Treponema pallidum, de bacterie die syfilis bringk, is spiraolvörmeg en te klein veur oonder 'ne leechmicroscoop gezeen te weure.Dit soort bölte kump väöl veur bij 't secundair stadium vaan syfilis.Syfilis bij de vagina.
Syfilis, ouch bekind es deFranse krenkde, is 'nbacterieelgeslachskrenkde mèt espathogeenTreponema pallidum, 'n klein bacterie die ouch veurframboesia en e paar aander krenkdes kin zörge. Veur zoewied bekind koume bacterie en krenkde allein bijlui veur. De krenkde weurt euvergedrage door seksueel contak en bij degeboorte. 't Heet hevege gevolge, neet allein veur de geslachsdeile meh eigelek veur alle liefsdeile, en heet dudeleke symptome die aon versjèllende hoedkrenkdes doen dinke. NaoAIDS is 't ein vaan de gevierlekste geslachskrenkdes; es me 't oonbehandelt liet, kin 't op de langen door veur d'n doed of serieus liefeleke en/of geisteleke handicaps zörge. Behandeling gebäört mètantibiotica;penicilline G wèrk bij syfilis miestal nog.
Syfilis weurt dèks in veer fases ingedeild: de primair, secundair, latente en tertiair fase. Door de dudeleke symptome weurt de diagnoos allewijl dèks snel gestèld; me kin bij oonzörgvöldeg wèrke evels aon de ein of aander hoedkrenkde dinke.
Primaire syfilis löp me gemeinelek op door direk seksueel contak mèt wundsjes. De ierste symptome versjijne vaan 3 tot 90 daog (gemiddeld 21) nao de besmetting; daan versjijnt e wundsje,sjaanker geneump, wat gemeinelek e pijnloes en neet-jeukendetterwundsje is. Soms zien mie wundsjes present; die boete de genitalië doen wel ins pijn. Dèks (80%) zètte delymfekliere roond 't wundsje oet. 't Kin tösse drei en zes wieke blieve zitte zoonder behandeling.
Secundair syfilis trejt zoe tösse veer en tien weke op. Daan kinne deroomp, dehan en deveuj bedék rake mèt raosroejen oetslaag, die miestal neet jeuk. Op sliemvleze vörme ziech witte vrattelechtege lesies (foto) bekind escondyloma latum. Me kin ouch las kriege vaankoorts,keelpijn,koppijn, gewiechsverluus en haoroetval. Zeldzaam bijversjijnsele zien oonder mieneerkrenkdes enatritis.
Nao de secundair fase trejt 'nen tied op, zoe roond e jaor nao de besmetting, boe-in me niks merk, de krenkde dus gein symptome heet. Es de latente periood vreug intrejt, hervèlt me soms wel in ieder symptome.
De lèste fase vaan de syfilis trejt drei tot wel 15 jaor of nog later nao de infectie in en heet extreem gevolge. Dees fase trejt neet bij alle lijers op, bij oongeveer e daarde vaan hun die neet weure behandeld. In dees fase is de krenkde neet besmettelek.
Me verdeilt de tertiair fase in drei types: gummateus syfilis (15%), neurosyfilis (6,5%) en cardiovasculair syfilis (10%). 't Ierste typ zörg veur allemaol groteske, tumorechtege gezwelle, die weik aonveule en chronisch vaan aard zien. Ze kinne euveral optrejje, meh veural op dehoed, delever en dekneuk. Allewel tot 't sjokkend oetzuut, is dit nog de mins serieus soort vaan tertiar syfilis. Neurosyfilis vèlt 'tcentraal nervestèlsel aon, wat ziech dèks manifesteert eshersevleesoontsteking (syfilitische meningitis). Gevolge zienapathie,insulte,dementie enevewiechsprobleme. Syfilis aon de bloodsumloup zörg dèks veuraortitis (oontsteking aon d'naorta). Dit kin leie tot zwellinge in d'n aorta, wat weer 't risico op verstopping groet maak; verstop ziech d'n aorta, daan störf de patiënt acuut.
Pas aon 't ind vaan devieftienden iew is syfilis in Europa bekind. Me meint soms totColumbus en/of aander vreug oontdèkkingsreizegers 't oetde Nui Wereld höbbe mètgenome. 't Is evels good meugelek tot de krenkde in de aajdheid en middeliewe veurlepra woort aongezeen. Analyse vaan kneuk die me inPompeii voont wieze op 't bestoon vaan de krenkde veur de oontdèkking vaan Amerika. Wie daan ouch, in de zestienden iew verspreide ziech de krenkde snel euverEuropa. In väöl len stoont ze bekind es deFranse krenkde of nog oonder aander geografische begrippe; aon d'n eine kant esxenofoob veuroerdeil euver de losbandegheid vaan aander volker, aon d'n aandere kant es teike tot zielui de krenkde oet aander len mètbrachte. De naomsyphilis stamp oet 'tLatiens gediechSyphilus sive morbus gallicus vaanGirolamo Fracastoro. De hoofpersoen is dao 'nesjieper dee de godApollo beleideg; dee straof häöm daoveur mèt de krenkde. 't Doort iewe ietot me tot e beter begrip vaan de krenkde kaom; aanders es druper waor ze neet in 't minste te behandele. Begin twintegsten iew begós me de krenkde te behandele mètarsenicum; e peerdsmiddel umtot 't zelf hiel sjäöjelek is. Ouch biologische behandeling woort gedoon: me besmetde patiënte bewös mètmalaria, zoetot de hoeg koortse de krenkde oetdreve. Malaria kós daan sumpel mètkinien weure geneze. Pas bij de oontdèkking vaan de penicillien woort de krenkde ech behandelbaar. Bekinde slachoffers vaan syfilis, soms oonzeker, zienFranz Schubert,Lev Tolstoj enAdolf Hitler.