L'Estònia a l'é unn-a de trænaçioìn bàltiche e a confìnn-a co-aLetònia a sùd e co-aRùscia, pi-â ciù pàrte pe mêzo doLâgo Peipus, a levànte. A nòrd a l'é bagnâ da-oGórfo de Finlàndia, o quæ a sepâra da-ostâto finlandéize, e a ponénte da-oMâ Bàltico, ch'a sepâra da-aSvéçia. O teritöio èstone o l'é formòu da 'na pàrte de tærafèrma, da-e dôe grénde îzoe deSaaremaa e deHiiumaa, e da âtre 2.200 îzoe e izoöti lóngo a còsta de levànte do Mâ Bàltico[1], pe 'n'àrea totâle de 45.339 km2 e 'na popolaçión de 1,3 milioìn.
A capitâle de l'Estònia, e çitæ ciù grànde da naçión ascì, a l'éTallinn; e âtre çitæ ciù inportànti sónTartu eNarva. Aléngoa èstone a l'é quélla ofiçiâ do pàize eléngoa moæ da ciù pàrte da popolaçión, óltre che segóndaléngoa finnìca ciù parlâ a-o móndo.
Depoî avéi conservòu 'n govèrno democràtico pi-â ciù pàrte do perîodo tra e dôe goære, co-o sccéuppo daSegónda Goæra Mondiâle l'Estònia a l'à diciaròu a sòneotralitæ. vegnìndo però òcupâ ségge da l'Unión Soviética into1940 che da-aGermanîa nazìsta into1941, pe pöi pasâ tórna sótt'a-i soviétichi con l'instituçión daRSS Èstone. A despæto da pèrdia,de facto, da sò indipendénsa, con l'òcupaçión de l'Unión Soviética a naçión a l'é continoâde iure pe mêzo di sò raprezentànti diplomàtichi e do sògovèrno in exìlio. A ògni mòddo, aprêuvo a-a rivòlta pacìfica di ànni1988-1990 conosciûa co-o nómme de "rivoluçión cantâ", a-i 20 de agósto do1991 l'indipendénsa de l'Estònia a l'é stæta ristorâ.