Ol so territori l'è squas tut pianura e i uneg muvimeent in representads de un quaimontexell moreneg ind la zona sud oriental e nord ocidental; ind el territori lituan se cunta plussee de 3.000lag. I fium principai a inn olNemunas e ol so afluentNeris. In su la costa baltega la se trœva unalaguna, qe la se slunga in vers infina a tocar la citaa de Kaliningrad.
Olclima l'è intermedi intra quei temperads oceaneg de l'Europa de l'ovest e quei plussee continentai de l'est; mediament se g'ha deiinvern plutost freids, un poo plussee dolç in su la costa (jenar:Kaunas -6°C,Klaipeda -3°C) eistad fresqe, squas istess in su tut ol territori (16-17°C). I precipitazion a vann intra un massim de 700 mm in su la costa e minim de men de 500 mm ind i zone plussee de dent.
De conseguenza, la vejetazion l'è prevalentement forestal, anca se a'l dí d'incœ la quata domà ol 28% de la superfix total; ol rest l'è stait regalad a l'agricoltura. L'ambient l'è, de tut i maner, plutost ben tegnud; i uneg preocupazion per i ambientalista a vegnen deicentrai nuclear, jeneralment ereditade del passad sovieteg (in particolar quella deIgnalina).
I prim abitants de la Lituania inn staits iBalti, infin del I milleni prima deCrist; a partir delsecol XIII ol territori l'è diventad ungranducad ereditari.
Ind el secol XIV, cont un matrimoni, l'è començada l'union cunt laPolonia, qe la rivarà infina a la fin del '700. Ind el1795 la Lituania la passa dent ind laRussia.
Ind el1918, ocupada dei todesc, la se deciara indipendenta; la so indipendenza la narà inanz infin a'l1940 quand, insema cont tut i paes delBalteg, l'è incorporada ind l'Union Sovietega. Del1941 a'l1944 g'è la guerra cont i todescnazista, qe ge mazzen 200.000 juder.
Ind el1990 ol parlament al deciara l'indipendenza, recognossuda però domà l'ann qe vegn; la Lituania l'è naita inanz in su la strada de lademocrazia, infin a entrar (1/5/2004) ind laNATO e ind l'Union Europea.
La popolazion lituana l'è costituida per incirca ol 85% de lituan etneg, qe parla lalengua lituana, vuna dei dü lengov anc'mò vive de la fameiaindoeuropeabaltega. 'Sta percentual insí volta la vegn del fait qe, anca sota ol domini sovieteg, la Lituania l'è semper staita una republega tradizionalista, poc industrializada e qe l'è staita per quest miga invasa dei russ. Iruss a cunten per ol 6% complessiv, prevalentement ind i citaa grande e cont una curiositaa: a inn ol 55% ind la citaa deVisaginas. Ipolones a inn incirca ol 6,5%, concentrads ind i rejon del sudest.
Olmoviment natural de la popolazion l'è, dei prim agn '90, in negativ; la popolazion urbana l'è oramai ol 70% del total, per la plupart dent ind i citaa plussee grosse (Vilnius, Kaunas, Klaipeda,Panevėžys,Šiauliai).
La Lituania, comè tuts i paes de l'exUnion Sovietega, g'hann havud de afrontar ol passaj de l'economia socialista del period sovieteg e quella del liber mercad de dop l'indipendenza; qell passaj qí l'ha portad dei gross problema (inflazion, crodada del PIL), ma ol process de liberalizazion de l'economia al s'è mai fermad.
Infin a'l1945 la Lituania l'era un paes q'al scampava de agricoltura e allevament; a'l dí d'incœ domà ol 7% delPIL al vegn de lí. I colture inn quei carateristege dei paes nordeg:forment,biedrava,lin,pom de terra,orj; i bestie plussee allevade a inn porcei e vaqe. De notar la pesca (merluz).
L'industria l'è prategament nassuda dop ol 1945, cont i sovieteg, qe g'hann metud in pee stabilimentsmetallurjeg,qimeg,mecaneg. La strutura industrial l'è restada un poo ferma del period sovieteg, e insí qe la Lituania l'è miga bona de competer cont i industrie ocidentai; una bella part del so trafeg comerçal al va de conseguenza anc'mò in vers la Russia, comè ind el period sovieteg.
Olsetor terziari l'è dree a desvilupar-s: l'è important ol port de Klaipeda, cont la so zona economega libera.
Article by Rubén Berríos Martínez, THE WASHINGTON POST, Washington, D.C., May 23, 1990 / 05-23-1990
La Lituania (nom ofiçal:Lietuvos Respublika) a l'è una republega. Ol president a l'è olGitanas Nausėda (del2019). Ol Prim Ministr a l'è olIngrida Šimonytė (del2020).
.svg)
