A bandêa de AndòraA poxiçión de Andòra in sciâ càrta giögràficaCàrta fìxica de Andòra
Andòra (inzenéizeAndòrra ascì[1],Andorra incatalàn, prononçiòu[ənˈdorə]), conosciûo ofiçialménte cómmePrinçipâto de Andòra (Principat d'Andorra in catalàn)[2], o l'é 'n pàize de l'Eoröpa sùd-òcidentâle sénsa sbòcco in sciô mâ.
O Prinçipâto de Andòra o se trêuva intapenîzoa ibérica, inta pàrte de levànte dimónti Pirenæi, e o confìnn-a co-aFrànsa a nòrd e co-aSpàgna a sùd. O l'é a sèsta naçión ciù picìnn-a de l'Eoröpa, co-în'àrea de 468 km2 e 'na popolaçión de ciù ò mêno 77.006[3][4], nùmeri pe-i quæ o l'é o sezén pàize ciù picìn do móndo pe estensción e l'unzén pe popolaçión[5]. A sò capitâle, e çitæ ciù grànde da naçión ascì, a l'éAndòra a Vêgia, a quæ, trovàndose a 'n'altitùdine de 1.023 mêtri in sciô livéllo do mâ, a l'é quélla ciù âta de tùtto o continénte[6].
O teritöio che d'ancheu o fa pàrte do stâto de Andòra o l'é stæto de lóngo frequentòu da l'òmmo, con vàrie testimoniànsepreistòriche che són stæte atrovæ inte gròtte da zöna. Segóndo 'na lezénda popolâre a naçión a l'é stæta fondâ da-oCarlomàgno inte l'ànno805, cómme riconpénsa pe l'agiùtto di sò abitànti inta goæra cóntra isaracìn. Da quéllo moménto o l'é stæto controlòu da-icónti de Urgell, i quæ, depoî di fórti scóntri co-agêxa do pòsto, àn firmòu i doî tratâti ciamæPareatges (into1278 e into1288). Segóndo 'sti tratâti chi o potêre in sciô féodo o vegnîva spartîo tra o cónte e l'arçivéscovo de Urgell, proclamàndo dónca a nàscita do prinçipâto[10].