I ragg còsmich hinn di partisei energetich de bon che vegnen delspazzi. I ragg còsmich interagissen con l'atmosfera terrester e originen diversi alter partisei secondari[1].
squas l'1% mes'cia minga omogenea de alternuclei atòmich
Se mettom a confront l'abbondanza di nuclei di ragg còsmich rispett a quella di nuclei del sistema solar, a se incòrgiom che gh'è ona bella differenza. I nuclei deLi (Litio),Be (Berilli),B (Bòro) hinn pusse abbondant in di ragg còsmich. La medesima ròbba la succed per i nuclei deSc (Scandi),V (Vanadi) eMn (Manganes). Ch'el fenòmen chì el se spiega con laspallazion di nuclei pussee grand (compagn delC (Carboni) e delFe (Ferr)) che se framment in nuclei pussee piscinin quand che colliden con el mezz interstellar.[2]
I ragg còsmich hinn originaa de different meccanism fisegh ad alta energia (se pensa:stell de neutron,bus negher,super novae, ma la ricerca europea l'è dree ancamò a descovrì de in dove che vegnen[3] ). Di ragg còsmich primari se pò misurà elspetter de energia ineV pernucleon:
I ragg còsmich a resten in de la nòstra galassia, imprigionaa dicamp elettromagnetich, per on temp medio de 107 ann. Qui pussee energetich a scappen prima de la nòstra galassia e pòden anca 'rivà in di alter galassi.
↑Gaissner Thomas K., "Outstanding Problems in Particle Astrophysics", Neutrinos and Explosive Events in the Universe, Proceedings of the 14th Course of the International School of Cosmic Rays Astrophysics, a NATO Advanced Study Institute, held in Erice, Italy, 2-13 July 2004. Edited by Maurice M. Shapiro, Stanev Todor, and John P. Wefel. NATO science series II: Mathematics, physics and chemistry, vol. 209. ISBN-10 1-4020-3746-5 (HB); ISBN-13 978-1-4020-3746-7 (HB); ISBN-10 1-4020-3748-1 (e-book); ISBN-13 978-1-4020-3748-1 (e-book); QB 464.2.N364 2005. Published by Springer, Dordrecht, The Netherlands, 2005, p.3
↑Shapiro, Maurice M. & Silberberg, Rein (1970). Ann. Revs. Nucl. Sci., 20:323.