Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Jump to content
Википедиа
Хайх

Арабчууд

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь
Энэ нэрийг бусадАрабаас ялган таниарай.
Арабчуудын гол сууршлын газрын зураг

Арабчууд (араб: عرب‎, араб гэсэн утгатай) -Ойрх Дорнод,Баруун Ази,Умард Африк,африкийн захын хэсгээр амьдардагараб хүмүүс болонараб хэлээр ярьдаг араб бичиг хэргэлдэг хүмүүсийг нэрлэдэг хэт угсаатны бүлгийг хэлдэг байна. Арабчууд эртнийгарал үүсэл,шашин шүтлэг,түүхэн уг сурвалж,уламжлал болон удамшлаараа ялгаатай өөр өөр гарлын хүмүүсийн цуглуулга болсон нэгдэл юм. Арабчууд нь тоогоороо дэлхийн хэмжээндхятадынхан үндэстэний дараа хоёрдугаард ордогхэт угсаатан юм. Арабуудын тоо 430-450 сая орчим хүн. Арабчуудын 90 гаруй хувь ньИсламын шашинтай, цөөнх ньХристийн шашинтай ажээ.

Араб хэл

[засварлах |кодоор засварлах]

Араб хэлний орчин үеийн ярианы аялгууг Араб, Ирак, Сири-Ливан, Египет гэх мэт өөр өөр бүлгүүдэд хуваадаг байна.

Исламын өмнөх үе

[засварлах |кодоор засварлах]

Арабчуудын өвөг дээдэс нь Ойрхи Дорнод, Хойд Африкийн эртний ард түмэн, овог аймгуудаас гаралтай. Арабчуудын түүх нь ерөнхийдөө семит хэлээр ярьдаг ард түмний түүхтэй нягт холбоотой байдаг.Месопотамийн түүхэн баримтаас үзэхэд арабчууд бусад семит ард түмнүүдээс МЭӨ 1-р мянганы өмнөхөн салж эхэлжээ. Тэр үед Арабын өмнөд хэсгийн арабчууд аль хэдийн цэцэглэн хөгжсөн хот, хаант улсуудыг (Саба болон бусад) байгуулж, Арабын хойгийн хойд бүс нутгуудад голчлон нүүдэлчин Бедуинууд суурьшсан байв.

5-6-р зуун гэхэд хойд болон өмнөд арабчуудын соёл иргэншил уналтад орсон байжээ.

Халифын вант улс

[засварлах |кодоор засварлах]

VII зууны эхээр Мекийн шашны удирдагчзөнч МухаммедИсламын шашныг байгуулж, улмаар "Умма" хэмээх шашны нийгэмлэг бий болгосон байна. Мухаммедын (Халифын вант улс) дараа бий болсон улс хурдацтай хөгжиж эхэлсэн бөгөөд зуун жилийн дараа Испаниас Хойд Африк, баруун өмнөд Азиар дамжин Энэтхэг хүртэл сунаж байжээ. Арабын байлдан дагуулал эхэлснээр арабчууд гэдэг угсаатны нэр нь дундад зууны үеийн араб үндэстнийг бүрдүүлсэн араб овгуудын нэр болон хувирсан юм. Хэдийгээр нүүдэлчин Бедуинууд Исламын шашныг анх дэлгэрүүлэхэд хувь нэмрээ оруулсан ч хожим үүнийг голчлон бичиг үсэгт тайлагдсан суурин хотын иргэд ихэд хөгжүүлсэн юм. Арабчуудын нүүдэл нь араб бус бусад хөрвөгч овгуудад араб хэлийг нэвтрүүлэхэд хүргэсэн. Араб хэл нь Мароккогоос Ирак хүртэлх нутаг дэвсгэрт зөвхөн лалын шашинтнууд төдийгүй араб хэлийг үндсэн хэл болгож авсан Христэд итгэгчид, Еврейчүүдийн хувьд гол хэл болжээ. Аажмаар Умард Африк, Ойрхи Дорнодын хүн ам өргөн утгаараа арабчууд болсон байна.

Исламын шашин дэлгэрсэн нь арабчуудад ашигтай харилцаа холбоог бий болгосон. Христэд итгэгчид, иудейчүүд, персүүд болон бусад хүмүүстэй хамт тэд дэлхийд танигдсан хамгийн агуу соёл иргэншлийн нэгийг байгуулжээ. 8-12-р зууны хооронд яруу найраг, зохиол, уран зохиол, хууль зүйн дүрэм, гүн ухааны зохиол зэрэг арабын агуу уран зохиолын олон тооны бүтээл туурвижээ. "Исламын алтан үе"-ийн үед шинжлэх ухаан, ялангуяа одон орон, анагаах ухаан, газарзүй, түүх, математикийн салбарт асар их дэвшил гарсан байна.

Арабын Халиф улс оршин тогтносныхоо эхний зуунуудад халифуудын захиргаанд улс төрийн хувьд нэгдсэн байв. 10-р зууны дунд үе гэхэд Селжукийн туркууд, загалмайтнууд болон монголчуудын довтолгооны дор түүний хуваагдал, уналт эхэлсэн.

Туркийн эрхшээл ба колончилол

[засварлах |кодоор засварлах]

16-р зуунд Османы Туркууд Арабын ертөнцийн нэлээд хэсгийг эзлэн авч, мужуудад (вилаят) хуваасан. 19-р зуунд Британи болон Францууд Умард Африкийн ихэнх хэсгийг хяналтандаа авч чадсан юм.

Дэлхийн нэгдүгээр дайны үед Британичууд Арабт Туркийн эсрэг бослого зохион байгуулжээ. Дайны дараа тусгаар тогтнолоо олж авна гэж найдаж байсан арабчууд Сири, Палестиныг эзлэхэд Британид тусалсан. 20-р зууны эхний хагаст Арабчуудын тусгаар тогтнол, нэгдлийн төлөөх хэрэгцээ шаардлага улам бүр нэмэгдэж эхлэв. Европчууд орчин үеийн шинэчлэлийг өдөөсөн боловч үүнтэй зэрэгцэн тэд Алжирын хамгийн сайн газар нутагт францчуудыг, Палестин дахь Европын еврейчүүдийг суурьшуулсан юм.

Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа Палестинчуудаас бусад Арабын бүх ард түмэн эцсийн бүлэгт бүрэн тусгаар тогтнолоо олж авсан байна.

Арабчуудын бүлэг

[засварлах |кодоор засварлах]

Арабуудыг нүүдлийн мал аж ахуй эрхэлдэг (Бедуинууд), тосгоны тариачид (Феллахи), тосгоны болон хотын оршин суугчид гэсэн үндсэнгурван бүлэгт хуваадаг. Нэмж дурдахад, хэдэн сараар тосгонд газар тариалан эрхэлдэг Арабын хэд хэдэн жижиг бүлгүүд (Суданы Баггара малчид гэх мэт) байдаг бөгөөд жилийн үлдсэн хугацаанд малаа дагуулан нүүж байдаг ажээ.Улаан тэнгис,Газар дундын тэнгис болон бусад тэнгисийн голын бэлчир, эрэг орчмын газруудад амьдардаг арабчууд бол загас агнуур эрхэлдэг байна.

Арабын ертөнцөд ордог улс орнууд

[засварлах |кодоор засварлах]
Улсын нэрГазар нутаг

(км²)

Хүн ам

(хүн)

Нийслэл
Алжир2 382 74145 400 000Алжир
Бахрейн6951 705 003Манама
Жибути22 000921 804Жибути
Египет997 739106 221 670Каир
Баруун Сахар252 120393 831Эль-Аюн
Йемен536 86934 870 773Сана
Йордани97 74011 518 577Амман
Ирак435 31743 324 000Багдад
Катар11 4372 846 118Доха
Коморос2170846 281Морони
Кувейт17 8184 464 521Эль-Кувейт
Ливан10 4525 296 107Бейрут
Ливи1 775 5007 200 000Триполи
Мавритани1 030 7004 244 878Нуакшот
Марокко458 73037 112 080Рабат
Арабын Нэгдсэн Эмират77 70010 207 863Абу-Даби
Оман212 4575 635 601Маскат
Палестин62575 227 193Рамалла
Саудын Араб1 960 58234 218 169Эр-Рияд
Сири185 18016 139 840Дамаск
Сомали637 65715 443 000Могадишо
Судан1 866 06839 578 828Хартум
Тунис163 61011 722 038Тунис

Шинжлэх ухаан

[засварлах |кодоор засварлах]
Дундад зууны үеийн арабын гар үйлдвэр

Соёл

[засварлах |кодоор засварлах]
12 зууны үеийн зураг

Урлаг

[засварлах |кодоор засварлах]

Архитектур

[засварлах |кодоор засварлах]

Хөгжим

[засварлах |кодоор засварлах]
Мохаммед Абду

Утга зохиол

[засварлах |кодоор засварлах]
Ливаны яруу найрагч, зураач Халил Жибраны өөрийгөө зурсан хөрөг

]]

Гарал үүсэл

[засварлах |кодоор засварлах]

Y-Хромсом

[засварлах |кодоор засварлах]

Эх хромсом

[засварлах |кодоор засварлах]

Бусад хромсомууд

[засварлах |кодоор засварлах]

Хүн ам

[засварлах |кодоор засварлах]

2015 оны байдлаар 420-450 сая араб хүн байна.

Арабын лиг болон Израил

[засварлах |кодоор засварлах]
УлсХүн амАлбан ёсны хэл(нүүд)Тэмдэглэл
 Алжир38,700,000[1]Араб албан ёсны хэл
 Бахрейн1,314,089[2]Араб албан ёсны хэл
 Коморос766,865[3]Араб хэл ньКомор,Франц хэлтэй хамт албан ёсны хэл
 Жибути810,179[4]Араб хэл нь Франц хэлтэй албан ёсны
 Египет86,895,099[5]Араб албан ёсны хэл
 Ирак32,585,692[6]Араб хэл ньКурд хэлтэй албан ёсны хэл
 Израил1,658,000Arabic co-official language withHebrewAccording to Israel'sCentral Bureau of Statistics, the Arab population in 2013 was estimated at 1,658,000, representing 20.7% of the country's population.[7]
 Йордан7,930,491[8]Arabic official language
 Кувейт4,156,306[9]Arabic official language60% of Kuwait's population is Arab (including Kuwaitis and Arab expatriates).
 Ливан5,882,562[10]Arabic official language
 Ливи6,244,174[11]Arabic official language
 Мавритани3,516,806[12]Arabic official language
 Марокко32,987,206[13]Arabic co-official language withBerber
 Оман3,219,775[14]Arabic official language
Палестин УлсПалестин4,225,710Arabic official languageGaza Strip: 1,763,387, 100% Palestinian Arab,[15]West Bank: 2,676,740, 83% Palestinian Arab and other[16]
 Катар2,123,160[17]Arabic official language
 Саудын Араб27,345,986[18]Arabic official language
 Сомали10,428,043[19]Arabic co-official language withSomali
 Судан35,482,233[20]Arabic co-official language withEnglish
 Сири17,951,639[21]Arabic official language
 Тунис10,937,521[22]Arabic official language
 Арабын Нэгдсэн Эмират Улс8,264,070[23]Arabic official language
 Йемен26,052,966[24]Arabic official language

Араб цагаачид

[засварлах |кодоор засварлах]
Arab diaspora
FlagCountryNumber of ArabsTotal Population% ArabsNotes
БразилBrazil10,000,000200,000,0005%[25]
ФранцFrance5,880,00065,350,0009%[26]
ИндонезIndonesia5,000,000237,420,0002.1%[27]
АргентинArgentina3,500,00041,280,0008.5%[28]
Америкийн Нэгдсэн УлсUnited States3,500,000315,700,0001.11%[29]
ТуркTurkey1,600,00080,500,0002.1%[30]
ВенесуэлVenezuela1,600,00028,000,0006%[31]
ИранIran7,800,00080,000,0009.0%[32]
ЧадChad1,400,00010,329,20812.3%[33]
МексикMexico1,100,000115,300,0000.95%[34]
ЧилиChile1,000,00017,400,0005.8%[35]
ИспаниSpain800,00046,750,0002.4%
ИталиItaly760,00060,920,0001.2%
КолумбиColombia705,00046,370,0001.5%[36]
Нэгдсэн Хаант УлсUnited Kingdom500,00063,180,0000.8%[37]
ГерманGermany500,00082,000,0000.6%[38]
КанадCanada450,00033,500,0001.4%[39]
НидерландNetherlands480,00016,750,0002.8%[40]
АвстралиAustralia350,00022,970,0001.5%[41]
ГрекGreece250,00010,900,0002.2%

Эх сурвалж

[засварлах |кодоор засварлах]

Бусад унших

[засварлах |кодоор засварлах]
  • Price-Jones, David.The Closed Circle: an Interpretation of the Arabs. Pbk. ed., with a new preface by the author. Chicago: I. R. Dee, 2002. xiv, 464 p.ISBN 1-56663-440-7 pbk
  • Ankerl, Guy.Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western. INU PRESS, Geneva, 2000.ISBN 2-88155-004-5.

Гадаад холбоос

[засварлах |кодоор засварлах]
 Commons: Араб – Викимедиа дуу дүрсний сан
  1. "CIA World Factbook: Algeria". 2014-03-20.Эх хувилбараас архивласан: 2012-09-30. Татаж авсан:2015-09-10.
  2. "CIA World Factbook: Bahrain". 2014-06-23.Эх хувилбараас архивласан: 2010-12-29. Татаж авсан:2015-09-10.
  3. "CIA World Factbook: Bahrain". 2014-06-23.Эх хувилбараас архивласан: 2018-12-23. Татаж авсан:2015-09-10.
  4. "CIA World Factbook: Bahrain". 2014-06-23.Эх хувилбараас архивласан: 2014-07-02. Татаж авсан:2015-09-10.
  5. "CIA World Factbook: Egypt". 22 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 24 Арван хоёрдугаар сар 2018. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  6. "CIA World Factbook: Iraq". 20 March 2014.Эх хувилбараас архивласан: 24 Арван хоёрдугаар сар 2018. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  7. http://www.cbs.gov.il/www/hodaot2013n/11_13_097e.pdf
  8. "CIA World Factbook: Jordan". 20 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 21 Тавдугаар сар 2016. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.
  9. "Kuwait Population Census". 2015.Эх хувилбараас архивласан: 2015-03-19. Татаж авсан:2015-09-10.
  10. "CIA World Factbook: Lebanon". 20 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 12 Есдүгээр сар 2019. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.
  11. "CIA World Factbook: Libya". 20 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 24 Арван хоёрдугаар сар 2016. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  12. "CIA World Factbook: Mauritania". 20 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 24 Арван хоёрдугаар сар 2018. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  13. "CIA World Factbook: Morocco". 20 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 12 Зургадугаар сар 2007. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  14. "CIA World Factbook: Oman". 22 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 4 Нэгдүгээр сар 2019. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.
  15. "CIA World Factbook: Gaza Strip". 3 November 2013.Эх хувилбараас архивласан: 8 Зургадугаар сар 2014. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  16. "CIA World Factbook: West Bank". 3 November 2013.Эх хувилбараас архивласан: 6 Тавдугаар сар 2014. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.
  17. "CIA World Factbook: Qatar". 20 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 24 Арван хоёрдугаар сар 2018. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  18. "CIA World Factbook: Saudi Arabia". 20 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 29 Арван хоёрдугаар сар 2020. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  19. "CIA World Factbook: Somalia". 23 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 1 Долдугаар сар 2016. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  20. "CIA World Factbook: Sudan". 20 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 5 Хоёрдугаар сар 2019. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.
  21. "CIA World Factbook: Syria". 20 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 29 Арван хоёрдугаар сар 2017. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  22. "CIA World Factbook: Tunisia". 20 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 14 Аравдугаар сар 2012. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.
  23. "CIA World Factbook: United Arab Emirates". 20 June 2014.Эх хувилбараас архивласан: 4 Нэгдүгээр сар 2019. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.
  24. "CIA World Factbook: Yemen". 20 March 2014.Эх хувилбараас архивласан: 6 Наймдугаар сар 2016. Татаж авсан: 10 Есдүгээр сар 2015.
  25. "Saudi Aramco World : The Arabs of Brazil".Эх хувилбараас архивласан: 26 Арван нэгдүгээр сар 2005. Татаж авсан:24 March 2015.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  26. France's ethnic minorities: To count or not to count. The Economist (2009-03-26). Retrieved on 2013-07-12.
  27. Иш татахад гарсан алдаа: Invalid<ref> tag; no text was provided for refs namedHadramaut dan Para Kapiten Arab
  28. "الهجرة السورية اللبنانية إلى الأرجنتين". Fearab.org.ar.Эх хувилбараас архивласан: 20 Зургадугаар сар 2010. Татаж авсан:13 April 2010.{{cite web}}:Check date values in:|archive-date= (help)
  29. Иш татахад гарсан алдаа: Invalid<ref> tag; no text was provided for refs namedThe Arab American Institute
  30. Joshua Project."Country - Turkey :: Joshua Project Joshua Project". Татаж авсан:24 March 2015.
  31. Иш татахад гарсан алдаа: Invalid<ref> tag; no text was provided for refs namedthedailybeast.com
  32. "Iran".Эх хувилбараас архивласан: 24 April 2013. Татаж авсан:3 August 2013.{{cite web}}:Unknown parameter|deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  33. "Iran".Эх хувилбараас архивласан: 24 April 2013. Татаж авсан:3 August 2013.{{cite web}}:Unknown parameter|deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  34. Ben Cahoon."World Statesmen.org". World Statesmen.org. Татаж авсан:17 September 2011.
  35. (Испани)En Chile viven unas 700.000 personas de origen árabe y de ellas 500.000 son descendientes de emigrantes palestinos que llegaron a comienzos del siglo pasado y que constituyen la comunidad de ese origen más grande fuera del mundo árabe. (Memento 10. Зургаадугаар сар 2010цахим архивт)
  36. "Agência de Notícias Brasil-Árabe".Эх хувилбараас архивласан: 31 Нэгдүгээр сар 2016. Татаж авсан:24 March 2015.
  37. "British Arabs".Эх хувилбараас архивласан: 3 Нэгдүгээр сар 2015. Татаж авсан:24 March 2015.
  38. "Archive copy".Эх хувилбараас архивласан: 2013-12-30. Татаж авсан:2015-09-10.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  39. "إحصائيات كندا: الجمهرة وفقًا للأصول العرقية، في كل محافظة وإقليم (إحصاء سنة 2006)".Эх хувилбараас архивласан: 2012-03-09. Татаж авсан:2015-09-10.
  40. "Dutch media perceived as much more biased than Arabic media – Media & Citizenship Report conducted by University of Utrecht"(PDF),Utrecht University, 10 September 2010,Эх хувилбараас(PDF) архивласан: 28 Хоёрдугаар сар 2019, Татаж авсан:29 November 2010
  41. "Monash University Research Repository"(PDF).Эх хувилбараас(PDF) архивласан: 15 Дөрөвдүгээр сар 2005. Татаж авсан:24 March 2015.
"https://mn.wikipedia.org/w/index.php?title=Арабчууд&oldid=820070"-с авсан
Ангилал:
Нуугдсан ангиллууд:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp