Con unn-a superfîcie de 110.994 km2 a Bulgarîa a l'é a 14a naçion europêa pe estenscion. A seu poxiçion into corso da stöia a l'ha reiza 'n importante incrôxo pe varie civilizzaçioìn e difæti a l'é o pòsto dove l'è stæto ritrovòu tanti antighi artefatti metallurgichi, religiôzi e culturâli a-o mondo. A lunghéssa complescîva di confìn bùlgari a l'é de 2245 km, 1181 terrestri, 686 fluviâli e 378 costieri. A ræ stradâle da Bulgarîa a l'è lónga 36.720 km, a ræ feroviâria 4.300 km.
A popolaçion, de 7,49 milioni de personn-e, a l'é prinçipalmente urbann-a e a vive inti capoleughi de-evinteutto provinçe. A ciù parte de attivitæ commerciali e culturali son concentræ inta capitaleSòfia. I settôri predominanti én l'agricoltûa, iserviçi, oturìximo, l'inzegnerîa energética e l'indùstria leggera, tùtti sostegnûi da-e risorse naturali locali.
Çerte coltûepreistòriche han incominsòu a sviluppâse in tære bûlgare intoNeolìtico. In prinçipio son stæte abitæ da-iTraci e dòppo da-iGrechi e da-iRomâni. I Bùlgari én in pòpolo ben antigo e originâio de l'Asia Centrale: son arrivæ inte l'attuale Bulgarîa into corso doVII sécolo, dove se son fûzi con a popolaçiòn locale - sorviatùttoslavi (da-i quæ àn adottòu a lengua) e trachi - pe formâ oPrimmo Stâto bûlgaro. Inti sécoli successivi (crestianizzàndose inte l'anno865) a Bulgarîa a l'à lottòu con éxito alterno contra l'Impero Bizantìn e oPatriarcòu de Costantinòpoli pe fâ vài a seu poxiçion inti Balcani. Inta segonda meitæ doXIV secolo a naçion a l'é stæta invâza e gradualmente annéssa a-o nascénteImpero ottomàn.
A primma tràccia de unificaçion étnica e naçionâle bûlgara a se datta con l'avvénto do Primmo Impêro Bûlgaro, che o dominâva a ciù parte di Balcâni e che o l'è diventòu o céntro culturâle di pòpoli slavi inte l'ærto Medioêvo. Dòppo in periodo de domìnio bizantìn o Stato Bùlgaro o l'è rizòrto. Co-a cheita doSegondo Impêro Bûlgaro into1396 i seu teritöi én finîi sotta o contròllo de l'Impêro Ottomàn pe quæxi çinque sécoli.
A Bulgarîa a l'à riconquistòu a seu indipendénsa comme conseguénsa darivòlta d'arvî (1876), organizzâ e guidâ da-i eröi naçionâliVasil Levski eHristo Botev, a quae spietâ represción a l'à sponciòu l’impero rùscio a diciarâ guæra a l'impero ottomàn inte l'arvî1877. Graçie a-otrattâto de San Steva ch'o l'à misso fin a-a guæra, a Bulgarîa a l'é stæta proclamâ inprinçipâto tributâio de l'impêro ottomàn a-i 3 de Marso1878. Questo o l'è stæto rivisto a-i 13 de lùggio da-otrattâto de Berlin, ch'o l'à ridimenscionòu fortemente o teritöio bùlgaro, ma o l'à portòu o consénso de-e poténse occidentali a-o prinçipâto autònomo.
Oterso stato bùlgaro o s'é anche repiggiòu a provinsa autònoma daRumêlia orientâle a-i 6 de Setémbre1885 (festa naçionâle), arivando a ciù ò meno e dimenscioìn d'ancheu. A proclamaçion do rêgno e a complêta indipendénsa, coscì comme o seu riconoscimento internaçionâle a s'é realizâ a-i 22 de setémbre do1908. Tra o1912 e o1913 a l'é stæta coinvòlta inte dôeguære balcaniche, a primma in alleansa con tùtti i âtri stati balcanici contra a Turchîa e a segonda da sôla contra i âtri stati da penîzoa balcanica, e inte questo perìodo a l'à variòu e seu dimenscioìn, primma in aumento, scin quæxi a-e dimenscioìn do trattâto de San Steva, e pöi in riduçión.
Aguæra rùscio-tûrca tra o1877 e o1878 (ciamâ in bûlgaro «освободителна»,osvoboditelna, saiæ a dî “de liberaçion”) a l'àiva donca portòu a-a nàscita do Terso Stâto Bûlgaro, diventòu indipendénte into1908. I anni a vegnì àn visto tanti conflitti inti pàixi vixin, che a-a fin son diventæ a causa che a l'à portòu a Bulgarîa a alleâse con aGermania inte tùtte e dôe e guære mondiâli.
.svg)
.jpg)
_-_panoramio.jpg)
.svg)
.svg)
.svg)
.svg)
