Bhâsa Persia iyâ arèya sala sèttong bhâsa dâri rompon bhâsa Iran.[1] Ètotoraghi sarèng minoritas è Iran, Tajikistan, Afganistan bân Uzbekistan. Bânnya'nah sè adhâbu angabi' sampè' 35 juta orèng. È Iran, panotor bhâsa rèya sampè' 25% pendudugghâ. Bhâsa Dâri Afghani ampon bânnya' acampor sarèng bhâsa-bhâsa akadhi Mongolia.[2]
IstilahPersia esèrap dâri bhâsa latin:Persia, sè esèrap dâri bhâsa Yunani Kuno:Persis[3] panèka bhângon helenisasi dâriPārsa dâlâm bhâsa Persia kona sè artèna "Persia" (Sèttong wilaya è Iran, sè ècangkop para' sakabbhina provinsi Fars).
Farsi panèka endonim ka'angguy bhâsa nèka, bân umum jhughân èghunaaghi ḍâlâm bhâsa-bhâsa laèn. Namong dâ'iyâ, Akademi Bhâsa bân Sastra Persia anyataaghi jhâ' oca'Farsi mon bisa ta' osa angghuy ḍâlem bhâsa asing, bân èsaranaghi nganguy oca' sè lèbbi umum otabâ ampon mapan dâlâm bhâsa-bhâsa laèn polana akadhi tandhâ pèran bhâsa Persia sè cè' palengkap dâ'ka bhâsa-bhâsa.[4][5][6][7]
Bhâsa Persia mènangka anak cabang bhâsa bhâsa Indo-Iran. Sadhâjâ pakar bhâsa bân sejarawan partajâ jhâ' pârkâmbhângan bhâsa Persia alèbbhâti tèngkathân-tèngkathân akadhi:
- Bhâsa Persia Kona (k. 600–300 SM).
- Bhâsa Persia Tèngnga (k. 300 SM–651 M).
- Bhâsa Persia Anyar (651–samangkèn).
Bhâsa Persia andi' tèllo'dialek baku:
Persia Iran (otabâ "Persia bèrè'") èdhâbu è Republik Islam Iran bân minoritas è Irak otabâ naghârâ-naghârâ pâsèsèr Teluk Persia. Persia Afganistan (jhughân èsebbhut "Persia Tèmor", otabâ "Dari") èdhâbu è Afganistan. Persia Tajik (jhughân coma èsebbhut "Tajik") èdhâbu è Tajikistan bân Uzbekistan. Dialek nika ètolès dâlâm alfabet Kiril.
Bâdâ jhughân jumla dialek lokal dâri Iran, Afganistan, bân Tajikistan sè sakonni' bidhâ dâri bhâsa Persia Baku. Dialek Hazara (è Afganistan tèngnga bân Pakistan), Dialek Tat bân cèm-macèmma Tat Yahudi è pâghunongan Kaukasus, Darwazi (in Afganistan bân Tajikistan), Basseri (è Iran bhâgiyân lao'), bân dialek Teheran. Adhâbu Persia Afganistan bân Tajik andi' kasalèngngartèan sè tègghi, èbhândhingaghi ka dialek Persia è Iran.
Sâbèllunna maso'nah Islam, masyarakat Persia aghunaaghi duwe' engan horop ḍâ' bèkto Pahlavi, èngghi panèka horop sè èmodifikasi dâri Bhâsa Aram, bân engan sèttongah iyâ arèya horop asli sâtempat sè èsebbhut 'Dindapirak' otabâ dâlâm bhâsa Persia Modèrèn èsebbhut 'Dindabireh' (horop soccè).
Bhâsa Persia modèrèn aghunaaghi horop Arab sarèng tambhâân 4 horop ghâbây anolèsaghi 'zh', 'ch', 'p', bân 'g'.
