ബോർണിയോ ദ്വീപിന്റെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുമലേഷ്യൻ സംസ്ഥാനമാണ്സബാഹ്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മലേഷ്യൻ സംസ്ഥാനമായ സറവക്, തെക്ക്ഇന്തോനേഷ്യയുടെകലിമന്തൻ പ്രദേശം എന്നിവ സബാഹിന്റെ കര അതിർത്തിയാണ്. സബാഹ് തീരത്തുള്ള ഒരു ദ്വീപ് ആണ്ഫെഡറൽ ടെറിട്ടറി ഓഫ് ലബുവാൻ. സബാഹിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്വിയറ്റ്നാമുമായും, വടക്കും കിഴക്കുംഫിലിപ്പൈൻസ് എന്നിവിടങ്ങളുമായി സമുദ്രാതിർത്തികൾ പങ്കിടുന്നു. സംസ്ഥാന തലസ്ഥാന നഗരം ആയകോട്ട കിനബാലു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രവും സബാഹ് സംസ്ഥാന സർക്കാറിന്റെ കേന്ദ്രവും ആണ്.സന്തക്കാൻ,താവൗ എന്നിവയാണ് സബായിലെ മറ്റ് പ്രധാന നഗരങ്ങൾ.മലേഷ്യയിലെ 2015-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം സംസ്ഥാന ജനസംഖ്യ 3,543,500 ആണ്.[20]
സബാഹിലെ ആദ്യകാല മനുഷ്യാവാസം 20,000 മുതൽ 30,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് മദായി-ബാറ്റൂറോങ് ഗുഹകളിൽ ഡാർവൽ ബേ പ്രദേശത്ത് കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്ചൈനയുമായി വ്യാപാരബന്ധം ഉണ്ടായിരുന്നു. 14- 15 നൂറ്റാണ്ടിൽ ബ്രൂണിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു സബാഹ്. അതേസമയം പ്രദേശത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗം 17-18 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ സുലു സുൽത്താറെ സ്വാധീനത്തിൽ വന്നു. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ബ്രിട്ടീഷ് കേന്ദ്രമായ വടക്ക് ബോർണിയോ ചാർട്ടേഡ് കമ്പനി ഈ സംസ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു.രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ മൂന്ന് വർഷക്കാലം സബാഹ് ജാപ്പൻറെ കീഴിലായിരുന്നു. 1946-ൽ ഒരുബ്രിട്ടീഷ് കിരീട കോളനിയായി സാബഹ് മാറി. 1963 ആഗസ്ത് 31 ന് സാബഹിന് ബ്രിട്ടിഷുകാർ സ്വയംഭരണം നൽകി. ഇതിനുശേഷം സബാ, ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് മലയയുടെ സ്ഥാപക അംഗങ്ങളിൽ ഒരാളായിരുന്നു.(1963 സെപ്തംബർ 16 ന് സ്ഥാപിതമായി)സറവക് പുറമേ,സിംഗപ്പൂർ (1965 ൽ പുറത്താക്കപ്പെട്ട),ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് മലയ (പെനിൻസുലർ മലേഷ്യ അല്ലെങ്കിൽ വെസ്റ്റ് മലേഷ്യ) എന്നീ രാജ്യങ്ങളും അംഗങ്ങളായിരുന്നു. അയൽസംസ്ഥാനമായ ഇന്തോനേഷ്യയെ ഫെഡറേഷൻ എതിർത്തു. ഇത് മൂന്നു വർഷത്തോളംഇന്തോനേഷ്യ-മലേഷ്യ സംഘർഷത്തിന് ഇടയാക്കി. ഫിലിപ്പീൻസിൻറെ കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ ഭീഷണികളോടൊപ്പം ഇത് ഇന്നും തുടരുന്നു.[21]
ടൈഫൂൺ ബെൽറ്റിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ് സബാ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഫിലിപ്പീൻസിൽ ഇടയ്ക്കിടെ ഉണ്ടാകുന്ന ടൈഫൂണുകളുടെ വിനാശകരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളെ ഇത് അസാധുവാക്കുന്നു.[22] such as theTyphoon Haiyan in 2013.[23]
സബാഹ് എന്ന പേരിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉറവിടം നിശ്ചയമില്ലാത്തതാണ്. ഇതെക്കുറിച്ചു പല സിദ്ധാന്തങ്ങളും ഉടലെടുത്തിട്ടുണ്ട്.[24] ഇതിലൊരു ഒരു സിദ്ധാന്തപ്രകാരം, ഒരു കാലത്ത് ഇതുബ്രൂണെ സുൽത്താനേറ്റിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നതിനാൽ, ഇതിന്റെ തീരപ്രദേശത്തു വന്യമായി വളർന്നു കാണപ്പെട്ടിരുന്നതും ബ്രൂണയിൽ[25] ജനപ്രിയവുമായിരുന്ന പിസാങ് സബ (പിസാങ് മെനുറം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു)[26][27] എന്ന പ്രത്യേക വാഴയിനത്തിൽനിന്നാണ് ഈ പേരു വന്നതെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ബാജാവു ജനങ്ങൾ ഇതിനെ പിസാങ് ജാബ[25] എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നു.തഗലോഗ്,വിസായൻ ഭാഷകളിലും ഒരു വിശേഷയിനം വാഴപ്പഴത്തിനു സാബഹ് എന്നു പേരു പരാമർശിക്കപ്പെടുമ്പൊൾ, ഈ വാക്കിന് വിസായൻ ഭാഷയിൽ തികച്ചു വിഭിന്നമായ "ശബ്ദമയമായ"[24] എന്ന അർത്ഥമാണ്. ഒരുപക്ഷേ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലെ ഉച്ചാരണ വ്യതിയാനത്തിൽ സാബ എന്ന പദം പ്രാദേശിക സമൂഹം സബാഹ് എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്.[26] ബ്രൂണെമജാപാഹിത് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഒരു സാമന്ത സംസ്ഥാനമായിരുന്ന കാലത്ത്,നഗരക്രേതാഗാമ എന്ന സ്തുതിഗീതത്തിൽ സബാഹ് എന്ന ഈ പ്രദേശത്തെ സെലൂഡാങ് എന്നു വിവരിച്ചിരുന്നു.[28][26]
20,000–30,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പാണ് ഈ പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള മനുഷ്യവാസ കേന്ദ്രം നിലനിന്നിരുന്നത് എന്ന് തെളിയിക്കുന്ന തരത്തിൽ, ടിങ്കായു നദിക്കടുത്തുള്ള ഡാർവെൽ ബേ പ്രദേശത്തെ മഡായി-ബതുറോങ് ഗുഹകളിലെ ഖനനങ്ങളിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ ശിലായുധങ്ങളും ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങളും തെളിവുകൾ നൽകുന്നു.[29] ഈ പ്രദേശത്തെ ആദ്യകാല നിവാസികൾ ആദിവാസി ഓസ്ട്രേലിയക്കാരുമായി സാമ്യമുള്ളവരാണെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു, എന്നാൽ അവരുടെ തിരോധാനത്തിന്റെ കാരണം അജ്ഞാതമാണ്.[30] 2003-ൽ, പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ 235,000 വർഷം പഴക്കമുള്ളതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ലഹാദ് ദാതു ജില്ലയിലെ മൻസുലി താഴ്വര കണ്ടെത്തി.[31] സെമ്പോർണ ജില്ലയിലെ സ്കൾ കുന്നിലെ (ബുക്കിറ്റ് ടെങ്കോറാക്ക്) പുരാവസ്തു സ്ഥലം നിയോലിത്തിക്ക് കാലത്തെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൺപാത്ര നിർമ്മാണ കേന്ദ്രമായിരുന്നു.[32][33]
↑Kathy MacKinnon (1996).The Ecology of Kalimantan. Periplus Editions. pp.55–57.ISBN978-0-945971-73-3.Since 1980, the Sabah Museum staff have carried out excavations in the Madai and Baturong limestone massifs, at caves and open sites dated back 30,000 years. Baturong is surrounded by large area of alluvial deposits, formed by the damming of the Tingkayu River by a lava flow. The Tingkayu stone industry shows a unique level of skills for its period. The remains of many mammals, snakes, and tortoises were found, all food items collected by early occupants of the rock shelters.
↑"About Sabah".Sabah Tourism Promotion Corporation and Sabah State Museum. Sabah Education Department. Archived fromthe original on 15 May 2016. Retrieved15 May 2016.
