–1907."International History Review 41#1 (2019): 105-129.
^Kurpaska, Maria (2010).Chinese Language(s): A Look Through the Prism of "The Great Dictionary of Modern Chinese Dialects".Walter de Gruyter. m/s. 49, 52, 71.ISBN978-3-11-021914-2.
.svg)
.svg)
-20241230-1.jpg)
