Dit artikel is gesjreve (of begós) in 'tOeals. Laeshie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
Waope van Sint-PetersburgPetrus en Paulus vesting. In 't midde de twee verguldje toresjpitse van'ne Petrus en Paulus kathedraal
Sint PetersburgRus:Са́нкт-Петербу́рг –Sint-Peterburg, in Ruslandj döks ouch aafgekortj toetRus:Питер –Piter. Is gesjtichtj in 1703 esSint-Pieterburch, en kort daonao verangerdj inSint Petersburg, van 1914 toet 1924 esPetrogradRus:Петроград, en van 1924 toet 1991 esLeningradRus:Ленинград aangeduid. Sint-Petersburg is de zetel van'neoblastLeningrad, ofsjoon 't d'r zelf gein deil van oetmaak. Bekènde sjrievers wieDostoevski en weitesjappers wieIgor' Semënovič Kon komme hei vaandan.
De sjtad ligktj aan'ne monjing van'ne rivier deNewa in 't uuterste ooste van'neFinse Golf in ein deltagebied. 't Aantal inwoners is ongeveer 5 miljoen, en is naoMoskou de tweede sjtad vanRuslandj en ein van'ne grootste sjtaej inEuropa. Sint Petersburg is die noordelikste miljoenesjtad ter waereld. 't Is ein belangriek verkeersknouppuntj mit ein zeehave, ein lochhave (ПулковоPoelkovo) en toegank toet 't Wolga-Baltische systeem van waterwaeg. De sjtad haetj einmetro (sins1955). D'r is väöl industrie, onger angere sjtaol, chemie en masjieneboew. De sjtad is de zetel van'ne Russische Academie van Weitensjappe en teltj väölóngerzeuksinstitute, drie universiteite en ein conservatorium. D'r zeen zo'n 120 musea, wo-onger deHermitage en 'tRussisch Museum, en meer es 50 theaters, wo onger 'tMariinskitheater. De binnesjtad is door deUNESCO toet waereld cultuur erfgoed benumpdj.
Angers es döks weurdj aangenomme haetj tsaarPeter de Grote de sjtad neet nao zichzellef genumpdj, maar nao ziene besjermheilige, de apostelSimon Petrus. Naodet de vesting kortsjtonjig de Nederlandse naamSint-Pieterburch droog, waerdje de naam al sjnel verduits naoSint-Petersburg. Nao 't oetbraeke van'neeerste waereldoorlog waerdje op 18 Augustus 1914 de Duitse naam verangerd inPetrograd – waat letterlik „Petersjtad“ – beteikendj. NaodetLenin sjtorf in 1924 waerdje de sjtad vanaaf 26 Jannewarie 1924Leningrad genumpdj. Dit gebeurdje op gezag van 't centraal komitee, volges häör zegke op wunsj van'ne arbeiders die treurdje om Lenin ziene dood.
In'ne volksmondj waerdje aevel ouch nao de herbenumming döks noch gesjpraoke eueverPiter (Russisch Питер) es koosnaemke veur de sjtad.
Sint-Petersburg haetj ein groot aantal musea, wovan deHermitage verreweg 't bekindste is. De hoofvestiging van'ne Hermitage is gevestigdj in 't veurmaligeWintjerpalies, de belangriekste residentie van'ne Russische tsare. De collectie van'ne Hermitage besjtuitj veural oet West-Europese kuns, en is begos mit de verzameling vanCatharina de Grote, wo aan nao deOktoberrevolutie de bolsjewieke de van'ne gevluchte edele in besjlaag genomme kunswerke toegevoegdj höbbe. De Hermitage haetj ein aantal dependances in Sint-Petersburg, wo onger 'tMensjikovpalies.
'tRussisch Museum hoesves en grote verzameling van veural Russische kunstenaers, beginnendj miticone. Dit museum haetj de op ein nao grootste collectie sjilderieje van'ne sjtruiming van'neZjwervers (Peredvizjniki). Verder zitte in'ne collectie ein groot aantal werke van Russischeavant-garde kunstenaers zowieNatalja Gontsjarova enKazimir Malevitsj. De hoofvestiging van 't Russisch Museum is gevestigd in 't Michailovskipalies, naeve de kathedraal van'ne opstenjing "Oze Verlosser op 't blood". Daonaeve haetj 't museum ein aantal dependances in Sint-Petersburg, wo onger 't Marmere Palies (mit 'tLudwig-museum).
In'ne Sjtad bevinje zich ongeveer 50 versjillendje theaters. 'tMariinski-Theater is ein van'ne bekindsteOperahoeser van'ne waereld. 't Is de thoesbasis van 'tKirow-Ballet.
'tAlexandra- of ouch waalAlexandrinski-Theater waerdje in opdrach van tsarin Elisabeth I in 1756 opgerich. Ein oet sjtudente van 't kadettenkorps samegesjteldje groep vormdje 't eerste theater van Ruslandj. Pas in 1832 kreeg 't ensemble zien huidige prachtige gebouw, det door de architekCarlo Rossi waerdje geboewd.
In'ne sjtad laefdje en wirkdje de komponisteMichail Glinka,Modest Mussorgski,Nikolai Rimski-Korsakow,Pjotr Tschaikowski,Igor Strawinski enDmitri Schostakowitsch. Biezonjer mit Sint Petersburg verbonje is den ouch de volgende compositie; Schostakowitsch's zevendje ofLeningrader Symfonie; ze ontsjtong gedoerendje de belegering van'ne sjtad door de Duitsers, waas ein veurbeeldj veur de sjtandvastigheid van'ne Russe en'ne Russische kultuur. De eerste oetveuring haaj plaats in Moskou op 8. August 1942 en waas laevesgeveerlik veur zowaal de oetveurders es de toesjouwers. De partiture ware door de duitse linies gesjmokkeldj, en de oetveuring is door de toenmalige Sovjetische radio oetgezonje.
In Sint Petersburg woondje ouch bekindje sjaaksjpelers:Michail Botwinnik (tösse 1948 en 1963 langdoerig waereldkampioen sjaak),Boris Spasski (Waereldkampioen van 1969 toet 1972 en bekindj door deMatch mit Bobby Fischer (USA) 1972 inReykjavík, det door de toenmaligekaaje oorlog waereldwied gevolg waerdje. OuchViktor Kortschnoi (noe Zjwitzer), langdoerig vice-waereldkampioen en emigrant oet deUSSR. Kortschnoi kreeg internationaal bekindjheid door zien sjaakduels mitAnatoli Karpov om 't waereldkampioensjap 1978 in Baguijo en 1981 in Meran, wo ein groot politiek belang op waerdje gelag door de Russe. Karpov laefdje lange tied in Leningrad, wo hae ouch sjtudeerdje. De titelSjaak-grootmeister waerdje veur 't eers door tsaarNiklaas II. nao ein sjaaktoernooi in 1914 in Sint Petersburg oetgevonje en vergaeve.
Nuuj geboew van'ne Russische nationale bibliotheek
De sjtad haetj meerdere belangrieke bibliotheke. De in 1795 geboewdjeSaltykow-Schtschedrin-Bibliotheek is op vandaag deil van'neRussische nationale bibliotheek. Dae is mit einm besjtandj von 30 miljoen wirke nao deRussische Sjtaotsbibliotheek in Moskou de op ein nao grootste in Ruslandj. In 't bestandj zitte beuk in 85 talen. De verzameling bezit ouch de eerste gedateerde in 't Oosslavische gebied ontsjtange gesjrif, 'tkirkeslavischeOstromir-Evangelie oet 1057. De in 1714 geboewdje bibliotheek van'neRussische Akademie haetj ouch ein bestandj van 17 miljoen wirke. DePuschkin-bibliotheek is mit 5000 wirke beduidendj kleiner, mer haetj väöl prive sjtökke vanAlexander Puschkin.
Väöl Russische sjrievers höbbe in Sint-Petersburg gewoondj.Alexander Puschkin volgdje zien opleiding op 't lyceum vanTsarskoje Selo, vlak biej Sint-Petersburg. Omdet zien gedichte döks de machhöbbers kwaod maakdje, waerdje Puschkin toet twee keer toe verbanne nao 't plattelandj. 'thoes aan'neMojka wo hae woondje toet ziene dood in 1837 is noe ein museum.
Nikolaj Gogol waas korte tied professor aan'ne universiteit van Sint-Petersburg. Ein aantal van zien korte verhaole (biejveurbeeldjNevski Prospekt) sjpele zich aaf in Sint-Petersburg. OuchFjodor Dostojevski laefde lange tied in Sint-Petersburg. Ziene romanMisdaad en Sjtraof sjpeelt zich in Sint-Petersburg aaf, en de versjillendje plaatse die Dostojevski besjrieftj zeen nog sjteeds te herkinne.
In'ne eerste helf van'ne 20e eeuw waas Sint-Petersburg de thoesbasis veur deAcmeïste, ein belangrieke groep dichters mit onger angereAnna Achmatova enOsip Mandelstam. Ouch symboliste wieAleksandr Blok enAndrej Bely woondje in Sint-Petersburg en sjreve euver de sjtad.
.svg)
