Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Sâta a-o contegnûo
Wikipedia
Riçèrca

Estònia

Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize
Da Wikipedia
ZE
Quésta pàgina a l'é scrîta inzenéize, segóndo agrafîa ofiçiâ
A bandêa de l'Estònia
A poxiçión de l'Estònia in sciâ càrta giögràfica
Càrta fìxica de l'Estònia

L'Estònia (Eesti inèstone, prononçiòu[ˈeːsʲti]), conosciûa ofiçialménte cómmeRepùbrica d'Estònia (Eesti Vabariik inèstone, prononçiòu[ˈeːsʲti]), a l'é 'n pàize de l'Eoröpa scitoòu intaregión bàltica.

Giögrafîa

[modìfica |modìfica wikitèsto]

L'Estònia a l'é unn-a de trænaçioìn bàltiche e a confìnn-a co-aLetònia a sùd e co-aRùscia, pi-â ciù pàrte pe mêzo doLâgo Peipus, a levànte. A nòrd a l'é bagnâ da-oGórfo de Finlàndia, o quæ a sepâra da-ostâto finlandéize, e a ponénte da-oMâ Bàltico, ch'a sepâra da-aSvéçia. O teritöio èstone o l'é formòu da 'na pàrte de tærafèrma, da-e dôe grénde îzoe deSaaremaa e deHiiumaa, e da âtre 2.200 îzoe e izoöti lóngo a còsta de levànte do Mâ Bàltico[1], pe 'n'àrea totâle de 45.339 km2 e 'na popolaçión de 1,3 milioìn.

A capitâle de l'Estònia, e çitæ ciù grànde da naçión ascì, a l'éTallinn; e âtre çitæ ciù inportànti sónTartu eNarva. Aléngoa èstone a l'é quélla ofiçiâ do pàize eléngoa moæ da ciù pàrte da popolaçión, óltre che segóndaléngoa finnìca ciù parlâ a-o móndo.

Stöia

[modìfica |modìfica wikitèsto]

A prezénsa de l'òmmo inte tære dónde òua gh'é o modèrno stâto èstone a l'é docomentâ za da-o X milénio prìmma de Crìsto. Inte l'etæ de mêzo a popolaçión do pòsto a l'é stæta unn-e de ùrtime de l'Eoröpa a abandonâ areligión pagànn-a e a convertîse a-ocristianêximo aprêuvo a-acroxâ livoniànn-a, vosciûa da-ipàppi intosécolo XIII[2]. Depoî sécoli de domìnio de l'órdine teotònico, daDanimàrca, daSvéçia e de l'inpêro rùscio, o l'à incomensòu a svilupâse 'n sénso deidentitæ naçionâle èstone vèrso a meitæ dosécolo XIX. Quésto o l'à portòu, a-i 24 de frevâ do1918 a-a diciaraçión d'indipendénsa de l'Estònia da-arepùbrica rùscia e da l'inpêro tedèsco e, depoî a fìn daPrìmma Goæra Mondiâle, a-aGoæra d'Indipendénsa do 1918-1920, inta quæ i èstoni són ariescîi a bàtte i invasoî bolscevichi e a difénde a zoêna repùbrica.

Depoî avéi conservòu 'n govèrno democràtico pi-â ciù pàrte do perîodo tra e dôe goære, co-o sccéuppo daSegónda Goæra Mondiâle l'Estònia a l'à diciaròu a sòneotralitæ. vegnìndo però òcupâ ségge da l'Unión Soviética into1940 che da-aGermanîa nazìsta into1941, pe pöi pasâ tórna sótt'a-i soviétichi con l'instituçión daRSS Èstone. A despæto da pèrdia,de facto, da sò indipendénsa, con l'òcupaçión de l'Unión Soviética a naçión a l'é continoâde iure pe mêzo di sò raprezentànti diplomàtichi e do sògovèrno in exìlio. A ògni mòddo, aprêuvo a-a rivòlta pacìfica di ànni1988-1990 conosciûa co-o nómme de "rivoluçión cantâ", a-i 20 de agósto do1991 l'indipendénsa de l'Estònia a l'é stæta ristorâ.

Pòsti de interesse

[modìfica |modìfica wikitèsto]
  • L'âtociàn de Haanja
    L'âtociàn de Haanja
  • catedrâle de Santa Marìa, Tallin
    catedrâle de Santa Marìa, Tallin
  • O parlaménto
    O parlaménto
  • Kolm Õde (E Trê Sêu), câze do sécolo XV
    Kolm Õde (E Trê Sêu), câze do sécolo XV

Economîa e polìtica

[modìfica |modìfica wikitèsto]

L'Estònia a l'é 'npàize svilupòu co-în'economîa a âto rédito e 'n livéllo asæ âto de svilùppo segóndo a scâ de l'Ìndice de Svilùppo Umâno[3]. A l'à 'n bón livéllo dequalitæ de vìtta[4], d'educaçión[5], de digitalizaçión di servìççi pùblichi[6][7] e de l'economîa in generâle[8]. A l'é 'narepùbrica parlamentâre,democràtica eunitâia, spartîa in15 contêe ciamæmaakond.

A naçión a l'é un di ménbri de l'Unión Eoropêa, de l'Eorozöna, de l'Àrea Schengen, daNATO e de l'OECD.

Nòtte

[modìfica |modìfica wikitèsto]
  1. (EN) Matthew Holehouse,Estonia discovers it's actually larger after finding 800 new islands, in scetelegraph.co.uk.URL consultòu o 10 arvî 2022.
  2. (EN)Country Profile - LegaCarta, in scelegacarta.intracen.org.URL consultòu o 10 arvî 2022.
  3. (EN)Human Development Report 2020: Estonia (PDF),United Nations Development Programme, 2020.URL consultòu o 10 arvî 2022.
  4. (EN)Estonia - Ranked 17th of 167,Legatum Prosperity Index 2020.URL consultòu o 10 arvî 2022.
  5. (EN) Branwen Jeffreys,Pisa rankings: Why Estonian pupils shine in global tests, in scebbc.com, 2 dexénbre 2009.URL consultòu o 10 arvî 2022.
  6. (EN)Estonia among top 3 in the UN e-Government Survey 2020, in scee-estonia.com, 24 lùggio 2020.URL consultòu o 10 arvî 2022.
  7. (EN) Theresa Harold,How A Former Soviet State Became One Of The World’s Most Advanced Digital Nations, in scealphr.com, 30 òtôbre 2017.URL consultòu o 10 arvî 2022.
  8. (EN)Number of start-ups per capita by country, in sce2020.stateofeuropeantech.com.URL consultòu o 10 arvî 2022.

Bibliografîa

[modìfica |modìfica wikitèsto]

Âtri progètti

[modìfica |modìfica wikitèsto]

Altri progetti

Colegaménti estèrni

[modìfica |modìfica wikitèsto]
V · D · M
Stâti de l'Eoröpa
Albanîa Albanîa ·Andòra Andòra ·Àostria‎ Àostria‎ ·Azerbaijan Azerbaijan[1] ·Bèlgio Bèlgio ·Bielorùscia Bielorùscia ·Bòsnia-Erçegòvina Bòsnia-Erçegòvina ·Bulgarîa Bulgarîa ·Çitæ do Vaticàn Çitæ do Vaticàn ·Croàçia Croàçia ·Danimàrca Danimàrca ·Estònia Estònia ·Finlàndia Finlàndia ·Frànsa Frànsa ·Giörgia Giörgia[1] ·Germània Germània ·Grêcia Grêcia ·Irlànda Irlànda ·Islànda Islànda ·Itàlia Itàlia ·Kazakistan Kazakistan[1] ·Letònia Letònia ·Liechtenstein Liechtenstein ·Litoània Litoània ·Lusenbùrgo Lusenbùrgo ·Maçedònia do Nòrd Maçedònia do Nòrd ·Mâta Mâta ·Moldàvia Moldàvia ·Mónego Mónego ·Montenéigro Montenéigro ·Norvéggia Norvéggia ·Pàixi Bàsci Pàixi Bàsci ·Polònia Polònia ·Portogàllo Portogàllo ·Régno Unîo Régno Unîo ·Repùbrica Cêca Repùbrica Cêca ·Romanîa Romanîa ·Rùscia Rùscia[2] ·Sàn Marìn Sàn Marìn ·Sèrbia Sèrbia ·Slovàchia Slovàchia ·Slovénia Slovénia ·Spàgna Spàgna ·Svéçia Svéçia ·Svìsera Svìsera ·Turchia Turchia[2] ·Ucraìnn-a Ucraìnn-a ·Ungherîa Ungherîa
Riconosciménto limitòuAbkhazia Abkhazia[1] ·Kosovo Kosovo ·Oséçia do Sùd Oséçia do Sùd[1]
De facto indipendéntiTransnistria Transnistria
DipendénseDanimàrca Danimàrca (Fær Øer Fær Øer) ·Régno Unîo Régno Unîo (Gibiltæra Gibiltæra ·Guernsey Guernsey ·Jersey Jersey ·Izoa de Man Izoa de Man)
  1. 12345Stâto parçialménte eoropêo a segónda da convençión giögràfica adotâ
  2. 12Parçialménte in Àzia
Contròllo de outoritæVIAF(EN) 134320092 ·ISNI(EN) 0000 0001 2154 7281 ·LCCN(EN) n82253985 ·GND(DE) 4015587-0 ·BNF(FR) cb12002382x(data) ·BNE(ES) XX452760(data) ·BAV(EN, IT) 497/10150 ·NDL(EN, JA) 00577526
Estræto da "https://lij.wikipedia.org/w/index.php?title=Estònia&oldid=262845"
Categorîe:
Categorîe ascôze:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp