Oetgebreider nuujsberichte kan me vènje opWikinuujs. Aw nuujsberichte waere nao e tiedsje gearchiveerd. Zuug veur de belankriekste berichte 'tjaorartikel.
Oes-Europa: in deRóssische huidsjtadMoskou weurt Vladimir Alexeyev, 'ne hoege generaal, naergesjote. Hae raak daobie ernstig gewóndj.[4]
5 fibberwarie
Zuud- en Centraal-Azië: in dePakistaanse deilsjtaotBeloetsjistan zin regeringstroepe sjlaags geraak mit separatiste. Daobie valle zeker teentalle doeje, wiewaal precieze ciefers óntbraeke. De separatiste zien etnischeBeloetsji, veule zich neet verwant mit Pakistan en sjtraeve nao 'ne ónaafhankelike sjtaot.[5]
4 fibberwarie
Wes-Afrika: gewaopende manne vermoorde zeker 160 luuj bie 'ne aanval op twie dörper in deNigeriaanse deilsjtaat Kwara. 't Zouw gaon óm 't werk van 'n jihadistische groepering die gelieerd is aan 'ne lokale tak vanIS.[6]
Economie, Zuud-Amerika: waarnömmendVenezuelaans prizzedent Delcy Rodríguez óngerteikent 'nwèt woemit deaoliesector waert aopgesjteld veur privatisering. Dit besjloet kump nao de gevangenömming van Maduro door deVS.[7]
Kóns en cultuur, Noord-Amerika: DeCanadese actrice Catherine O'Hara, bekindj veur häör rol es de moder van personage Kevin McCallister in de iersjte twieHome Alone-films, sjörf op 71-jäörige laeftied.[8]
Kóns en cultuur, Nederlandj: De Nederlandse rockbandGolden Earring geuf in de Rotterdamse konzèrzaolAhoy' zie lèste konzèr oets. De band waor door de krenkde en doed van gitarisGeorge Kooyman gedwónge veur te sjtoppe.[9]
28 jannewarie
Economie, natuur & milieu, Midde-Afrika: mie es 400 luuj kómme óm 't laeve bie de insjtorting van 'nmien in 't oeste van deDemocratische Republiek Kongo. Inkel luuj rake gewóndj. De ramp is 't gevolg van 'n aerdversjuving. De mien is in henj van rebellebeweging M23. Lokaal luuj grave nao bezóngermetale wiecoltan, wat gebroek waert bie deproduktie van bieveurbeeldsmartphones.[10]
27 jannewarie
Politiek, Nederlandj: de formerende partiejeCDA,D66 enVVD zin 't eins euver e coalitieakkoord.[11]
Economie, Zuud- en Centraal-Azië, Europa algemein: deEU enIndia sjlete e vriehandelsakkoord, woedoor e groet gedeilte van deheffinge opprodukte in dees vriehandelszone zal verdwiene.[12]
Nederlands Limburg: 'ne Man oetHerte kump veur de rechter veur 't misbroek van mie es 150 minderjaorige maedjes. Hae deeg dit via e zelfóntwikkeld sjpeel.[21]
12 jannewarie
Nederlandj: De Nederlandse prezentator, klimaatóntkènner en coronascepticusRobert Jensen sjtörf op 52-jäörige laeftied aan 'nen hertaanval.[22]
11 jannewarie
Midde-Oeste, economie, politiek: miensjerechteorganisatie HRANA meld dat bie groetsjalige proteste taege 't ayatollah-regime inIran hónderde doeje zint gevalle en mie es 10.000 luuj zint gearresteerd. De direkte aanleiding veur de demonstraties, die eind december veurig jaor begóste, waore aanvankelik de hoege koste veur 't laevesóngerhaud, meh monde oet in proteste taege 't regime zelf, mit name vanwege 't gebrek aan vrouwerechte en politieke vrieheid.[23]
10 jannewarie
Midde-Oeste, politiek: Koerdische militante van de Syrische Democratische Sjtriedkrachte (SDF) en 'tSyrische regeringsleger bereike e sjtaak-'t-vure nao gevechte in en óm de sjtadAleppo. De SDF-militante trekke zich truuk oet de sjtad; börgers en militante waere geëvacueerd nao 't noorde en oeste van 't landj. 't Regeringsleger nump de sjtad in.[24]
9 jannewarie
Midde-Oeste, politiek: 'tJemenitisch regeringsleger nump de havesjtadAden in van de Zudelike Euverganksraod, 'n separatistische beweging in 't zude van 't landj. Die höf zichzelf op in reaksie op de val van die sjtad.[25]
Vereinigde Sjtaote, politiek: DeSenaat nump 'n wèt aan die de militair mach van de presidentj beperk. Hiemit weurt 't 'm lestiger gemaak óm beveurbeeld solistisch e landj binne te valle.[27]
7 jannewarie
Nederlandj, Sjport: De Nederlandsen hónkballerSydney de Jong sjtörf op 46-jäörige laeftied.[28]
6 jannewarie
Oes- en Centraal-Europa, Kóns en cultuur: De Hongaarse filmmaekerBéla Tarr sjtörf op 70-jäörige laeftied.
5 jannewarie
Zuud-Amerika, politiek: 't Rezjiem inVenezuela reupDelcy Rodríguez oet tot presidentj ad interim.
Groet-Brittannië & Ierlandj, kóns en cultuur: deBritse zanger en gitarisChris Rea, bekindj van 't kaersjleedDriving home for Christmas, sjtörf op 74-jäörige laeftied.[35]
18 december
Nederlandj, Kóns en cultuur: De Nederlandse muzikantj en componisTonny Eyk sjtörf op 85-jäörige laeftied.[36]
17 december
Nederland, Kóns en cultuur: De Nederlandse koreograafHans van Manen sjtörf op 93-jäörige laeftied.[37]
15 december
Politiek, Zuud-Amerika: de rechse politicus José Antonio Kast wèntj deChileense prizzedentsverkezinge.[38]
14 december
Oceanië: twie sjötters äöpene 't vuur op e joedsChanoekafestival inneAustralische sjtadSydney. Daobie kómme zesteen luuj óm 't laeve, woe-ónger eine sjötter. Zeker eine van de sjötters haet boetedat 'ne link mit terreurbewegingIS en e verleie mitantisemitisme.[39]
10 december
Kóns en cultuur, Groet-Brittannië & Ierlandj: De Britse sjriefsterSophie Kinsella sjtörf op 55-jäörige laeftied aan de kanker.[40]
8 december
Sjport, Belsj: De Belzje voetballer en traineurGlenn De Bock sjtörf op 54-jäörige laeftied aan 'n harrebleujing.[41]
7 december
Sjport, Belsj & Nederlands Limburg: Nao 'n darde plaats in de Groete Pries vanAbu Dhabi weurtLando Norris veur d'n ierste kier waereldkampiónFormule 1. Hae bliefMax Verstappen twie punte veur.
5 december
Kóns en cultuur, Noord-Amerika: De Canadees-Amerikaansen arsjitekFrank Gehry sjtörf op 96-jäörige laeftied aan 'n lóchwaegkrenkde.[42]
4 december
Kóns en cultuur, Nederlandj: De Nederlandse zengerMarco Borsato weurt óm gebrek aan bewies vriegesjproke van óntuch mit e mènderjaorig maedje.[43]
1 december
Nederlandj, politiek: De Nederlandse politicusMichel van Hulten (o.m.PPR) sjtörf op 95-jäörige laeftied.[44]
Weitesjap: Japanse óngerzeukers vènje sjterke energie-oetberstinge in 't centrum van deMilkwaeg die euvereinkómme mit zichzelf vernetigendeduuster materie. 't Zouw d'n ierste kier zeen det me die zoe direk waornump.[45]
26 november
Oes-Azië: bie 'ne brandj in 'ne groep woentoeres inHongkong valle zeker 146 doeje.[46]
24 november
Politiek, Belsj: Nao 'n marathonzitting van 20 oer kump deregering-De Wever mit 'n begroeting. Hiemit is 'n dreigende regeringscrisis bezjwaore.[47]
Kóns en cultuur: De Jamaicaanse reggaezengerJimmy Cliff sjtörf op 81-jäörige laeftied aan de gevolge van 'nenepileptischen aanval en 'n lóngóntsjtaeking.
23 november
Midde-Oeste: bie 'neIsraelische lóchaanval inneLibanese huidsjtadBeiroet kump Haitham Ali Tabatabai, e kopsjtök vanHezbollah, óm 't laeve. In totaal valle bie dae aanval vief doeje en 28 gewónje.[48]
22 november
Wes-Afrika: in 'n katholieke sjoel 't noordweste vanNigeria waere mie es 227 kinger óntveurd door 'ne gewapende bende.[49]
Nederlandj: baove de lóchhave vanIndjhaove en 't militair vleegveld vanVolkel waeredrones gesjpot.[50]
20 november
Kóns en cultuur, Nederlandj: aktäör en regisseurPaul van Gorcum, baeter bekindj es Gargamel in de teikefilmserie deSjmurfe en baron Van Neemweggen in de kingerserieBassie & Adriaan, sjtörf op 91-jäörige laeftied.[51]
Politiek, Belsj:Vincent Van Quickenborne begintj aan 'nefilibuster dae tot de volgenden daag doert. Nao 23 oer weurt 'm oetènjelik 't woord aafgepak. Mit iejer marathonmonologe mitgetèlt waor hae zelfs mie es 40 oer aan 't woord gewaes.[54]
17 november
Nederlandj: inZjwolle begint de rechzaak tege twiè manne oetValkeberg enUlesjtraote. Hunne webshop weurt in verband gebrach mèt de verkoup van designerdrugs en meugelik 49 doaje es gevolg van de consumptie dees middele.[55]
Oes-Europa: 'n explosie besjadig 'nsjpoorlien in 't oeste vanPole, 'n wichtige aanveurroute veur hölp aan buurlandjOekraïne. Premier Tusk sjprik van 'n sabotageactie. De lètste tied kómme vergeliekbaar incidente veur in groete deile vanEuropa.Róslandj waert döks es aansjtichter gezeen.[56]
Politiek, Zuud- en Centraal-Azië: aadpremier Sheikh Hasina vanBangladesh waert bie versjtek veroerdeild tot dedoedsjtraof veur de rol die ze sjpeelde bie proteste taege häör bewindj veurig jaar. Daobie koame meugelik 1400 luuj óm 't laeve.[57]
Nederlandj, sjport: De Nederlandse sjaatssterFemke Kok verbaetert inSalt Lake City 't waereldrecord 500 maeter dames tot 36,09 s. 't Awd record hauw twelf jaor gesjtande en laog bekans drie tiende hoeger.[59]
Nederlandj, kóns en cultuur: De Nederlandse sjriefsterYvonne Keuls sjtörf op 93-jäörige laeftied.[60]
15 november
Nederlands Limburg, kóns en cultuur: 't Groàt Bunger woordebook kump oet. 't Tèlt 320 pagina's, bevat doezendeBungersje wäörd en e lieske mit specifieke klanke die inBung gebroek were.[61]
14 november
Nederlands Limburg, kóns en cultuur: inMestreech weurt veur 't iers e kombord mèt 'nen oondertitel in 'tMestreechs oonthöld.[62]
10 november
Economie, politiek, Oes-Europa: oet óngerzeuk van anticorruptiebureau NABU bliek dat 'tOekraïens sjtaatsenergiebedrief Energoatom betrokke is gewaes bie e groet ómkoupsjandaal van óngeveer 100 miljoendollar (ca. 86,5 miljoeneuro). Ouch e contak van prizzedent Zelensky en 'ne veurmalige adviseur van de minister van Energie zouwe hie 'n rol in höbbe gesjpeeld.[63]
7 november
Nederlands Limburg: in g'n buuet va g'nNAVO-basis iBroensem were mieëderdrones gesjpot.[64]
6 november
Noord-Amerika, weitesjap: D'n Amerikaanse bioloog en NobelprieswinnerJames Watson, mit-óntdekker van deDNA-sjtructuur, sjtörf op 97-jäörige laeftied aan 'n infectie.[65]
Nederlandj, kóns en cultuur: De Nederlandse presentatriesViola Holt sjtörf op 76-jäörige laeftied.[66]
5 november
Politiek, Zuud-Amerika: DeSurinaamse politicusRonald Venetiaan, presidentj tösje 1991 en 1996 zoewie tösje 2000 en 2010, sjtörf op 89-jäörige laeftied.[67]
3 november
Nederlandj, kóns en cultuur: De Nederlandsen acteur en prizzentatorJoost Prinsen sjtörf op 83-jäörige laeftied aanblaoskanker.[68]
Zuud-Europa, kóns en cultuur: in deItaliaanse huidsjtadRoeme sjtort 'n historische toere oet1238 inein. Daobie valle inkel gewónje.[69]
Vereinigde Sjtaote: D'n Amerikaanse politicusDick Cheney, vice-prizzendentj tösje 2001 en 2009; sjtörf op 84-jäörige laeftied aan de gevolge van lóngóntsjtaeking en hart- en vaatkrenkdes.[70]
Noord-Afrika, kóns en cultuur: In de buurt vanGizeh (Egypte) geit 'tGroet Egyptisch Museum aop. Dit weurt ein van de groetste musea op de waereld en 't groetste gewiejd aan ein cultuur.[72]
Zuud-Europa, kóns en cultuur: 't Ierste deil van 't kruus weurt op deSagrada Familia inBarcelona gemonteerd. Hiemit is de kirk noe de hoegste van de waereld; 'n ier die saer de middeliewe aan deDom van Ulm hauw toebehuurd.[73]
Groet-Brittannië en Ierlandj: Nao aonleiing van diverse sjendale, wo-ónger meugelik misbroek van mènjerjaorige, weurtAndrew van Windsor door zie broor keuningSjarel III d'n titel van prins en 't rech op keuninklik betaolde hoesvèsting aafgepak. Zien kènjer hauwe de keuninklike waerdighede wel.[74]
Nederlands Limburg: Bie 'ne sjtalbrandj inDetere kómme zevehóngerd verkes óm.[76]
Zuud-Europ, kóns en cultuur: 'ne geheime keizerliketunnel in 'tColosseum in deItaliaanse huidsjtadRoeme waert geäöpend veur 't publiek.[77]
Zuud-Amerika: bie 'n groete pelissie-actie in de favela's van deBraziliaanse sjtadRio de Janeiro valle zeker 130 doeje.[78]
Midde-Amerika, Natuur en milieu: Melissa, 'nen orkaan van de viefde categorie, kump inJamaica aan landj en zörg dao veur enorm sjaoj.[79]
27 oktober
Weitesjap, kóns en cultuur: oet e rapport van miensjerechteorganisatie Survival International bliek dat 't mievolker geuf die gein contak höbbe mit de boetewelt es döks aangenaome waert. SI sjprik euver 196 volkere, vöäl mie es in ieder sjattinge (mie es 100). Ze laeve in teen lenj inZuud-Amerika,Afrika enOceanië. Wiedoet de meiste daovan laeve inBrazilië en 't veurtbesjtaon van dees volker is ónzeker door versjillende factore.[80]
Noord-Afrika: de paramilitair bewegingRSF numpEl Fasher in, de lètste groete sjtad in deSoedanese regio Darfoer. De rebelle vermoorde hiebie zeker 2000 börgers, mit name zjwarte neet-Arabischtalige Soedaneze.[82]
Noord-Amerika, Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse jazzdrummerJack DeJohnette sjtörf op 83-jäörige laeftied.[83]
Noord-Europa, Kóns en cultuur: De Zjwaedsen acteurBjörn Andrésen sjtörf op 70-jäörige laeftied.[85]
23 oktober
Weitesjap: oet 'n sjtudie van de Universiteit vanTexas bliek dat dat mRNA-vaccins die gebroek waere taegecorona helpe bie immuuntherapie taege bepaalde vorme vankanker.[86]
Groet-Brittannië & Ierlandj, Kóns en cultuur: De Britse popmuzikantjDave Ball (Soft Cell) sjtörf op 66-jäörige laeftied.[87]
Nederlands Limburg, Economie:Fibrant kónjig aan zie febrik opChemelot te gaon sjlete.[89]
21 oktober
Oes-Azië, politiek: Sanae Takaichi van de conservatief-nationalistische partie LDP waert door 'tJapansparlement verkaoze tot de iersjte vrouwelikepremier van 't landj.[90]
20 oktober
Zuud-Amerika, politiek: de centrumrechse kandidaat Rodrigo Paz wèntj deBoliviaanse prizzedentsverkezinge.[91]
19 oktober
Kóns en cultuur, Frankriek: oet 'tLouvre inParies waere ach topsjtökker gesjtaole. 't Geit óm dezjuwiele van keizerin Marie-Louise (1791-1847) en keizerin Eugénie (1826-1920) häörkroen. De kroen waert later truukgevónje, de serade aevel neet.[92]
Centraal- en Zuud-Azië:Pakistan en 't door terreurbewegingTaliban geregeerde landjAfghanistan bereike e ónmiddelik sjtaak-'t-vure nao 'n waek van gevechte op de grens. Tösje de bei lenj besjtaon al jaorelang sjpanninge, mit gróndjgebeed enterrorisme es twie wichtige aspekte van 't conflik.[93]
Noord-Amerika, Sjport: D'n Amerikaanse sjakerDaniel Naroditsky sjtörf op 29-jäörige laeftied door dènkelike zelfmaord.[94]
18 oktober
Noord-Amerika, Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse bassisSam Rivers (Limp Bizkit) sjtörf op 48-jäörige laeftied.[95]
17 oktober
Oes-Azië, politiek: De Japanse politicusTomiichi Murayama sjtörf op 101-jäörige laeftied.[96]
Kóns en cultuur, Noord-Amerika: De Amerikaanse actriesDiane Keaton sjtörf op 79-jäörige laeftied.[101]
Kóns en cultuur, Groet-Brittannië & Ierlandj: De Britse zenger en veroerdeilde kènjermisbroekerIan Watkins (Lostprophets) weurt op 48-jäörige laeftied doedgesjtaoke in de gevangenis.[102]
Midde-Oeste:Israel en terreurbewegingHamas bereike e akkoord euver e sjtaak-'t-vure, woemit deoorlog in de Gazasjtrook beëindig kent waere. Óngerdeil van dit plan is de oetwisseling van de euvergebleve laevende en later ouch gehiemelde Israelische giezelaers in deGazasjtrook taege Palestiense gevangene en de gedeiltelike truuktrekking van 't Israelische leger oet de sjtrook.[104]
Kóns en cultuur: DeNobelpries in de Literatuur weurt toegekèndj aanLászló Krasznahorkai "veur zien ónweersjtaonbaar en visionair werk wat, temidde van apocalyptischen terreur, de mach van de kóns bevestig."[105]
Belsj, politiek: 'nen Aansjlaag op premierBart De Wever weurt veurkómme. D'n aansjlaag kaom oet jihadistischen hook.[106]
Politiek, Centraal-Europa: ANO, de partie van miljardair en veurmaligpremier Andrej Babiš, wèntj deTsjechischeparlementsverkezinge en kump oet op 35% van de sjtömme. Babiš haet ierder geregeerd in e centrumlinkskabinet tösje2017 en2021, meh sjteit inmiddels bekindj es populistisch eneuroskeptisch.[111]
3 oktober
Belsj & Luxemburg: baove 't militair terrein van 't BelsjeElsenborn in deOeskantons waere viefteen drones gesjpot.[112]
Politiek, Belsj & Luxemburg: Guillaume van Luxemburg (43 jaor) waert beëidig es de nuje groethertog vanLuxemburg. Hae volg ziene 70-jäörige pap Henri van Luxemburg op, dae 25 jaor haet geregeerd.[113]
Kóns en cultuur, Groet-Brittannië & Ierlandj: De Britse actricePatricia Routledge, bekèndj óm häöre rol es Hyacinth Bucket oet de tv-serieKeeping up appearances (Schone schijn), sjtörf op 96-jäörige laeftied.[114]
Zuud-Amerika: deVS valle 'ne boot aan veur de kös vanVenezuela, woebie veer doeje valle. 't Is de veerde aanval saer september op vergeliekbaar doele. Volges Amerika geit 't ómdrugssjeper. Wiejer wilt de Amerikaanse prizzedentTrump de Venezolaanse prizzedent Maduro laote arrestere, ómdat hae zouw samewerke mit drugscriminele.[115]
Groet-Brittannië & Ierlandj: Sarah Mullally waert beneumd tot aartsbössjop vanCanterbury en zal in2026 de iersjte vrouw zeen die deAnglicaanse Kèrk zal leide.[116]
Kóns en cultuur: Rapper Sean Combs, baeter bekèndj esP. Diddy, weurt veroerdeild tot 'n gevangenissjtraof van veer jaor en twie maondj veur diverse vörm van misbroek.[117]
2 oktober
Groet-Brittannië & Ierlandj: bie 'ne aansjlaag op 'nsynagoge in deBritse sjtadManchester valle twie doeje en drie gewónje. Ein sjlachoffer waert per óngelök doedgesjote door de pelissie. De dader, 'ne 35-jäörige man van Syrische aafkóms, waert ouch doedgemaak.[118]
1 oktober
Weitesjap, Groet-Brittannië & Ierlandj: De Britse etholoogJane Goodall, bekèndj óm häör óngerzeuk naochimpansees, sjtörf op 91-jäörige laeftied.[119]
Nederlands Limburg: beej 'n óngelök op deA73 beejBelvend kómme twieë luuj öm 't laeve.[120]
28 september
Politiek, Oes-Europa: de regerende pro-Europese partie PAS wèntj deparlementsverkezinge inMoldavië. De partie van zittend prizzedent Sandu sjteit op 50 procent, 't pro-Róssisch Patriottisch Blok op ruum 24 procent. Tiedes de campagne is sjpraoke gewaes van intensieve Róssische inmenging.[121]
27 september
Economie, Europa algemein, Midde-Oeste: deVN lègke opnuuj sancties op aanIran.Duutsjlandj,Frankriek en 'tVereinig Keuninkriek höbbe de truukkier van de sancties geactiveerd, ómdat ze van meining zeen dat Iran 't akkoord van2015 haet gesjonde. Dat mós de óntwikkeling van 'natoombóm door 't ayatollahregime veurkómme.[122]
Noord-Europa: kórtbie 'n wichtige basis van deDaense lóchmach in Karup inJutlandj waert 'nedrone gesignaleerd. 't Is 't lètste van 'n rits aan vergeliekbaar incidente in dit landj, beginnend bie 't vleegveld vanKopehage. 't Is nog neet dutelik woe de drones vandaan kómme. DeEuropese Commissie geit oet van Róssische drones; die woorte ierder in september ouch op anger plekke inEuropa gesjpot.[124]
24 september
Kóns en cultuur, Nederlandj: bie werkzaamhede inNijmege waert 'n begraafplaats oet devreug middeliewe óntdèk mit versjillende gifte.[125]
23 september
Kóns en cultuur, Nederlandj: bie 'n archeologische opgraving in deMaas bieKuuk waere reste van 'nRomeinse aanlèkplaatsj óntdèk. De óntdèkking is bezónjer, ómdat de reste oet de laat-Romeinsen tied datere, 'n relatief duuster periode mit weinig vindplaatsje. Ierder deze maond woort in de buurt ouch al e aolielempke oet daen tied gevónje.[126]
Poliitek, Midde-Oeste, Zuud- en Centraal-Azië:Pakistan enSaoedi-Arabië sjlete e militair bondgenoetsjap. Dat beteikent dat 'ne aanval op 't eine landj waert besjouwd es 'ne aanval op 't anger.[131]
Politiek, Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj: deCDU wèntj mit 33,3% (-1,0) van de sjtömme de lokaal verkezinge in deDuutjse deilsjtaatNoordrien-Wesfale, gevolg door deSPD mit 22,2% van de sjtömme (-2,2). De Greune verlere 6,5 procentpunte (13,5%). DeAfD sjut daoentaege ómhoeg en kump oet op 14,5% (+9,4).[133]
13 september
Kóns en cultuur, Nederlandj: De Nederlandse zenger, cabaretier en acteurGerard Cox sjtörf op 85-jäörige laeftied aan sjlókdermkanker.[134]
12 september
Politiek, Zuud-Europa: deAlbanesepremier Edi Rama nump 'neAI-bot op in zienregering. Dizze nuje virtuele minister mót helpe bie 't taegegaon vancorruptie, wat al decennia e groet probleem is in dit landj.[135]
Politiek, Zuud- en Centraal-Azië: deNepalese prizzedent Ram Chandra Paudel sjtèlt veurmalig opperrechter Sushila Karki aan tot interim-premier, de iersjte vrouwelike premier van 't landj. Hiemit probeert Paudel de deils gewelddadige jongereproteste 'n halt toe te rope. Die zint óntsjtange wie häöre aafgeloupe dinsdig gevlöchde veurganger Khadga Prasad Oli e verbod probeerde in te sjtèlle opsociaal media, meh ouchcorruptie sjpeelde mit.[136]
11 september
Politiek, Zuud-Amerika: veurmalig prizzedentJair Bolsonaro waert veroerdeild tot 27 jaor cel veur 'ncouppoging op 8 jannewarie2023.[137]
10 september
Oes-Europa: 'tPoolse lóchruum waert gesjonde door Róssischedrones. Versjillende waere oet de lóch gesjote. Ouch Nederlandse F35-straoljaegers kómme daobie in actie.[138]
Politiek, Noord-Amerika: conservatief politiek activis en mediapersoenlikheidCharlie Kirk waert naergesjote tiedes 'n biejeinkóms op de campus van Utah Valley University inOrem,Utah. Hae sjtörf op 31-jäörige laeftied aan zien verwónjinge.[140]
Midde-Oeste: bie 'neIsraelische lóchaanval op deJemenitische huidsjtadSanaa valle 35 doeje en 131 gewónje. Volges Israel zin de aanvalle gerich op militair doele van dehouthi's.[141]
9 september
Politiek, Nederlandj: deTwiede Kamer sjtump in mit e verbod ophomogenezing. Daodoor waert 't sjtraofbaar óm emes zien of häör aafwiekende seksueel oriëntatie ónger dwang te verangere in 'n heteroseksueel.[142]
Politiek, Frankriek: de Franse prizzedentEmmanuel Macron sjtelt Sébastien Lecornu (39 jaor) aan es nujepremier vanFrankriek. De beneuming kump eine daag naodat ziene veurganger François Bayrou door 'tparlement woort weggesjik. Lecornu is de viefde premier in minder es twie jaor tied.[143]
Midde-Afrika: 71 luuj kómme óm 't laeve bie 'ne aanval door de aanIS gelieerde terroristische groepering ADF in de provincie Kivu in 't oeste vanCongo.[144]
Economie, Oes-Afrika, Noord-Afrika:Ethiopië äöpent de Renaissancedam, gebouwd in 'ne zietak van deNiel. Volges de Ethiopische regering zal de dam miljoene hoeshajes vanelektriciteit veurzeen en 't landj verangere in 'ne groete sjtroumexporteur in deregio. Lenj sjtroumaafwaarts, wieEgypte enSoedan, make zich zörg; de bevolking dao is aafhankelik van de reveer veur de drinkwaterveurzening.[145]
Midde-Oeste:Israel vèlt deQatarese huidsjtadDoha aan. Volges Israel waore hoeggeplaatsdeHamasleje 't doelwit bie dae aanval. Die zin in Doha samegekómme óm e Amerikaans veursjtel veur vrae inGaza te besjpraeke. Volges Hamas zin de kopsjtukke nog allemaol in laeve. Waal zouwe vief anger leje bie de aanval óm 't laeve zin gekómme, same mit 'ne Qatarese veiligheidsfunctionaris.[146]
6 of 7 september
Weitesjap: De Mestreechse taolkundegeBen Salemans störf op 69-jaorege leeftied.[147]
4 september
Zuud-Europa, Kóns en cultuur, Economie: D'n Italiaanse mode-óntwerperGiorgio Armani sjtörf op 91-jäörige laeftied.[148]
3 september
Zuud-Europa: bie e óngeluk mit de iconische kabeltram in dePortugese huidsjtadLissabon valle zèsteen doeje.[149]
2 september
Nederlands Limburg: twee miense kómme óm 't laeve bie 'ne woningbrandj inRemunj.[150]
Kóns en cultuur, Centraal-Europa: 't Literatuurmuseum inPraag vènjt de origineel manuscripte truuk vanJaroslav Hašeks satirische anti-oorlogsromanDe lotgevallen van de brave soldaat Švejk. 't Geit óm ein van de bekindste werke oet deTsjechischeliteratuur.[155]
Kóns en cultuur, Nederlandj: archeologe óntdekke eRomeins legerhoofkerteer (principia) bie d'n aanlèk van 'n bösbaan tösjeKatwijk enLeiden. De vónds is uniek, want de funderingsbelk die me dao gevónje haet zien redelik intak. 't Geboew ligk óngeveer op deLimes, de noordgrens van 't Romeins Riek die dwaersj doorNederlandj leep.[157]
Politiek, Oes-Europa: veurmalig veurzitter van 'tOekraïens parlement Andri Paroebi sjtörf bie 'n sjteetpartie, waarsjienlik 'n liquidatie. 't Motief is aevel ónbekindj.[158]
Politiek, economie, Zuudoes-Azië: demonstrante sjtaeke e regionaal parlementsgeboew in brandj in deIndonesische sjtadMakassar. Daobie kómme drie luuj óm 't laeve en rake vief luuj gewóndj. In Indonesië is 't al zikker ein waek ónröstig vanwaege de meujelike economische situatie in 't landj.[159]
Kóns en cultuur: De Nederlands-Limburgse sjriever, illustrator en tv-maekerHarrie Geelen sjtörf op 86-jäörige laeftied.[161]
28 augustus
Politiek, Midde-Oeste Ahmed al-Rahawi, de premier van dehouthi's, sjtörf bie 'nenIsraelische lóchaanval op deJemenitische huidsjtadSanaa. Ouch is meugelik nog e aantal ministers van de rebellebeweging doedgemaak bie dae aanval.[162]
Oes-Europa: zikker 25 luuj kómme óm 't laeve bie 'neRóssische raket- en drone-aanval op deOekraïense huidsjtadKyiv.[163]
26 augustus
Weitesjap, Natuur & milieu, Wes-Europa: oet 'n nuuj sjtudie bliek dat 't risico dat de Golfsjtroum in deAtlantische Oceaan nao2100 sjtèl ken valle groet is es de oetsjtoet vanCO₂ hoeg blief. Dat zouw in gans Noordwes-Europa tot kaaj winters en druug zomers mit mislökde ougste leije.[164]
23 augustus
Politiek, Nederlandj: demissionair minister van Boetelandse ZakeCaspar Veldkamp (NSC) sjtap oet 'tkabinet-Schoof, gevolg door alle anger bewindspersoene van NSC.[165]
22 augustus
Wes-Afrika: 't leger van 't Wes-Afrikaanse landjNiger zaet dat 't Bakura Doro haet doedgemaak. Doro waor leijer van terreurbewegingBoko Haram en waert ónger mie in verbandj gebrach mit de óntveuring van 300 sjoelmaedjes in buurlandjNigeria in april2014 en diverse zelfmoordaansjlaeg in de wiej regio.[166]
Natuur en milieu, Nederlands Limburg: Dedennepercessiepiepel (Thaumetopoea pityocampa), wovan de rópsje sjaojelik zeen weurt de minsj, weurt veur 't iers saer de neugeteende iew in Nederlandj gezeen, en wel in Limburg en Gelderlandj.[167]
Nederlands Limburg, natuur & milieu: op deBroensemerhei brik 'ne groeëte natuurbrandj oet. E gebeed van 7,5 hectare is in vlamme opgegange.[169]
Zuud-Amerika: bie 'ne aansjlaag en vuurgevechte in deColombiaanse sjtaej Amalfi enCali valle zeker 18 doeje. In Cali óntplofde 'ne vrachwage en in Amalfi woort 'nen helikopter denaergesjote mit 'nen drone. Bei aansjlaeg zint 't werk van 'n aafsjplitsing vanFARC, 'n veurmaligecommunistische guerillabeweging.[170]
20 augustus
Zuud- en Centraal-Azië: bie e bösóngelök in 't weste vanAfghanistan kómme 79 luuj óm 't laeve. De sjlachoffers zin migrante die gedeporteerd woorte oet buurlandjIran.[171]
18 augustus
Politiek, Zuud-Amerika: bie deBoliviaanse parlements- en prizzedentsverkezinge verluus de regerende linkse partie Movimiento al Socialismo (MAS) hendig en kump oet op sjlechs 3 procent van de sjtömme. De centrumrechse senator Rodrigo Paz van de Christedemocratische Partie en de rechsconservatieve kandidaat Jorge Quiroga kómme op de ierste en twiede plaats mit respectievelik 32,2 en 26,9 procent van de sjtömme.[172]
Politiek, Zuud-Amerika: deColombiaanse senatorMiguel Uribe Turbay sjtörf op 39-jäörige laeftied aan de gevolge van 'ne aansjlaag aafgeloupe juni tiedes 'n campagnebiejeinkóms in de huidsjtadBogotá. Hae sjtelde zich names de conservatieve oppositiepartiej Democratisch Centrum kandidaat veur de prizzedentsverkezinge van volgend jaor en waor oetgesjpraoke criticus van de linkse prizzedent Gustavo Petro.[174]
9 augustus
Economie, politiek, Midde-Oeste:Armenië enAzerbeidzjan sjlete ónger bemiddeling van de Amerikaanse prizzedentTrump vraej nao decennia conflik euver de regioNagorno-Karabach. Wiejer sjlut Trump deals mit bei lenj op 't gebeed van energie, handel en technologie.[175]
Midde-Oeste, politiek: 'tLibanees parlement sjtump in mit e Amerikaans plan veur de óntwapening van ónger mieHezbollah en de volledige truuktrekking vanIsrael oet 't zudelik grensgebed.[177]
6 augustus
Politiek, Wes-Afrika: In 't midde vanGhana crasht 'ne helikopter mit hoeggeplaatsde poliitci. Twieministers, twie anger politici en veer bemanningsleje kómme hiebie óm 't laeve.[178]
3 augustus
Midde-Oeste: veur de kös vanJeme kapseis 'ne boot mit mie es 150vlöchtelinge. Zikker 76 luuj euverlaeve dit neet.[179]
1 augustus
Politiek, Midde-Amerika: 't parlement vanEl Salvador sjtump in mit 'ngróndjwetswieziging die ónger anger ónbeperkde herverkezing van de prizzedent meugelik maak. 't Geuf zörg dat de hudige ómsjtreje prizzedentBukele, dae bekindjsjteit óm ziene autoritaire regeersjtiel, zoe jaore of decennia aan de mach kent blieve.[180]
Nederlandj, Oes-Europa: de Nederlandse zjoernalisDerk Sauer sjtörf op 72-jäörige laeftied aan de gevolge van óngelök op ziene zeilboet in juni 2025. Hae is eine van de oprichters van de ónaafhankelike Róssischtalige online-gezètThe Moscow Times.[181]
Noord-Europa, Midde-Oeste: De ZjwaedseIS-terroris Osama Krayem waert veroerdeild tot laeveslang gevangenis óm zien betrokkeheid bie de maord op deJordaanse piloot Muath al-Kasasbeh. Al-Kasasbeh woort in2014 inSyrië gevangegenaome door IS, opgesjlaote in 'n kouw en laevend verbrandj. De beelde woorte door de terreurorganisatie gebroek veur propaganda.[182]
Kóns en cultuur, Nederlands Limburg: inRemunj waert e compleet archief van 30 maeter lank en mie es 94.000 scans volledig digitaal toegankelik. De sjtökker versjaffe inzich in de gesjiedenis van 't sjtadsbesjtuur van de gemeinte Remunj tösje1259 en1796.[184]
Midde-Afrika: bie 'ne aanjslaag op 'n katholieke kèrk in deKongolose regio Ituri valle 38 doeje en 15 gewónje. De aansjlaag is 't werk van terreurgroep ADF, dae benj haet mitIS en dökker christene in 't ónröstige oeste van Kongo aanvèlt.[185]
Economie, Europa algemein, Noord-Amerika: DeEU en deVS sjlete e handelsakkoord. 't Geit ónger mie óm 'n importheffing van 15% veur Europese goedere. De EU sjtelt gein extra heffinge op produkte oet de VS.[186]
Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj: in 't zude vanneDuutsje deilsjtaatBaden-Württemberg óntsjpaort 'ne trein. Hiebie valle drie doeje en ónbekindj aantal gewónje.[187]
24 juli
Kóns en cultuur, Zuudoes-Azië: egrensconflik tösjeThailandj enCambodja escaleert. De besjetinge concentrere zich in e gebeed róndjóm de Preah Vihear-tempel, ehindoeïstischtempelcomplex oet deKhmerperiode (802-1431 nao Chr.) en boetedet eUNESCO-welterfgood. Dit ligk precies op de grens waert door bei lenj geclaimp.[188]
Oes-Azië: in 't oeste vanRóslandj crasht e vleegmesjien. Alle 48 inzittende kómme óm 't laeve.[189]
22 juli
Kóns en cultuur, Groet-Brittannië & Ierlandj: De Ingelsje singer-songwriterOzzy Osbourne sjtörf op 76-jäörige laeftied.[190]
21 juli
Zuud- en Centraal-Azië: inDhaka, de huidsjtad vanBangladesh, sjtort e vleegmesjien denaer van 't leger. Daobie kómme 31 luuj óm 't laeve en rake mie es 160 luuj gewóndj. De oerzaak van de crash es dinkelik e technisch mankement.[191]
Politiek, Midde-Afrika: deDemocratische Republiek Kongo en rebelle vanne M23-beweging sjlete 'n euvereinkóms mit 'n intentieverklaoring óm nao jaore van gevechte in 't oeste van 't landj vreie te sjlete.[193]
Zuudoes-Azië: inneHạ Longbóch in 't naorde vanVietnam kump 'ne toeristeboot in de probleme door sjtormechtig waer, woenao 't zink. Hiebie kómme 34 luuj óm 't laeve, 8 luuj zin vermis.[194]
16 juli
Midde-Oeste: zeker 69 luuj kómme óm 't laeve bie 'ne brandj in e winkelcentrum inneIrakese sjtadAl-Koet. Elf luuj zin nog vermis.[195]
13 juli
Midde-Oeste: in Suwayda, 'n sjtad in 't zude vanSyrië vechtedruzische milities mitsoennitische Bedoeïene. 't Regeringsleger en ouch 'tIsraelisch leger mènge zich in de sjtried en zouwe respectievelik de Bedoeïene en Druze óngersjteune. Tiedes de gevechte valle hónderde doeje en vinge ernstige oorlogsmisdade plaats.[196]
10 juli
Nederlands Limburg, Belsj Limburg, natuur & milieu: oet óngerzeuk bliek dat 'thoegwater van juli 2021 groete verangeringe haet aangebrach in de baojem van deMaas. Allein al tösjeMaes enBerg aan de Maas woorte zèsteen gater óntdek, woevan sommige bis viefteen maeter deep zin.[197]
9 juli
Nederlandj, Oes-Europa: 'tEuropees Hof van de Rechte van de Minsj hèltRóslandj officieel verantwaordelik veur 't naersjete van Malaysia Airlines-vlöch 17 op17 juli2014 baoveOekraïne, baeter bekindj es MH17. Hiebie koame alle 298 inzittende óm 't laeve, woevan 196 Nederlanders en 4 Belzje.[198]
Nederlandj, Kóns en cultuur: De Nederlandse filmproducentRob Houwer sjtörf op 87-jäörige laeftied.[200]
3 juli
Oes-Europa: Michaïl Goedkov, de twiede man van deRóssische marine, waert same mit teen anger luuj doedgemaak bie 'nenOekraïense lóchaanval op 'ne commandopos inne Róssische regio Koersk, kórtbie de Oekraïense grens. Goedkov is eine van de hoegste militaire dae doedgemaak woort door de Oekraïense sjtriedkrachte.[201]
Sjport, Zuud-Europa: De Portugese voetballerDiogo Jota kump op 28-jäörige laeftied óm in e verkiersóngelök.[202]
2 juli
Politiek, Midde-Oeste: deIraanse prizzedent Masoud Pezeshkian beëindig de samewerking mit 't Internationaal Atoomenergieagentsjap (IAEA). De besjlissing kump nao sjerpe kritiek van 't IAEA op Iran en 'n escalatie van 't conflik mitIsrael en deVS, die ónger mie diverse nucleair sites höbbe aangevalle.[203]
Sjport, Europa algemein: InZjwitserlandj geit 't Europees Kampioensjap Damesvoetbal van sjtart.
1 juli
Sjport, Nederlandj: De Nederlandse voetballerRinus Israël sjtörf op 83-jäörige laeftied.[204]
Kóns en cultuur, Nederlands Limburg: bie wèrkzaamhede aneA2 kórtbieZöstere waere reste bloetgelag van 'nprehistorische boerderie van óngevier 5.500 jaor aad, dus oet delate sjteintied (tösje 3634 en 3509 veur Chr.).[205]
26 juni
Zuud-Amerika, kóns en cultuur: D'n Argentiense componis en dirizjèntLalo Schifrin, veural bekèndj van de meziek veurMission impossible, sjtörf op 93-jäörige laeftied aan 'n lóngóntsjtaeking.[206]
24 juni
Europa algemein, Noord-Amerika, Nederlandj: InDen Haag begintj 'nen top veur alleNAVO-lenj.
23 juni
Zuud-Amerika, weitesjap: inChili waert 't Vera C. Rubin Observatory in gebroek genaome. Detelescoop geit eins in de drie daagsjterresjtelsels baove 't Zuud-Amerikaanse landj vaslègke. 't Óngerzeuk mót ónger mie inzich beie in duuster materie.[207]
Midde-Oeste: deVS valle drie nucleair sites aan inIran en mènge zich hiedoor in de oorlog tösjeIsrael en 't Ayatollah-regime.[209]
17 juni
Groet-Brittannië & Ierlandj, Kóns en cultuur: De Britsen djJohn Reid, bekèndj van dehousegrópNightcrawlers, sjtörf op 61-jäörige laeftied.[210]
Noord-Europa, kóns en cultuur: in 't noorde vanDaenemarke, kórtbie de sjtadAarhus, waere dertig grave gevónge mit kosbaar objekte oet de tied van deVikinge.[211]
16 juni
Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj, Kóns en cultuur: D'n Oesteriekse pianisAlfred Brendel sjtörf op 94-jäörige laeftied.[212]
14 juni
Politiek, Noord-Amerika: inBrooklyn Park enChamplin, twie veursjtaej vanMinneapolis (Minnesota), waere parlementariërs Melissa Hortman en John Hoffman naergesjaote. Hiebie kump Hortman same mit häöre man óm 't laeve. Hoffman en zien vrouw rake gewóndj. Me geit oet van e politiek motief.[213]
13 juni
Midde-Oeste: DeIsraëlische lochmach veurt bombardemènte oet op versjillende doele inIran.[214] Dit weurt later op d'n daag beantwaord mit Iraanse rakètte op Israël.
12 juni
Zuud- en Centraal-Azië: in deIndiase sjtadAhmedabad sjtort e vleegmesjien denaer. 279 luuj kómme óm 't laeve, zoewaal passageers es luuj op de gróndj. Eine passageer euverlaef de crash.[215]
11 juni
Europa algemein: D'r Duutsjer Ingo Gerhartz weëd d'r nuie commandant van 'tNAVO-hoofkerteer iBroensem. Gerhartz krieg ónger mieë 't bevel uuever de troepe i deBaltische Sjtate en anger lenj inOeës-Europa.[216]
Noord-Amerika, Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse popmuzikantjBrian Wilson, veural bekèndj vanThe Beach Boys, sjtörf op 82-jäörige laeftied.[217]
10 juni
Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj: bie 'n sjeetpartie op 'n sjoel in deOesteriekse sjtadGraz valle 11 doeje en 11 gewónje.[218]
4 juni
Weitesjap, kóns en cultuur, Nederlands Limburg: oet paleografisch en diplomatiek oonderzeuk nao drei Limbörgse oerkóndes, boe-oonder ein vaan keizer Hendrik IV oet1087 boe-in 't Sintervaoskapittel rieksoonmiddelek gemaak weurt, dus oonaofhankelek van eine vors, bliek tot de handsjrifte ech zien en neet vervals, wat me ierder dach.[219]
Economie, Nederlands Limburg: 't subtropisch zjwumbadMosaqua inGulpe geet weer oape noadat 'ne nuje exploitant gevónge is, 't bedrief Optisport.[221]
Economie, politiek, Nederlands Limburg: teendoezende Limbörgers mit e lieg inkome kinne gratis reize mit bösse en treine van Arriva. Deprovincie Limbörg, de initiatiefnömmer, geit 't financiere. Limburg is hiemit de iersjte Nederlandse provincie woe minima op zo'n groete sjaal gratis kinne reize mit 't ov.[222]
1 juni
Oes-Europa: bie 'nen Oekraïnsen drone-aanval op versjillendeRóssische lóchmachbases opvallend wied van de frontlien waere mierder bómmewerpers geraak. De toesjtelle waere gebroek veur langenaafsjtandsrakètte aaf te vure opOekraïne. Sommige toesjtelle zouwe ouchatoombómme kènne aafvure.[223]
Politiek, Oes-Europa: de conservatieve kandidaatKarol Nawrocki wèntj dePoolse prizzedentsverkezinge mit 'n krappe mierderheid.[224]
Weitesjap, natuur & milieu, Noord-Amerika:paleontologe van de Universiteit vanAlaska (VS) kómme tot de conclusie datveugel al 73 miljoen jaor geleje aanwezig waore in 'tNaordpoolgebeed en geliektiedig same höbbe gelaef mitdinosaurusse.[225]
Kóns en cultuur, Nederlands Limburg: 'tSacrementsoctaaf vanMeersje weurt opgenaome in de lies van immaterieel erfgood vanUNESCO. 't Octaaf vingk jaorliks plaats op de twjède dónderdig naoPinkstere en doert ein waek. De traditie haet zinne warsjpróng in de hwag en latemiddeljewe.[230]
Nederlandj: De Nederlandse politicusHans Wiegel (VVD) sjtörf op 83-jäörige laeftied.[231]
18 mei
Politiek, Oes-Europa: de pro-Europese politicusNicusor Dan wèntj deRoemeense prizzedentsverkezinge mit 53,6% van de sjtömme. Zinne radicaalnationalistische rivaalGeorge Simion krieg 46,6 procent van de sjtömme.[232]
Politiek, Kóns en cultuur, Nederlandj: De Nederlandse politicus en kènjerbokesjrieverJan Terlouw sjtörf op 93-jäörige laeftied.[234]
14 mei
Politiek, Nederlandj: sjtaatssikkertarisGijs Tuinman (BBB) óngerteikent 'ne order veur 46 nuuj Leopard 2A8-tanks via 't Duutsje leger bie de firmaRheinmetall. Doamit krieg 't Nederlands leger weer tanks. De lètste woorte wegbezunig in2011.[235]
13 mei
Politiek, Midde-Oeste: politicus enHamas-militantMohammed Sinwar, broor en opvolger van de in oktober2024 doedgemaakdeYahya Sinwar, waert doedgemaak bie 'ne Israelische lóchaanval op 'ne bunker ónger e krankehoes inKhan Yunis inneGazasjtroek. Wiejer sjtörf dinkelik ouch 'ne hoeggeplaatsde Hamas-commandant bie d'n aanval.[236]
Politiek, Zuud-Europa: D'nAmerikaanse kardinaal Robert Prevost waert verkaoze tot nujePaus. Zinne naam isLeo XIV en hae is de iersjte Paus dae oet de VS kump.[239]
7 mei
Zuud- en Centraal-Azië:India veurt lóchaanvalle oet opPakistan, woenao gevechte oetbreke in de grensregio. Door d'n terroristischen aansjlaag in de betwisde regio Kasjmir van 22 april zint de sjpanninge tösje de buurlenj opgeloupe.[240]
6 mei
Politiek, Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj:Friedrich Merz (CDU) waert noa 'n twiede sjtömming tot bóndjskanseleer vanDuutsjlandj gekaoze. CDU/CSU enSPD vörme wiejer 'n nuujregering.[241]
5 mei
Oes-Europa:Litouwe investeert 1,1 miljard euro in de versjterking van zien grenze mitRóslandj enBelarus.[242]
Midde-Oeste: sektarisch geweld tösjeDruze en milities ónger leijing van de conservatief soennitische Syrische Heilsregering (HTS).[246]
30 april
Economie, Oes-Europa, Noord-Amerika: deVS enOekraïne teikene 'ne deal euver de winning van zeldzaammetale (woe-óngerlithium),aolie engaas op Oekraïens gróndjgebeed.[247]
29 april
Weitesjap, natuur & milieu, Zuud-Amerika:ESA lanceertsatelliet Biomass vanoetFrans Guyana. Dae zal gebroek waere veur e óngerzeuk nao ecosysteme opaerd, in 't bezónger in 't Amazone-raengerwoud. Zoe kint hae óntbusjing enCO₂-opsjlaag door buim baeter in kaart bringe.[248]
27 april
Politiek, Noord-Amerika: bie deCanadese parlementsverkezinge winne de Liberale ten koste van de Conservatieve.[249]
Noord-Amerika: In deCanadese sjtadVancouver riejt 'nen auto in op bezeukers van e sjtraotfestival. Daobie valle 11 doeje en mierder gewónje.[250]
26 april
Midde-Oeste: in deIraanse havesjtadBandar Abbas valle 70 doeje en zikker 1000 gewónje bie 'n groete explosie. De explosie vóng dinkelik plaats in eine van de containers van de aoliehave. Meugelik bevatte diechemische sjtoffe veur deproduktie van raketbrandjsjtof.[251]
23 april
Kóns en cultuur, Nederlandj: sjterrechef Jonnie Boer, bekindj es eigenaer van driesjterrerestaurant De Librije inZjwolle, sjtörf op 60-jäörige laeftied aan de gevolge van 'n longembolie.[252]
22 april
Zuud- en Centraal-Azië: in Pahalgam, 'n toeristische plaats in de betwisdeIndiase regio Kasjmir, valle 26 doeje bie 'nen terroristischen aansjlaag. Van aadsher is 't ónröstig in dae regio. Militante islamiste en separatiste wille zich aafsjeie van de res van India.[253]
21 april
Zuud-Europa: PausFranciscus sjtörf op 88-jäörige laeftied aan de gevolge van 'n harre-imfark.[254]
Wetensjap: E team van Britse en Amerikaanse wetensjappers kónjig de óntdèkking aan vandimethylsulfide endimethyldisulfide in de atmosfeer vanK2-18b, 'nexoplaneet in deLiew op 124 leechjaor aafsjtandj van de Aerd. Zoe'n gaze waere op Aerd allein doorbiologische percesse gemaak; dit is dus 'n sjterke aanwiezing det 't op de planeet laeve gief.[257]
15 april
Kóns en cultuur, Belsj: deBelsje acteurDanny Verbiest, bekindj van de sjtum achter de hóndj Samson in de kingerserieSamson en Gert, sjtörf op 79-jäörige laeftied.[258]
Oes-Afrika: 'tRoed Kruuts sjtaak alle hölp invlöchtelingekamp Zamzam in de door oorlog versjeurde regio Darfoer,Soedan, woe 700.000 luuj verblieve. Ónlangs woort 't kamp ingenaome door militante van RSF.[259]
14 april
Natuur & milieu, Nederlands Limburg: d'notter weurt nao 40 jaor weer woergenome in Zuid-Limburg, kortbijMestreech.[260]
Politiek, Centraal-Europa: 'tHongaarseparlement nump 'n wet aan die jaorlikse Pride-evenemente verbeujt.[261]
13 april
Kóns en cultuur, Zuud-Amerika: De Peruaanse sjrieverMario Vargas Llosa (Nobelpries veur de Literatuur 2010) sjtörf op 89-jäörige laeftied.[262]
Politiek, Noord-Amerika, Oes-Europa: De VS beëindige ein waek lank alle militair hölp aanOekraïne, woenao Róssische en Noord-Koreaanse troepe e taegeoffensief beginne in de door Oekraïne bezatte regio Koersk en dao kènne oprökke.[272]
Midde-Oeste: sektarisch en politiek geweld in 't weste vanSyrië tösje de nuuj machhöbbers, Alawiete en loyaliste van 't veurmalig regime van Assad. Meugelik hónderdealawiete waere vermoord door militante van de nuuj conservatief soennitische regering inDamascus. Assad behuurde tot de alawietische minderheid en me is bang dat dees börgers 't sjlachoffer waere van mie wraakakties.[273]
31 miert
Politiek, Vereinigde Sjtaote: D'n Democratische senateurCory Booker (NJ) begintj aan 'ne recordtoesjpraok van 25 oer en 6 menute. Hie-in bekritiseert hae 't autoritair beleid van presidentjDonald Trump.[274]
Nederlandj: De Nederlandse presentatries en nuujslaezeresLoretta Schrijver sjtörf op 68-jäörige laeftied aan dermkanker.[276]
26 miert
Oes-Afrika: DeSoedanese huidsjtadKhartoem is weer volledig in henj van 't regeringsleger naodat 't de lóchhave haet veroverd op de paramilitair militie RSF, woemit 't al twie jaor oorlog veurt.[277]
Midde-Oeste: hónderde Palestiene inneGazasjtrook protestere taege deoorlog mit Israel enHamas. Proteste taege de terreurbeweging geuf 't neet dök inne Gazasjtrook.[278]
21 miert
Economie, Nederlands Limburg:VDL NedCar inBor geit materiaal make veur defensie es óngerdeil van e plan woedoorNederlandj en anger Europese lenj minder aafhankelik waere van producente boeteEuropa.[279]
19 miert
Politiek, Zuudoes-Europa/Midde-Oeste: de börgemeister van deTörkse sjtadIstanbul,Ekrem Imamoğlu, waert opgepak. Hae waert besjouwd es de groetste rivaal van zittend prizzedentErdoğan.[280]
18 miert
Politiek, economie, Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj: deDuutsje Bóndjsdaag sjtömp in mit 't deils loslaote van de rem op de sjölde. DeSchuldenbremse is eGróndjwetsartikel oet2009 woe-in sjteit dat Duutsjlandj mer hiel beperk nuuj sjölde moog aangaon. Noe waert veur defensie en veiligheid 'n oetzöndering gemaak en hie-ónger vèlt de sjteun aanOekraïne.[281]
Midde-Oeste: bie zjwaorIsraelische lóchaanvalle op deGazasjtroek waere mie es 400 doeje gemeld. Daomit waert 'n periode van twie maonde relatieve rös beëindig.[282]
Politiek, Zuudoes-Europa: in deServische huidsjtadBeograd kómme 300.000 luuj biejein veur 'n demonstratie taege zittend prizzedentVučić en zien regering. Daomit geit 't óm de groetste demonstratie oets in dit landj. De demonstrante eise dat hae zien verantwoordelikheid nump veur de doed van 15 luuj veurig jaor november, wie e geboew insjtortde. Volges de demonstrante is dae ramp 't gevolg gewaes van corruptie.[286]
13 miert
Kóns en cultuur, Oes-Europa: De Róssische componisSofia Goebajdoelina sjtörf op 93-jäörige laeftied.[287]
12 miert
Politiek, Noord-Amerika: de centrumrechse partie Demokraatit wèntj mit 30% van de sjtumme deGreunlandse verkezinge. Centrumpartie Naleraq kump mit 24,5% op de twiede plaats. Bei partieje wille dat Greunland ónaafhankelik waert vanDaenemarke.[288]
Oes-Europa: Róssische troepe verovere 't sjtedjeSoedzja in de regioKoersk.[289]
11 miert
Zuud-Azië: bie 'n treinkaping in 't zuudweste vanPakistan valle 64 doeje, woe-ónger 26 passageers. De aanval is 't werk van 'n militante beweging die zich 't bevriedingsleger vanBeloetsjistan (BLA) nump. 't Wilt zich aafsjeie van de res van Pakistan.[290]
Politiek, Zuudoes-Azië: deFilipiense aad-prizzedentRodrigo Duterte waert opgepak en euvergebrach nao 't Internationaal Sjtraofhof (ICC) inDen Haag. Hae waert verantwoordelik gehaje veur de moord op 43 persoene tösje2011 en2019 tiedes zien campagne taege drugs.[291]
10 miert
Natuur en milieu, Vereinig Keuninkriek & Ierlandj: op deNoordzie kórtbie deIngelse havesjtadHull boetse e Portugees vrachsjip en 'ne Amerikaanse tanker opein. Eine opvarende waert vermis en is waarsjienlik nimmie in laeve. De anger bemanningsleje waere gered. Es gevolg van de boetsing óntsjteit brandj en daobie kumpkerosine vrie.[292]
Politiek, Midde-Oeste: deSyrische regering en deKoerdische Syrische Democratische Sjtriedkrachte (SDF), bereike e akkoord. De deal ómvat e sjtaak-'t-vure, integratie van de SDF in 't Syrisch leger en 'n hereiniging mit de res van 't landj.[293]
Natuur en milieu, wetensjap:Ocean Census, 't groetste ziebiologieperjek oets, maak de vónds bekèndj van mie es 800 nuuj saorte die in de luip van 'n klein twie jaor zeen óntdèk.[294]
7 miert
Oes-Afrika: op 'n veurmalige legerbasis van deSoedanese rebellegroepering RSF ten noorde vanKhartoem waere mie es 500 grave gevónje. Wiejer geuf 't sjterke aanwiezinge dat luuj hie systematisch gemarteld woorte.[295]
6 miert
Kóns en cultuur, Nederlandj: bie 'ne groete brandj in 't centrum vanArnhem waere versjillende historische pande verwoes. Geine raak gewóndj.[296]
4 miert
Economie, Noord-Amerika, Oes-Azië: in deVS gaon inveurhöffinge in op sjpulle oetMexico enCanada. Bedriever die sjpulle oet dees lenj importere mótte 25%ómzetbelasting betale. Wiejer waere de höffinge veur sjpul oetSjina nog eins verhoeg mit 10%, woemit 't percentage veur deesprodukte oetkump op 20%.[297]
Politiek, economie, Europa algemein: veurzitter van deEuropese CommissieUrsula von der Leyen prizzenteert e plan woemitEuropa zich kent herbewapene. In totaal geit 't óm 800 miljoen euro. Hiemit kenneEU-lenj 1,5 procent van 't bbp mie oetgaeve aan defensie es dat ze noe doon (650 miljoen euro) en mit de res kenne lidsjtate zich door middel van lieninge wapes koupe.[298]
3 miert
Politiek, Noord-Amerika, Oes-Europa: deVS pauzere alle militair hölp aanOekraïne.[299]
2 miert
Kóns en cultuur, Nederlandj: De Nederlandse presentatriesDieuwertje Blok sjtörf op 67-jäörige laeftied aan de kanker.[300]
1 miert
Midde-Oeste: dePKK kónjig, nao decennia van gevechte mit 'tTörkse leger, e sjtaak-'t vure aaf. De militante woorte ierder door häör leijer Öcalan opgeroepe óm de wapes naer te lègke en de PKK te óntbinje.[301]
Kóns en cultuur: De Amerikaanse soulzengeresAngie Stone kump op 63-jäörige laeftied óm bie 'n auto-óngelök.[302]
Politiek, Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj: inOesteriek sjlete de conservatieveÖVP, de sociaaldemocratischeSPÖ en 't liberaalNEOS e regeerakkoord. De rechsradicaalFPÖ, die de groetste waor bie de verkezinge veurig jaor september, deit neet mit.[303]
Sjport, Oes-Europa: De Róssische sjakerBoris Spasski sjtörf op 88-jäörige laeftied.[304]
26 fibberwarie
Kóns en cultuur, Noord-Amerika: D'n Amerikaansen acteurGene Hackman (95) en zien vrouw, pianisBetsy Arakawa (63), waere heim doed gevónge.[305]
Kóns en cultuur, Noord-Amerika: De Amerikaanse actriesMichelle Trachtenberg (39) weurt doed in häör hoes gevónge.[306]
25 fibberwarie
Economie, politiek, Vereinig Keuninkriek & Ierlandj:Premier Starmer maak bekindj dat 'tVereinig Keuninkriek fors mie geit investere in defensie. Per2027 zal 't 2,5 procent van 't bbp zeen (in plaats van 2,3 procent noe) en op langere termien 3 procent. Óm de verhoeging te betale waert bezunig op óntwikkelingshölp. De letste kier dat 't budget zoe hoeg loog, waor tiedes deKajen Oorlog.[307]
23 fibberwarie
Politiek, Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj: In Duutsjlandj weurt gesjtump veur de Bóndjsdag. Winner waert deCDU/CSU, dewiel ouch de extreemrechseAfD en de socialistischeLinke henjig winne. DeSPD,Grüne enFDP, de partieje die in de veurige coalitie zote, verleze väöl sjtömme. De nuuj linksconservatieve partieBSW blief net ónger de keesdörpel van 5%.[308]
Politiek, Nederlandj: De Nederlandse politicusHans van den Broek (CDA) sjtörf op 88-jäörige laeftied.[309]
19 fibberwarie
Wetensjap, kóns en cultuur, Noord-Afrika: Egyptologe make de vónds bekèndj van 't graaf van faraoToetmoses II.[310]
Kóns en cultuur, Wes-Afrika: De Malinese fimmaekerSouleymane Cissé sjtörf op 84-jäörige laeftied.[311]
Nederlandj, politiek:Frits Bolkestein, aad-partieleijer en fractieleijer vanneVVD, sjtörf op 91-jäörige laeftied.[313]
15 fibberwarie
Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj: bie 'n sjtaekpartie inVillach,Oesteriek, kump eine persoen óm 't laeve. Vief anger luuj rake gewóndj. Me geit oet van e islamistischterroristisch misdrief.[314]
13 fibberwarie
Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj: inMünchen riejt 'nen automobilis in op 'ne groep demonstrante. Daobie rake 25 luuj gewóndj en twie kómme óm 't laeve. E islamistischterroristisch motief waert neet oetgesjlote.[315]
11 fibberwarie
Zuud-Europa: de Italiaanse pelissie deit invalle inneSiciliaanse huidsjtadPalermo, mit es doel de opboew van demaffia inne regio taege te gaon. Hiebie waere 181 luuj opgepak.[316]
10 fibberwarie
Kóns en cultuur: De Nederlandse zenger en prizzentatorRon Brandsteder sjtörf op 74-jäörige laeftied.[317]
Zuud-Europa: Karim Al-Husseini, bekindj filantroop en sjpiritueel leider van de ismaïliete, 'n subsjtruiming van 't sjiisme, sjtörf op 88-jäörige laeftied.[321]
Groet-Brittannië & Ierlandj, kóns en cultuur: De Britse beatzengeresMarianne Faithfull sjtörf op 78-jäörige laeftied.[324]
Zuud-Europa/Midde-Oeste, kóns en cultuur: de Törkse componis en pedagoogIlhan Usmanbaş sjtörf op 104-jäörige laeftied.[325]
29 jannewarie
Europa algemein, economie: deEuropese Commissie prizzenteert planne óm deEuropese concurrentiekrach te verbaetere ten opzichte vanSjina en deVS. E wichtig óngerdeel van die planne is 't truukbringe van de bureaucratie door regelgaeving veur bedriever te harmonisere tösje lidsjtate en zoe te versimpele .[326]
Noord-Amerika: bie 'n boetsing tösje e passageersvleegmesjien en 'ne helikopter baove dePotomac kórtbieWashington D.C. valle 67 doeje.[328]
27 jannewarie
Midde-Afrika: rebelle van de doorRwanda gesjteundeM23-beweging claime de verovering van de sjtadGoma, in 't ónröstige oeste vanCongo. Hiebie kómme ónger mie 17VN-vreiestroepe óm 't laeve.[329]
25 jannewarie
Nederlandj, kóns en cultuur: in 't Drents Museum inAssen vingk 'ne könsrouf plaats, woebie ónger mie 'nekosbare gouwen helm waert gesjtole. D'n gesjtoale sjtökker zin óngerdeil van 'n expositie euver deDaciërs, e volk wat veur de koms van deRomeine in e gebeed woende wat noeRoemenië hèt.[330]
23 jannewarie
Kóns en cultuur: De Nederlandse dichteresEsther Jansma sjtörf op 66-jäörige laeftied aan de kanker.[331]
22 jannewarie
Midde-Oeste: bie 'ne brandj in e hotel in 'tTörkseski-oordKartalkaya valle 76 doeje en rake teentalle luuj gewóndj.[332]
21 jannewarie
Zuud-Amerika: DeColombiaanse prizzedent Gustavo Petro verklaort de oorlog aan de marxistische rebellegroeperingELN. Ónlangs zint teentalle luuj óm 't laeve gekómme en doezende luuj op de vlöch gesjlage bie gevechte in 't noordoeste van 't landj, taege de grens mit 't ónröstigeVenezuela. De ELN en de aeveneins marxistische groeperingFARC vechte hie óm controle euver d'ncocaïnehandel.[333]
17 jannewarie
Zuud-Europa, kóns en cultuur: in de antieke sjtadPompeï waert e good bewaard badhoes mit moersjilderinge bloetgelag wat in deRomeinsen tied deil oetmaakde van 'n private residentie.[334]
Nederlandj, Kóns en cultuur: De Nederlandse zengeres en actriesManuëla Kemp sjtörf op 61-jäörige laeftied aan de gevolge van 'n óngelök.[335]
16 jannewarie
Noord-Amerika, Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse rezjisseurDavid Lynch sjtörf op 78-jäörige laeftied aanlóngemfyseem.[336]
(sjterfdaag ónbekèndj)
15 jannewarie
Midde-Oeste:Israel en terreurbewegingHamas bereike e akkoord euver e sjtaak-'t-vure inGaza.[337]
Politiek, Oes-Azië: DeZuud-Koreaanse prizzedentYoon Suk Yeol waert gearresteerd. Veurig jaor december reep hae de militaire noedtoesjtand oet en daobie zat hae 't parlement boete sjpel.[338]
Oes-Azië, natuur & milieu: de regio Tingri in 't zuje vanTibet, neet wied van deMount Everest, waert getroffe door 'nenaerdsjóddel mit 'n krach van 7,1 op de sjaal van Richter. Daobie valle veur zoewied bekindj 126 doeje en 188 gewónje.[341]
Zuudoes-Azië, economie:Indonesië waert lid van 't economisch samewerkingsverbandjBRICS.[342]
Frankriek, politiek: politicus Jean-Marie Le Pen, oprichter van de extreemrechse partieFront National en bekindj óm zien controversieel oetsjpraoke, sjtörf op 96-jäörige laeftied.[343]
6 jannewarie
Nederlands Limburg: op deNapoleonswaeg kórtbieGratem vleug 'ne sjoelbös in brandj. Geine raak gewóndj.[344]
Zuud-Europa, politiek: PausFranciscus sjtèlt veur 't iesj 'n vrouw aan op 'n toppositie in 'tVaticaan. De 59-jäörige zöster Simona Brambilla sjteit aan 't huid van 'n aafdeiling van de Romeinse Curie die euver religieus gemeinsjappe geit.[345]
Noord-Amerika, politiek:Justin Trudeau treujt aaf es leijer van de Liberaal Partie vanCanada. Hae blief nogpremier bis 'ne angere kandidaat veur zien partie is gevónje.[346]
5 jannewarie
Oes-Europa:Oekraïense militaire beginne e nuuj offensief inneRóssische regio Koersk, woe ze in de zomer van2024 e gebeed ter gruutde van óngevier de helf vanNederlands Limburg hadde veroverd op de Rósse, meh in 't naojaor dao gedeiltelik terrein móste opgaeve. 't Zjwaortepunt van 't offensief ligk noe get ten oeste van 't sjtedjeSoedzja.[347]
Nederlands Limburg, Economie: 'tGulper zjwumbaadMosaqua geit nao 32 jaor toe.[348]
3 jannewarie
Nederlandj, Kóns en cultuur: De Nederlandse radiodeejayWillem van Kooten, baeter bekèndj es Joost den Draaijer vanRadio Veronica, sjtörf op 83-jäörige laeftied.[349]
Zuud-Europa: zikker teen luuj kómme óm 't laeve bie 'n sjeetpartie inneMontenegriense sjtadCetinje. Veer luuj rake zjwaorgewóndj.[351]
Noord-Amerika: inNew Orleans, deilsjtaatLouisiana, riejt 'nen automobilis in op 'ne groete groep luuj. Volges de lokaal autoriteite valle daobie teen doeje en geuf 't zikker 30 gewónje. D'n automobilis waert doedgesjaote tiedes e vuurgevech. Eterroristisch motief waert neet oetgesjlaote.[352]
Midde-Oeste: Nao jaore van sjtagnatie sjtort 't fróntj van deSyrische Börgerkreeg in. Binne 'n waek weurt 't rezjiem vanBashar al-Assad versjlage, veural door 'n sjnel opmars van de islamistischeSyrische Heilsregering (HTS) en massaal dissertering oet 't regeringslaeger.
29 december
Politiek, Noord-Amerika: D'n Amerikaanse presidentjJimmy Carter sjtörf op 100-jäörige laeftied.[353]
28 december
Oes-Azië: 179 luuj kómme óm 't laeve bie 'ne crash mit e passagiersvleegmesjien inneZuud-Koreaanse sjtadMuan. Allein twie bemanningsleje euverlaeve de ramp.[354]
Oes-Europa/Centraal-Azië: eAzerbeidzjaansvleegmesjien op waeg naoGrozjny inneRóssische deilrippebliekTsjetsjenië sjtort denaer inne buurt vanneKazachse sjtadAktau aan deKaspische Zieë. De Azerbeidzjaanse autoriteite gaon d'rvan oet dat 't toesjtel oete lóch is gesjote gewaore, vermoedelik door Róssische lóchaafweer. 38 vanne 67 passagiers kómme óm 't laeve en de res raak gewóndj.[356]
Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj: inMagdeburg, de huidsjtad van deDuutsje deilsjtaotSakse-Anhalt, riejt 'nen automobilis in op bezeukers van 'ne keersjmert. Volges de autoriteite valle daobie twie doeje en geuf 't zikker 60 gewónje. D'n automobilis, 'ne 50-jäörige man dae oersjprónkelik oetSaoedi-Arabië kump, is opgepak. Eterroristisch motief waert neet oetgesjlaote.[358]
Frankriek: ach luuj kriege tösje de ein en zèsteen jaor cel veur betrokkeheid bie de terroristische maord op Samuel Paty in2020.[359]
Midde-Oeste, Vereinigde Sjtaote: Abu Yusif, e kopsjtök vanIS, waert doedgemaak bie 'neAmerikaanse lóchaanval in 't oeste vanSyrië.[360]
Sjport, Belsj: De Belzje fietsrennerRik Van Looy sjtörf op 90-jäörige laeftied.[362]
17 december
Oes-Europa: DeRóssische topgeneraal Igor Kirillov en zinne assistent kómme óm 't laeve bie 'ne bómaansjlaag inMoskou, meugelik door 't werk van de Oekraïense veiligheidsdeens SBU.[363]
16 december
Belsj Limburg: in ekanaal inHasselt waert e lichaam oet 't water gehaold.[364]
Midde-Oeste:Israel vèlt vanoet deGolanhuuegdeSyrië binne. Wiejer bombardeert 't opsjlaagplaatse versjpreid euver 't landj en de Syrischevloot inne westelike kóssjtadLatakia, óm 't veurkómme dat 't materiaal in henj kump van de rebelle.[371]
Nederlandj: zès luuj kómme óm 't laeve bie 'n explosie in e flatgeboew inDen Haag. De pelissie geit oet van e misdrief.[372]
Kóns en cultuur, Frankriek: deNotre-Dame inParies waert officieel heräöpend in 't biezeen van teentalle regeringsleijers en anger prominente, woe-onger premier Schoof. In april2019 brande e deil van dekathedraal aaf en de restauratie doerde zikker vief jaor.[373]
5 december
Belsj Limburg, natuur & milieu: oet óngerzeuk van 't Belsj Agentsjap veur Bösj en Natuur bliek dat 'tbösjoppervlak inBelsj Limburg de aafgeloupe vief jaor mit 196ha is toegenome, óngevier 290 vootbalvelde.[374]
Belsj, economie:Waalse boere blokkere de grenseuvergank van de NederlandseA2 bieMoelinge enÈèsjde en de BelsjeA3 bieWellekete. Ze protestere taege 't Mercosur-handelsverdraag mit lenj inZuud-Amerika. De boere zint bang veur ónierlike concurrentie.[375]
4 december
Frankriek, politiek: De centrumrechseFranse regering vèlt nao 'n motie van wantroewe taege premierMichel Barnier. Barnier kreeg väöl kritiek van zoewaal 't mechtige extreemlinks es 't mechtige extreemrechs blok wie hae 'tparlement wilde passere bie e begroetingsveursjtel.[376]
3 december
Oes-Azië, politiek: DeZuud-Koreaanse prizzedent Yoon Suk-Yeol kónjig de sjtaot van belègk aaf. De machsgreep is volges um nuuedig veur deGróndjwet te besjèrme en es besjèrming taege buurlandjNoord-Korea, wat de lètsten tied sjteeds agressiever waert. Zoewaal de regerende conservatief partie es de oppositie zint kritisch euver de besjlissing. Later woort de noodtoesjtand weer ingetrokke.[377]
Belsj Limburg: teentalle personeelsleje van de gemeinteHeuze-Zolder waere tegeliek krank nao 'n biejeinkóms mit lunch.[379]
28 november
Oceanië, politiek:Australië verbeujt es iersjte landj oppe welt 't gebroek vansocial media veur jongere.[380]
Midde-Oeste: Syrische rebelle ónger leijing van de islamitische bewegingHay'at Tahrir al-Sham beginne eoffensief in 't noorde vanSyrië en verovere daobie ouchAleppo. 't Geit óm de zjwaorste gevechte in jaore in 't doorbörgeroorlog versjeurd landj.[381]
Belsj, politiek: D'n extreemrechse politiekerRoeland Raes (Vlaams Belang), bekèndj óm zien negationistische ideeë, sjtörf op 90-jäörige laeftied.[382]
27 november
Nederlands Limburg, kóns en cultuur: in 't centrum vanHeële weëd eRomeins graaf gevónge.[383]
Midde-Oeste:Israel enHezbollah sjlete 'ne waopesjtilsjtand. 't Libanees leger geit same mit deVN de rös handjhave in 't zude vanLibanon.[384]
Nederlands Limburg:Donny M. weurt veroerdeild tot 25 jaor gevaangenis entbs mèt dwaangverpleging veur de oontveuring, verkrachting en maord op 't negejaoreg keend Gino.[385]
Sjport:Max Verstappen wuuert viefdje inne Grand Prix vanLas Vegas. Daomit kump t'r veur ziene kónkurentLando Norris oet en wuuert t'r veure veerdje kieër werreldmeister vanneFormule 1.
21 november
Midde-Oeste: 't Internationaal Sjtraofhof inDen Haag vaerdig arrestatiebevele oet taege d'nIsraelische premierBenjamin Netanyahu, veurmalig minister van DefensieYoav Gallant enHamas-leijerMohammed Deif. De drie waere vervolg veur kreegsmisdade: Deif veur de terroristische aanvalle op Israel van 7 oktober2023 en de bei Israelische politici veur misdade in deGazasjtroek. Óndutelik is aevel of Deif nog in laeve is. Meugelik is hae ierder dit jaor doedgemaak bie 'nen Israelischen aanval.[387]
20 november
Europa algemein, economie: d'n AmerikaansenautofabrikantFord sjrap 4000 jobs in zien Europese fabrieke, ómdat de verkoup tröklöp. Veural inDuutsjlandj zölle väöl jobs verdwiene.[388]
19 november
Nederlandj, economie: De Volksbank, eigenaer van de merke SNS, ASN Bank, RegioBank en BLG Wonen, sjrap 750 jobs en is van plan óm de versjillende bankmerke same te veuge.[389]
Sjport: Nederlandj wintj in deDavis Cup mit 2-1 van Sjpanje. Hiemit kump ouch 'n èndj aan de loupbaan vanRafael Nadal, dae jaorelank aan de waereldtop sjtóng.
Oes-Azië, politiek: inHongkong waere 47 veuraansjtaondedemocratischgezinde activiste veroerdeild tot jaorelang gevangenissjtraove. De activiste woorte in2021 opgepak, ómdat ze betrokke zouwe zeen gewaes bie ónofficieel veurverkezinge veur de oppositie en daomit de controversieel Nationaal Veiligheidswet van de Communistische Partie vanChina zouwe höbbe euvertraeje.[390]
18 november
Noord-Europa, natuur & milieu, politiek:Denemarke geit belasting höffe opCO2-oetsjtoot vanvie. De maotregel is e óngerdeil van e akkoord wat is gesjlote tösje natuur- enlandjboeworganisaties. In dat akkoord sjteit wiejer dat 15% van de landjboewgróndj ómgezat waert inbösj.[391]
Belsj, Nederlands Limburg: de Belsje en Nederlandse pelitie hawwe 'n zeukactie in deVesder inVerviers in verband met de Tefaf-zjuwielerouf inMestreech op 28 juni2022. De zeukactie heet gein rizzeltate opgelieverd.[392]
Kóns en cultuur: De Franse componis van leechte meziekCharles Dumont, ónger mie bekèndj es de vaste componis vanÉdith Piaf, sjtörf op 95-jäörige laeftied.[393]
17 november
Midde-Oeste: Mohammed Afif, 'nen bekinde woordveurder van terreurbewegingHezbollah, waert doedgemaak bie 'nenIsraelische lóchaanval op deLibanese huidsjtadBeiroet.[394]
Belsj Limburg: InPeer begintj 'nen illegalerave op 't terrein van de failliete meubelhandelHeylen.[397]
13 november
Nederlandj, economie: winkelketeBlokker geit failliet. De 400 winkels blieve veurluipig nog waal aope óm e deil van de sjulde in te losse.[398]
12 november
Nederlandj, economie, natuur & milieu: 't Gerechshof inDen Haag oerdeilt dat olieconcernShell zelf moog bepale wie 't zieneCO2-oetsjtoet geit vermènjere. Daomit waert e ierder vonnis oet2021 vernetig, woe-in de rechter zjuus oerdeilde dat 't bedrief d'n oetsjtoet taege2030 mit 45% mós vermènjere ten opzichte van 't niveau van2019.[399]
Weitesjap: Mit hölp van satellietbeelder weurt de historische sjtadal-Qadissiyah in 't hujigIrak heróntdèk.[400]
11 november
Kóns en cultuur: D'n Duutsj-Britse sjilderFrank Auerbach sjtörf op 93-jäörige laeftied.[401]
8 november
Nederlandj, economie: E-bikefabrikant Stella geitfailliet. Winkels en servicepunte blieve gesjlote en alle 440 werknömmers zint op de huuegde gebrach van 't faillissement.[402]
7 november
Nederlandj: in 't centrum vanAmsterdam waere supporters van de Israelische vootbalclub Maccabi Tel Aviv aangevalle door pro-Palestiense betogers. Ierder dae aovend waor 't al ónröstig. In totaal waere 62 luuj tiedes de relle opgepak. Mierder Maccabi-fans rake gewóndj.[403]
Naord-Amerika, politiek: De rippeblikeinse kandidaatDonald Trump wintj de Amerikaanse presidentjsverkezinge van ziene democratische rivaalKamala Harris.[405]
Nederlandj, economie: 't Britsolieconcern BP maak bekindj dat 't al zien 335 tankstations inNederlandj wilt verkoupe. De kuiper nump óngevier doezend werknömmers euver.[406]
Midde-Oeste, politiek: De Israelische premierBenjamin Netanyahu vervingk ministerYoav Gallant van Defensie.Israël Katz van Boetelandse Zake waert beneump tot de nuje minister van Defensie.[407]
4 november
Frankriek: inParies begintj 't proces taege ach luuj die verdach waere van betrokkeheid bie de moord op Samuel Paty in2020.[408]
Kóns en cultuur: Epospunknómmer wat saer jaore bekèndjsjtóng es "'t mies mysterieus leedsje op 't Internèt" weurt geïdentificeerd as "Subways of your mind" van d'n Duutsje bandFEX; 'n identificatie die de bandleje einen daag later bevestige.[409]
3 november
Oes-Europa, politiek: zittend prizzedent Maia Sandu wèntj mit 54% van de sjtömme ouch de twiede rónde van deMoldavische prizzedentsverkezinge. Zie versjleit daomit häöre pro-Róssischen taegesjtander Stoianoglo (46%).[410]
Nederlands Limburg: bie e óngeluk mèt mjèrder auto's op deA2 ter hwagde vanMeersje kump eine perswan um 't laeve, ach anger luuj rake gewónd.[411]
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse popmuzikantj en producentjQuincy Jones sjtörf op 91-jäörige laeftied aan alvleisklierkanker.[412][413]
2 november
Zuud-Amerika, economie, natuur & milieu: op 'neVN-top inCalí,Colombia, waert besjlote dat inheimse volkere ouch 'n permanente vertaegewoordiging kriege. Wiejer waere aafsjpraoke gemaak euver 't gebroek vanDNA vanplante. Mit e fonds veur bedrieve waere de opbringste van genetische data oet denatuur ierliker herverdeild, ónger mie ónger de inheimse volker.[414]
Zuud-Amerika, politiek: 'ne Gewapende groep giezelt 200 militaire inneBoliviaanse regioCochabamba en haje drie poste bezat. De giezeling is hoegswaarsjienlik 't gevolg van e politiek conflik binne de regerende socialistische MAS-partie tösje de hujige prizzedentLuis Arce en de veurmalige prizzedentEvo Morales.[415]
Midde-Oeste: de Israelische marine óntveurt e hoeggeplaats lid van terreurbeweginghezbollah in de noordelikeLibanese kössjtadBatroun.[416]
1 november
Zuudoes-Europa: inneServische sjtadNovi Sad sjtort e deil van 't daak van 'n treinsjtasie in. Hiebie valle 14 doeje en dertig gewónje.[417]
Zudelik Afrika, politiek: Nao verkezinge inBotswana kump veur 't iers in de historie van 't landj 'n anger partie es de BDP aan de mach. De oppositiebóndj UDC haoltj 'n groete miejerheid in 't parlemènt.[418]
Midde-Oeste, Weitesjap, kóns en cultuur: Arsjeologe make de vónds bekèndj van 'n veerdoezendj jaor aw sjtad in deKhaybar-oase inSaoedi-Arabië. De sjtad had 'n walmoer van 14,5 kilomaeter mit neet mènjer es 180 bastions.[419]
Wes-Azië/Oes-Europa, politiek: inGeorgië waere parlementsverkezinge gehoute. Regeringspartie Georgische Druim wèntj volges officieel peilinge mit 54% van de sjtömme. De partie sjtelt zich de lètsten tied sjteeds autoritairder op en beweeg zich richting buurlandjRóslandj. De prizzedent van 't landj, Salome Zoerabisjvili, erkint d'n oetsjlaag neet. Volges de oppositie en de OVSE woorte kezers geïntimideerd en ónger drök gezat.[423]
Midde-Oeste:Israel vèlt militair doele aan inIran, woe-ónger in de huidsjtadTeheran.[424]
24 oktober
Zuud-Amerika, politiek: DeVenezolaanse oppositieleijers María Corina Machado en Edmundo González Urrutia óntvange deSacharovpries, de hoegste EU-óngersjeijing op 't gebeed van minsjerechte. Machado woort taegegewerk door 't regime van zittend prizzedent Nicolás Maduro. González woort vervolg en vlöchde via de Nederlandse ambassade naoSjpanje.[425]
Midde-Afrika: de aanklagers van 'tInternationaal Sjtraofhof inDen Haag lancere e nuuj óngerzeuk nao oorlogsmisdade in 't oeste vanCongo. Dao vinge saer inkel jaore gevechte plaats tösje 't regeringsleger en deM23-beweging, 'n rebellegroepering wat óngersjteund waert door buurlandjRwanda.[426]
23 oktober
Belsj Limburg, Nederlands Limburg: in deZuud-Willemsvaart bieMaasmechele waert gezoch nao de reste van Angelique Hendrix oetSjtein. Ze woort in1990 es vermis opgegaeve. E jaor later woort 'ne sjeiel gevónje en ónlangs is oet 'neDNA-match gebleke dat dae inderdaad van häör is.[427]
Vereinig Keuninkriek & Ierlandj, Duutsjlandj, Oesteriek & Zjwitserlandj:Duutsjlandj en 'tVereinig Keuninkriek teikene e nuuj militair pak. Aafgesjpraoke waert dat bei lenj mie metein gaon samewerke op 't gebeed van defensie en same wapes zulle óntwikkele.[428]
Midde-Oeste: bie 'n sjeetpartie bie TUSAS, e groet lóch- en ruundevaartbedrijf inne Törkse huidsjtadAnkara, valle vief doeje en 22 gewónje. Törkieje hèlt dePKK verantwoordelik veur d'n aansjlaag en vèlt doele van die beweging aan in 't noorde vanIrak enSyrië.[429]
Centraal-Azië, Weitesjap: 'n gróp arsjeologe maak de vónds bekèndj vanTugunbulak, 'n groete rewienesjtad inOezbekistan aan deZieroute, die op mie es 2000 maeter huugde ligk.[430]
22 oktober
Belsj Limburg: bie hoeszeukinge inHasselt waere drie persoene gearresteerd. 't Geit óm twintigers die verdach waere van deilname aan 'nterroristische groepering en 't versjpreie van terroristischepropaganda.[431]
20 oktober
Politiek, Zuud-Europa: De Turkse geiselike en politicusFethullah Gülen sjtörf op 83-jäörige laeftied.[432]
Politiek, Oes-Europa: inMoldavië waere prizzedentsverkezinge en ereferendum euver de toetraejing tot deEU gehoute. Zittend prizzedent Maia Sandu haet mit 42% de meiste sjtömme binnegehaold, meh neet de absolute mierderheid. Alexandr Stoianoglo, häöre pro-Róssischen taegehanger, waert twiede mit 26% van de sjtömme. 'n Klein mierderheid van 50,42% sjtömp veur toetraejing, óndanks meugelike Róssische inmening.[433]
19 oktober
Economie, Midde-Amerika: in groete deile vanCuba vèlt desjtroum oet. 't Landj haet te make mit tekórt aanbrandjsjtof en sjlech óngerhaud in de energiesector.[434]
Midde-Oeste: De Palestiensen terrorisYahya Sinwar, leisman vanHamas en brein achter d'n aanval van 7 oktober 2023, weurt in 'nen Israëlischen aanval ómgebrach.[437]
Kóns en cultuur: De Britse zengerLiam Payne, bekèndj vanOne Direction, sjprink op 31-jäörige laeftied zienen doed tegemoot.[438]
14 oktober
Weitesjap, Noord-Amerika: D'n Amerikaanse psycholoogPhilip Zimbardo, bekèndj van 't beröchte Stanford-gevangenisexperiment in1971, sjtörf op 91-jäörige laeftied.[439]
Nederlands Limburg: In Mestreech begint de inhajdeleke behandeling vaan de zaak tegeDonny M., dee verdach weurt vaan verkrachting en kindermaord.[440]
Nederlands Limburg, kóns en cultuur: inVenlo wuuert 'n namemonument ónthöld veur slachoffers van de bombardemente in 't naojaor van1944, tiedes deTwieëde Waereldoorlog.[442]
Politiek, Belsj en Luxembörg: Op 't Belsj vènje gemeinte- en provincieverkezinge plaats. De centrumpartieë hauwe zich in 't gemein good, mae inNinove haolt 't Vlaams Belang de absolute miejerheid.
Politiek: DeNobelpries veur de Vrei geit naoNihon Hidankyo "um zien inspanninge veur 'ne wereld vrij vaan kernwaopes door mèt getuigeversleeg te tuine tot kernwaopes noets mie gebruuk mage weure."[444]
Nederlands Limburg: e vrachsjeep veurt tege 'n stuw in deMaos bijMestreech. De bemanning is in veiligheid gebrach en geine is gewoond geraak.[445]
10 oktober
Kóns en cultuur: DeNobelpries in de Literatuur geit naoHan Kang "veur häör intens poëtische proza wat historische trauma's aongrip en de breekbaarheid vaan 't minselek leve bloetlègk."[446]
Midde-Oeste: inneGazasjtrook bevrieje Israelische militaire 'njezidische vrouw die in2014, tiedes degenocide op dizze religieuze groep doorIS, woort óntveurd en doorverkoch aan 'ne man oet Gaza.[456]
2 oktober
Nederlandj: 65.000pelissie-agente waere getroffe door 'nehack-aanval. Veural zakelike gegaeves woorte gesjtole. Inlichtinge- en veiligheidsdeenste dinke dat e anger landj achter d'n aanval zit.[457]
1 oktober
Midde-Oeste:Iran vèlt Israel aan mit 180 ballistische rakètte.[458]
Natuur & milieu, Zuudoes-Azië: mie es 800 luuj sjtörve es gevolg vantyfoon Yagi. Hel getroffe is veuralVietnam.
30 september
Politiek, Belsj: InVlaandere weurt de regering-Diependaele gevörmp. Ze berös op 'n coalitie vanN-VA,Vooruit enCD&V.[462]
29 september
Politiek, Oesteriek: De rechspopulistischeFPÖ waert mit 29,2% van de sjtömme de groetste partie bie parlementsverkezinge inOesteriek.[463]
28 september
Kóns en cultuur, Vereinigde Sjtate: D'n Amerikaanse zenger-sjrieverKris Kristofferson sjtörf op 88-jäörige laeftied.[464]
27 september
Midde-Oeste:Hassan Nasrallah, de langjäörige leisman vanHezbollah, kump op 64-jäörige laeftied óm bie 'nen Israëlischen aanval.[465]
Kóns en cultuur, Vereinig Keuninkriek en Ierlandj: De Britse actriesMaggie Smith sjtörf op 89-jäörige laeftied.[466]
23 september
Midde-oeste: Bie Israëlische rakètaanvalle op Zuud-Libanon valle hóngerde doeje en gewonde.[467]
Kóns en cultuur, Belsj: De Belzjen acteurAron Wade sjtörf op 57-jäörige laeftied nao euthanasie.[468]
22 september
Politiek, Duutsjlandj: deSPD blief mit 30,9% van de sjtömme de groetste partie bie verkezinge in de Duutsje deilsjtaatBrandenburg (+4,7%). DeAfD kump op de twiede plaats (29,2%, +5,7%). DeCDU, Die Linke en de Greune verleze. Groete winnaer op links is 't populistischeBündnis Sahra Wagenknecht.[469]
21 september
Weitesjap, kóns en cultuur, Nederlands Limburg: de Rieksdeens vuur Cultureel Erfgood bevestig de vónds van 3600 munte oet deRomeinse tied. De vindplaats waert neet bekindgemaak.[470]
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse jazzsaxofonisBenny Golson sjtörf op 95-jäörige laeftied.[471]
20 september
Midde-Oeste: veerteen militante en hoeggeplaatsde commandante van terreurbewegingHezbollah kómme óm 't laeve bie 'nenIsraelische lóchaanval opBeiroet, de huidsjtad vanLibanon.[472]
Nederlandj: bie e sjtaekincident oppeErasmusbrök inRotterdam kump eine persoen óm 't laeve. 'ne Man oetZjwitserlandj raak zjwaorgewóndj. De verdachte is 'ne 22-jäörige man oetAmersfoort. Hae zoel bekindj zie bie depelissie.[473]
Kóns en cultuur, Zuudoes-Azië, Nederlandj:Nederlandj geuf 288 sjtökke oet de Riekscollectie truuk aanIndonesië. 't Geit óm beelde, wapes, munte, serade en textiel die in de ierste helf van de19e iew en in1906 zint mitgenaome oet respectievelikJava en Zuud-Bali, wie de bei eilenj nog Nederlandsekoloniën waore.[474]
Economie, politiek, Nederlandj: opPrinskesdaag waert bekindjgemaak dat de totaal oetgave inne begroeting van 'tnuuj kabinet volgend jaor 457 miljard euro bedrage, 'n toenaam van 23 miljard euro. De groetste oetgaveposte zin sociaal zekerheid en de zörg mit 115 miljard euro. Wiejer waert mie oetgegaeve aanjustitie, e sjtrengermigratiebeleid endefensie. 'tÓngerwies krieg minder geld. Hoeshajes gaon 0,7% inkoupkrach op veuroet.[476]
Midde-Oeste: inLibanon enSyrië explodeert e groet aantal semafoons in kórten tied. De apparate waere door väölHezbollah-leje op 't lichaam gedrage en gebroek veur mitein te communicere. Bie de óntploffinge valle zikker zesteen doeje en 2750 gewónje. Hezbollah besjöldigIsrael van de óntploffinge.[477]
Politiek, Zuud-Amerika: DePeruaanse politicusAlberto Fujimori, presidentj tösje 1990 en 2000, sjtörf op 86-jäörige laeftied.[479]
Kóns en cultuur: De Nederlandse sjilderPeter Klashorst sjtörf op 67-jäörige laeftied aanAIDS.[480]
8 september
Kóns en cultuur, Vereinig Keuninkriek: D'nBritsen basgitarisHerbie Flowers, bekindj van de baslien in "Walk on the Wild Side" vanLou Reed (1972), sjtörf op 86-jäörige laeftied.[481]
Wes-Afrika: bie 'n explosie van 'ne tankwage gevöld mit brandjsjtof in 't noorde vanNigeria valle 48 doeje.[482]
Politiek, Zuud-Amerika, Europa algemein: DeVenezolaanse oppositieleijerEdmundo González krieg politiek asiel inSjpanje. Nao de controversieel herverkezing van Maduro woort hae nimmie in 't aopebaar gezeen. Hae kreeg óngerdaak in de Nederlandse ambassade inCaracas, de huidsjtad van Venezuela.[483]
7 september
Politiek, Noord-Afrika: zittend prizzedent Abdelmadjid Tebboune wintj volges officieel ciefers mit 95% van de sjtömme deAlgeriense verkezinge. De oetsjlaag waert in twiefel getrokke.[484]
Oes-Europa: 't Róssische leger vèlt deOekraïense sjtadPoltava aan mit ballistische rakette. Daobie valle 51 doeje en mie es 200 gewónje.[486]
1 september
Politiek, Duutsjland: deAfD waert mit 32,8% (+9,4%) van de sjtömme de groetse partie bie verkezinge in de Duutsje deilsjtaatThüringen. DeCDU kump op de twiede plaats mit 23,6% (+1,6%). InSachsen zint de christendemocrate de groetste gebleve (31,9% in totaal, -0,2%), mit de de AfD (30,6%, +3,1%) es twiede partie. Groete winnaer op links is 't populistischeBündnis Sahra Wagenknecht.[487]
Oes-Afrika: in 't noordoeste vanSoedan brik 'ne dam van e sjtuwmeer door. Daobie waere twintig dörper verwoes en rake 50.000 luuj daakloos. Teentalle luuj euverlaeve 't neet.[488]
Zuud- en Centraal-Azië: bie versjillende aansjlaeg innePakistaanse deilsjtaatBaloetsjistan valle mie es 50 doeje. De Baloch Liberation Army (BLA), 'n separatistische beweging inne regio, haet de aansjlaeg opgeëis.[489]
25 augustus
Midde-Oeste:Hezbollah sjöt 320 rakette en drones aaf op versjillende doele inIsrael, meugelik in reactie op de doed vanne hoeggeplaatsde commandant Fuad Shukr aafgeloupe 30 juli. Wiedoet de meiste waere óngersjöp. Israel reageert mit lóchaanvalle op doele van Hezbollah. In Israel valle kump eine persoen óm 't laeve en inLibanon valle drie doeje.[490]
Wes-Afrika: bie 'ne groetsjalige aansjlaag in Barsalogho,Burkina Faso, kómme mie es 200 luuj óm 't laeve en mie es 300 rake gewóndj. Jama’at Nasr al-Islam wal Muslimin (JNIM), 'ne tereurgroep dae gelink is aanAl-Qaeda en in dae regio aktief is, waert verantwoordelik gehaje veur 't geweld.[492]
23 augustus
Duutsjland: bie 'ne metsaanval op e fies ter iere van 't 650-jäörig besjtaon vanSolich valle drie doeje en mierder gewónje.[493]IS eis d'n aansjlaag op. De verdachte is 'ne 26-jäörige man oetSyrië.[494]
22 augustus
Europa algemein: óp g'nNAVO-basis inJellekerke, kótbieBroensem, wurd de dreiging verhuueg noa waarsjuwinge durch deenste oet 't boetelandj. Personeel, wat doa neet noeëdzakelik mót zieë, wurd oet vuurzörg noa hoes gesjik. De oerzaak van de dreiging is nog ónbekindj.[495]
Nederlands Limburg: inSjpawbik kump 'ne 67-jäörige wandelaer um 't laeve bie 'ne aanval van 'n kuddekeuj.[496]
Oes-Europa: De Oekraïense sjtriedkrachte bezètte inne regioKoersk e gebeed ter gruutde van óngevier de helf vanNederlands Limburg (ca. 1000 km²) en richte e militair kentoer op in 't sjtedje Soedzja, de groetste plaats die ze dao höbbe ingenome.[498]
Weitesjap: opMars waert vleujbaar water óntdèk.[500]
Nederlands Limburg, Economie: TösjeBerg aan de Maas enBor weurt begós aan 'n groete óngerhaudsoperatie in 'tJulianakenaal. Hieveur zal ónger mie 't kenaal euver veer kilomaeter waere droeggelag.[501]
11 augustus
Sjport: DeOlympische Sjpele in Paries loupe aaf. Veur Nederlandj, wat mit 15 gouwe, 7 zilvere en 12 brónze medajes op de zèsde plaats kump, zien dit de succesvolste Sjpele oets; ouch 't Belsj deit 't mit 'n 25e plaats (3 goud, 1 zilver, 6 bróns) baovegemiddeld good.
10 augustus
Economie: De Amerikaanse tech-óngernumsterSusan Wojcicki sjtörf op 56-jäörige laeftied aan de lóngkanker.[502]
9 augustus
Zuud-Amerika: e vleegmesjien sjtort denaer kortbie Vinhedo, get ten noordweste vanSão Paulo inBrazilië. Alle 61 inzittende kómme daobie óm 't laeve.[503]
Duutsjlandj: inKröv, inne Duutsje deilsjtaatRienland-Palts, sjtort e hotel in. Daobie valle twie doeje en zeve gewönje.[505]
6 augustus
Politiek, Zuud-Azië: inBangladesh waert eine daag nao 't aaftraeje van premier Sheikh Hasina en 'n periode van gewelddadige demonstraties 'tparlement óntbónje. Bankier en nobelprieswinnaer Muhammad Yunus geit 'n interim-regering leije.[506]
Oes-Europa:Oekraïense troepe valle deRóssische regioKoersk aan mit gróndtroepe en gepantserde veurtuger. Ze numme versjillende dörpkes in en bezette ouch 't sjtedjeSoedzja.[507]
Natuur & milieu, Belsj Limburg: inBelsj Limburg waere 29.000boumkwakkers geteld. De populatie haet zich saer de millenniumwisseling hersjteld door de aanlèk en 't hersjtel van gesjikde laefgebede. 't Bieske waert daomit nimmie mit oetsjterve bedreig.[509]
Oes-Afrika: bie versjillende aansjlaeg op e hotel inneSomalische huidsjtadMogadishu valle zikker 37 doeje en versjillende gewónje. De aansjlaeg waere opgeëis doorAl-Shabaab.[510]
Midde-Oeste: bie 'neIsraelische lóchaanval inneLibanese huidsjtadBeiroet kumpFuad Shukr, 'ne hoeggeplaatsdeHezbollahcommandant, óm 't laeve. Hae waert verantwoordelik gehaje veur de raketaanval op kinger in Majdal Sjams, oppe Golanhuuegde.[513]
29 juli
Vereinig Keuninkriek: inneIngelse sjtad Southport, get ten noorde vanLiverpool, zint drie kinjer euverleje bie e sjtaekincident. Ach anger kinjer zint gewóndj geraak. De 17-jäörige verdachte is opgepak.[514]
Politiek, Zuud-Amerika: bie verkezinge inVenezuela geuf 't óndutelikheid euver de oetsjlaag. Zoewaal zittend prizzedentNicolás Maduro es oppositiekandidaat Edmundo González claime de euverwinning. De autocratische Maduro waert aevel door de keescommsissie oetgeroepe tot winnaar mit 51 procent van de sjtömme. 't Geuf sjterke twiefels euver de geldigheid van de oetsjlaag.[515]
27 juli
Midde-Oeste: bie 'ne raketaanval op 't Druzische dörp Majdal Sjams op de doorIsrael gecontroleerde Golanhuuegde valle 12 doeje. Israel heltHezbollah verantwoordelik veur de aanval.[516]
Kóns en cultuur, Zuud-Europa: DeVia Appia waert doorUNESCO op de welterfgoodlies gezat.[517]
Kóns en cultuur: D'n Duutsje componisWolfgang Rihm sjtörf op 72-jäörige laeftied.
26 juli
Frankriek: in aanloup nao deOlympische Sjpeule inParies is 't sjpoor op veer plekke inFrankriek doelwit van 'ne gecoördineerde sabotagepoging. Vöäl treine valle oet. De verdachte kump oet e extreemlinks milieu.[518]
Noord- en Midde-Amerika: De Amerikaanse pelissie inEl Paso,Texas pak twie leijers van 't beröchte Sinaloa-drugskartel op. 't Geit ómIsmael "El Mayo" Zambada en de zoon van ziene veurgangerJoaquín Guzmán, baeter bekindj es El Chapo. Ze waere verdach van groetsjaligedrugssjmókkel nao deVS[519]
Politiek, Vereinigde Sjtaote:Joe Biden trèk zich trök es kandidaat veur de prizzedentsverkezinge.[521]
20 juli
Midde-Oeste:Israel veurt 'ne lóchaanval oet oppe have vanneJemenitische sjtadHodeida, wat in henj van de Houthi's is. Daobie valle drie doeje en 90 gewónje. 't Geit óm 'n wraakactie op de drone-aanval op Tel Aviv.[522]
19 juli
Midde-Oeste: dehouthi's claime 'ne drone-aanvalTel Aviv inIsrael, woebie eine man óm 't laeve kump en teen luuj gewóndj rake. 't Is de ierste succesvolle aanval van deJemenitische terreurgroop op de sjtaat Israel.[523]
Politiek, Vereinigde Sjtaote: tiedes 'n campagnebiejeinkóms inPennsylvania raak prizzedentskandidaatDonald Trump gewóndj aan zien rechteroer wie 'ne 20-jäörige man 't vuur op 'm äöpent. De sjötter waert gedoed en in 't publiek kump eine persoen óm 't laeve, twie rake gewóndj.[526]
Midde-Oeste: bie 'ne Israelische lóchaanvalGaza-sjtad valle volges 't Gazaans gezóndheidsministerie, wat ónger leijing vanHamas sjteit, 91 doeje en 300 gewónje. Doelwit is Hamas-leijerMohammed Deif, dae verantwoordelik waert gehaje veur deterroristische aanvalle op Israel van 7 oktober 2023. Óndutelik is of hae bie de lóchaanval óm 't laeve is gekómme of gewóndj is geraak.[527]
12 juli
Kóns en cultuur, Nederlandj: jeugbeuksjriefsterTonke Dragt, bekindj van ónger mie de kingerromanDe brief voor de koning, sjtörf op 93-jäörige laeftied.[528]
9 juli
Europa algemein, Weitesjap: deAriane 6 waert succesvol gelanceerd. Daomit kump 't Europeesruumdevaartsprogram weer op gank.[529]
8 juli
Oes-Europa: bie Róssische raketaanvalle op versjillendeOekraïense sjtaej valle 36 doeje en 140 gewónje. Ónger mie e kingerkrankehoes woort geraak.[530]
7 juli
Politiek, Frankriek: 't Links blok Nouveau Front Populaire wintj de twiede rónde van de vervreugde parlementsverkezinge (180 bis 215 zedele).Macronsliberaal alliantieEnsemble kump op de twiede plaats (150 bis 180 zedele) en 'tRassemblement National vanMarine Le Pen op de derde (120 bis 150 zedele).[531]
4 juli
Politiek, Vereinig Keuninkriek: Bie verkezinge veur 'tLiegerhoes book deArbeierspartie 'n mónstereuverwinning. De regerendeConservatieve Partie behaolt waorsjienelik häör sjlechste rizzeltaat oets.[532]
Politiek, Frankriek: 't ExtreemrechsRassemblement National wintj de vervreugde parlemèntsverkezinge.
26 juni
Politiek, Nederlandj:Mark Rutte, d'n demissionaire premier van Nederlandj, weurt formeel beneump tot de nuje secretair-generaal van deNAVO. Hae geit die functie per 1 oktober bekleie.[538]
Politiek, Zuud-Amerika: inBolivia kump e gedeilte van 't leger ónger leijing van ginneraalJuan José Zúñiga in opsjtand en probeert daobie zittend prizzedentLuis Arce aaf te zette, wat aevel neet lök. Zúñiga woort daonao gearresteerd.[539]
25 juni
Sjport, Nederlandj: DeKNVB pakSBV Vitesse häör proflicentie aaf. Hiedoor maag de voetbalclub kómmend sezoen neet in de Ierste Devisie sjpele.[540]
Wetensjap: 't Chinees ruumdetuugChang'e-6 kump op Aerd trök mit e bojemmónster van d'n achterkantj van de maon.[541]
Nederlandj, Kóns en cultuur: InHaarlem begintj 't perces taege rapperAli B. Hae weurt verdach van verkrachting en aanrenjing.[547]
Nederlandj: De rechter deit oetsjpraok in 't perces róndj de maord opPeter R. de Vries. Twie verdachte kriege 28 jaor gevangenis, van de angere waeren 'rs drie vriegesjpraoke.[548]
11 juni
Kóns en cultuur: De Franse zengeresFrançoise Hardy sjtörf op 80-jäörige laeftied aan de kaelkanker.[549]
10 juni
Midde-Afrika: bie versjillende aanvalle op dörpkes in 't oeste vanCongo vermoorde leje vanne jihadistische terreurbewegingADF mie es 80 luuj. De ADF is gelieerd aanIS en väöl militante kómme oet buurlandjOeganda.[550]
Midde-Oeste: InneGazasjtroek waere veer Israelische giezelaers bevried door 't Israelisch leger.[552] Daobei sjtörve minder es 100 bis mie es 200 luuj.[553]
Nederlands Limburg: In deMaas beejLóm wuurt 'n lichaam gevónde. 't Betröf 't liek van 'ne 21-jäörige Pruus oetNettetal, dae same mit 'ne 22-jäörige plaatsgenoot veurige waek zóndaag vanaaf de Maaskade inVenlo in 't water spróng um 'nemobiel te redde dae in 't water waas gevalle.[554] 't Lichaam van de 22-jäörige man woort d'n daag d'rveur gevónde in de Maas ter huuegte vanGrevors.[555]
Sjport:Iga Świątek wintj Roland Garros bie de vrouwluuj door in twie sets (6-2-, 6-1) te winne vanJasmine Paolini.
7 juni
Weitesjap: D'n Amerikaansen astronautWilliam Anders, dae in 1968 mitdeeg aan deApollo 8-missie, kump op 90-jäörige laeftied óm in e vleegtuugóngelök.[556]
5 juni
Oes-Afrika: ca. 100 luuj in 't dörpkeWad an Nora inneSoedanese regio Al-Jazirah waere vermoord door de paramilitair organisatie RSF.[557]
3 juni
Politiek, Midde-Amerika:Claudia Sheinbaum wintj mit 55 bis 60 procent van de sjtömme deMexicaanse prizzedentsverkezinge. Ze is doamit de ierste vrouwelike prizzedent van 't landj.[558]
Duutsjlandj: bie 'n explosie in 'n kiosk inDüsseldörp valle drie doeje en 16 gewónje.[571]
15 mei
Politiek, Nederlandj: De óngerhanjelaere vanPVV,BBB,VVD enNSC kómme mit e regeerakkaord.
Politiek, Midde-Europa: De Sjlowaakse premierRobert Fico weurt denaergesjaote.[572]
14 mei
Kóns en cultuur, Nederlandj: De Nederlandse cabaretierGeorge Groot sjtörf op 82-jäörige laeftied.[573]
13 mei
Kóns en cultuur, Noord-Amerika: De Canadese sjriefsterAlice Munroe (Nobelpries in de Literatuur 2013) sjtörf op 92-jäörige laeftied.[574]
12 mei
Kóns en cultuur, Noord-Amerika: D'n Amerikaanse saxofonisDavid Sanborn sjtörf op 78-jäörige laeftied.[575]
11 mei
Kóns en cultuur, Europa algemein:Nemo wintj veurZjwitserlandj 'tEurovisie Songfestival inMalmö mit 't leedjeThe code. De editie waor óntseerd door versjillende incidente, wo-ónger de oetzunjerlike oetsjleting van de Nederlandse inzenjingJoost Klein.[576]
Oes-Europa: Róssische troepe valle opnuuj de regioCharkiv aan vanoet 't noorde.[578]
9 mei
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse rezjisseurRoger Corman, veural bekèndj óm zien b-films, sjtörf op 98-jäörige laeftied.[579]
8 mei
Nederlands Limburg: De rechbank inRemunj verbeujt 't gebroek van landjboewgif bie de teelt van lelies in de buurt van 'n woenwiek inZaerem.[580]
7 mei
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse producentjSteve Albini, pioneer van 'tgrunge-geluid, sjtörf op 61-jäörige laedftied.[581]
6 mei
Midde-Oeste: 't Israelisch leger vèlt de sjtadRafah binne inne zujelikeGazasjtrook.[582]
4 mei
Kóns en cultuur:Madonna gief op 't sjtrandj vanCopacabana (Rio de Janeiro) e konzaer veur 1,6 miljón luuj. Dit maak 't eint van de groetste konzaers oets gegaeve.[583]
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse sjèlderFrank Stella sjtörf op 87-jäörige laeftied aan lymfeklierkanker.[584]
2 mei
Sjport: De Nederlandse kunssjaatssterSjoukje Dijkstra sjtörf op 82-jäörige laeftied.[585]
Natuur & milieu, Zuud-Azië: zjwaore raegeval inPakistan mit 143 doeje es gevolg.
Natuur & milieu, Midde-Oeste: zeldzaam zjwaore raegeval en euversjtruiminge inne regio róndj dePerzische Golf. 33 luuj kómme hiebie óm 't laeve. VeuralOman waert hel getroffe.
Natuur & milieu, Oes-Europa, Centraal-Azië: zjwaor euversjtruiminge inne regio róndjOrsk (Róslandj) en 't noordweste vanKazachstan. 8 luuj kómme hiebie óm 't laeve.
30 april
Politiek, Midde-Amerika: de presidentiële euverganksraod vanHaïti wies veurmalig sjportminister Fritz Belizaire es nujepremier aan. Hae krieg de taak óm de orde en veiligheid in 't door bendegeweld geteisterde landj te hersjtelle.[586]
Politiek, Noord-Amerika: 'tAmerikaans Hoes van Aafgevaerdigde geit akkoord mit e sjteunpakket van 61 miljarddollar (ca. 57 miljardeuro) veur deOekraïne.[589]
19 april
Weitesjap: D'n Amerikaanse filosoofDaniel Dennett sjtörf op 82-jäörige laeftied aan longprobleme.[590]
Kóns en cultuur, Noord-Europa: 't Børsen-geboew inneDaense huidsjtadKopenhage sjteit in brandj. E aantal kónswerke waert gered en nemes raak gewóndj. E groet gedeilte van 't iconische geboew geit aevel verlore.[593]
14 april
Midde-Oeste:Iran lanceert diverse lóchaanvalle opIsraël mit rakètte en drones es vergelding veur 'ne lóchaanval oppe Iraanse ambassade inDamascus op 1 april. Volges de Israelische sjtriedkrachte woorte wiedoet de meiste drones en rakètte oete lóch gehaold. 'n lóchmachbasis is leech besjadig geraak. 32 persoene rake gewóndj, woevan eine ernstig. 't Is de ierste kier det Iran 'ne direkte aanval oetveurt op Israelisch gróndjgebeed.[594]
Sjport:Bayer 04 Leverkusen weurt veur 't iers kampión voetbal van Duutsjlandj. Hiemit kump ouch 'n èndj aan 'n serie van ilf opeinvolgende kampiónsjappe veurFC Bayern München.
12 april
Kóns en cultuur: D'n Italiaanse mode-óntwerperRoberto Cavalli sjtörf op 83-jäörige laeftied.[597]
10 april
Sjport: D'n Amerikaansen American footballer en acteurO.J. Simpson sjtörf op 76-jäörige laeftied.[598]
9 april
Europa algemein: 't Europees Hof veur de Rechte van de Mins inSjtraasburg kump tot de conclusie det deZjwitserse sjtaat inkel minserechte haet gesjonde, ómdet e neet genoog deit taegeklimaatverangering. 't Is de iersjte zaak woe-in dees vraog behandeld waert. De oetsjpraok van 't hof haet meugelik groete gevolge; ze kènt e precedent sjeppe veur vergeliekbaar rechszake en wiejer is ze bindend.[599]
Nederlandj: InArnhem begintj de zaak taege zeve verdachte die betrokke zouwe zin gewaes bie 't versjtrekke van Middel X, 'n poejer woemit mezelfmoord kènt plege. Twie verdachte zint aad-besjtuursleje vanne Coöperatie Laatste Wil.[601]
Ikkenomie, Belsj: BösboewerVan Hool oetKoningshooikt (sjtadLier) weurt failliet verklaord.VDL nump e deil van 't bedrief euver, mae ouch daobie is mer 'n fractie van de jobs gerèd.[602][603]
Weitesjap: De Britse natuurkóndigePeter Higgs sjtörf op 94-jäörige laeftied.[604]
Sjport:Lotte Kopecky wintj Paries-Roubaix bie de vrouwluuj.
5 april
Oes-Europa: bie 'nenOekraïense drone-aanval op e militair vleegveld in Morozovsk inneRóssische regio Rostov waere zes gevechtsvleegtuger vernetig. Twintig luuj waere daobie doedgemaak of rake gewóndj.[605]
3 april
Natuur & milieu, Oes-Azië: inne oestelikeTaiwanese sjtad Hualien vèntj 'nenaerdsjóddel mit 'n krach van 7,4 op de MM-sjaal plaats. Daobie valle 13 doeje en 1145 gewónje.[606]
2 april
Kóns en cultuur: De Guadeloups-Franse sjriefsterMaryse Condé sjtörf op 90-jäörige laeftied.[607]
Noord-Amerika: InneAmerikaanse sjtadBaltimore (Maryland) is 'n brök ingesjtort nao 'n aanvaring mit e groet vrachsjip. Twie luuj kóste waere gered, zès vermisde zint dinkelik óm 't laeve gekómme.[614]
25 miert
Politiek, Wes-Afrika: Oppositiekandidaat Bassirou Diomaye Faye wintj deSenegalese prizzedentsverkezinge mit 53,7% van de sjtömme en versjleit zinne taegesjtander Amadou Ba (36,2%), daepremier waor inne regering van aaftraejend prizzedent Macky Sall.[615]
24 miert
Kóns en cultuur: D'n Hongaarsen dirizjent en componisPéter Eötvös sjtörf op 80-jäörige laeftied.[616]
Kóns en cultuur: De Nederlandse rapperDef Rhymz sjtörf op 53-jäörige laeftied aan hertprobleme.[617]
Belsj: e peleton van 't veerde Belsje zjeniebataljon vanAmay (Provincie Luuk) waert opgeheve naodat ónger mie ernstig wangedraag aan 't leech is gekómme.[625]
Weitesjap: De Nederlandse primatoloogFrans de Waal sjtörf op 75-jäörige laeftied aan maagkanker.[626]
13 miert
Nederlandj:Geert Wilders geuf zien ambitie veur premier van Nederlandj te waere op. Es leier van de groetste partie (PVV) waor hae de logische kandidaat.[627]
12 miert
Oes-Europa: Róssische milities sjtaeke vanoet deOekraïne de grens euver en rake in gevech mit 't Róssisch leger. De militante höbbe nao eige zègke e dörpke inne regio Koersk ingenome.[628]
Belsj: D'n extreemrechsen activisDries Van Langenhove weurt tot ei jaor celsjtraof veroerdeild óm racisme en negationisme.[629]
Politiek, Zuud-Europa: de centrumrechtse Democratische Alliantie wintj mit 29,49 procent van de sjtömme dePortugese parlementsverkezinge. De Socialistische Partie waert twiede en kump oet op 28,66 procent. De rechs-populistische partie Chega eindig op 18 procent en waert derde.[631]
Politiek, Wes-Europa: 'n Mierderheid van deIere sjtömp in ereferendum taege de aanpassing van deIerseGróndjwet. De Ierse premier Varadkar wilde twie amandemente doorveure, woe-in ónger anger sjteit dat ouch anger relaties es 't huwelik de basis veur 't gezin zouwe kinne zie.[633]
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse popzengerEric Carmen sjtörf op 74-jäörige laeftied.[634]
Centraal-Europa: Bie de Teslafabriek kórtbieBerlien vèlt de sjtroum oet es gevolg van brandjsjtichting. De extreemlinkse Vulkangruppe haet d'n aansjlaag opgeëis.[639]
4 miert
Centraal-Europa: 'n Bewaffnete vrauw versjanst zisj in e sjpitaal inOche. Ze wead dursj de pliese mit sjusse jesjtopt.[640]
Centraal-Europa: bie 'ne brandj in e bejaardetehoes in 't DuutsjeBedburg-Hau, neet wied vanGennep enNijmege, kómme veer luuj óm 't laeve. Ouch valle 24 gewónje.[641]
Sjport: De Nederlandse voetballer en traineurKees Rijvers sjtörf op 97-jäörige laeftied.[642]
(sjterfdaag ónbekèndj)
3 miert
Wes-Afrika: in 't noorde vanBurkina Faso waere drie dörper aangevalle door ónbekinde sjötters. Daobie waere meugelik 170 luuj doedgemaak.[643]
Midde-Amerika: InneHaïtiaanse huidsjtadPort-au-Prince valle gewapende bendes de groete gevangenis van 't landj aan. Väöl gedetineerde óntsjnappe, woe-ónger wichtige bendeleje. Ouch waere luuj doedgemaak.[644]
2 miert
Nederlands Limburg, kóns en cultuur: In 't kader van 't projek "HeelHeerlen graaft" woeëde seër d'r september veurig joar mieë es 8500 artefakte oet vuurnamelig deRomeinse Tied gevónge.[645]
Politiek, Centraal- en Oes-Europa:Róslandj publiceert e aafgeloesterd gesjprek vanne Duutsje lóchmach. 't Gesjprek ging euver de lievering van Taurus-kruutsrakette veur 't Oekraïens leger.[648]
Kóns en cultuur: De Amerikaanse mode-óntwerpsterIris Apfel sjtörf op 102-jäörige laeftied.[649]
Wes-Europa, medio jannewarie-huuj: boereproteste op 'tBelsj en inFrankriek.[654]
Politiek, Duutsjland: groetsjalige demonstraties taege deAfD en rechsextremisme in 't algemein.[655]
27 fibberwarie
Nederlandj: CrimmeneelRidouan Taghi krieg in 'tMarengoperces 'n laeveslang gevangenissjtraof opgelag veur de opdrach tot zès liquidaties.[656]
Centraal-Europa:RAF-terroriste Daniela Klette waert opgepak inne Duutsje huidsjtadBerlien. Ze waert ónger mie verdach van zes roufeuvervalle. Ouch 'ne twiede verdachte waert gearresteerd.[657]
26 fibberwarie
Politiek, Centraal-Europa, Noord-Europa: 'tHongaars parlement sjtömp in mit 'tNAVO-lidmaatsjap vanZjwede. Daomit kènt 't Scandinavische landj toetraeje tot 't bondgenootsjap.[658]
Nederlandj, kóns en cultuur: ane zuudkantj van 't veurmaligeNoord-Hollandse eilandjMarke waere reste van 'neterp gevónje. De terp woort inne 18e iew verzjwolge door deZujerzie.[659]
Vereinig Keuninkriek: De Britse bankierJacob Rothschild sjtörf op 87-jäörige laeftied.[660]
25 fibberwarie
Kóns en cultuur: De Nederlandse gangsterrapperBigidagoe (Denzel Silos) weurt op 26-jäörige laeftied doedgesjote.[661]
Centraal-Europa: DeOesteriekse aad-bondskanseleerSebastian Kurz waert veroerdeild tot 'n veurwaerdelike celsjtraof van 8 maonde waeges meineid.[665]
Zuud-Europa: bie 'ne flatbrandj inne Oes-Sjpaanse sjtadValencia valle zeker 10 doeje.[666] -
20 fibberwarie
Sjport: D'n Duutsje voetballerAndreas Brehme sjtörf op 63-jäörige laeftied aan 'nen hertsjtilsjtandj.[667]
Oes-Europa: bie 'ne Oekraïense raketaanval op e militair oefeterrein in bezet gebeed inne oblasDonetsk waere 65 Róssische militaire doedgemaak.[668]
17 fibberwarie
Oes-Europa: 't Oekraïens leger trek zich truuk oetAvdiivka. Róssische troepe neme de sjtad in.[669]
Nederlandj: InDen Haag löp 'n confrontatie tösje veur- en taegesjtenjers van 'tEritrees rezjiem compleet oet de handj. 't Geweld en de materieel sjaoj zeen óngezeen.[670]
16 fibberwarie
Oes-Europa: De Róssische politicusAleksej Navalni kump óm in e sjtraofkamp.[671]
Nederlands Limburg, Economie:NedCar sjtop mit de productie van auto's. Officieel geit 't febrik neet toe.[672]
Kóns en cultuur: De Japanse popzengerDamo Suzuki, veural bekèndj van de Duutsje bandCan, sjtörf op 74-jäörige laeftied aandermkanker.[682]
7 fibberwarie
Zuud- en Centraal-Azië: bie twie explosies innePakistaanse provincie Beloetsjistan valle zeker 26 doeje.[683]
6 fibberwarie
Nederlandj: 'tNSC sjtap oet de óngerhanjelinge euver e rechs kabbinèt mitPVV,VVD enBBB; veurmanPieter Omtzigt zaet det de partie neet in zoe'n regering geit.[684]
Kóns en cultuur: De Japansen dirizjentSeiji Ozawa sjtörf op 88-jäörige laeftied aan de krenkde van Alzheimer.[685]
Politiek, Vereinig Keuninkriek en Ierlandj:Sinn Féin-politicus Michelle O'Neill waert beneump tot premier vanNoord-Ierlandj. Daomit kump veur 't iers 'n rippeblikeinse aan de mach in 't landj.[691]
Zuud-Europa:Vittorio Emanuele, de lèste kroenprins vanItalië, sjtörf op 86-jäörige laeftied in ballingsjap.[692]
2 fibberwarie
Midde-Oeste: bieAmerikaanse lóchaanvalle op versjillende militair doele inIrak enSyrië waere teentalle pro-Iraanse militante en meugelik ouch börgers doedgemaak. Teentalle luuj rake gewóndj en väöl militair doele waere vernetig. De aanvalle zint 'n vergelding veur de drone-aanval op Amerikaanse soldaote in Jordanië van veurige waek.[693]
1 fibberwarie
Politiek, Wes-Azië:Armenië sjlut zich aan bie 't Internationaal Sjtraofhof inDen Haag. Daomit verplich 't zich óm de Róssische prizzedentjVladimir Poetin te arrestere. Dees gebeurtenis is teikenend veur de versjlechterde diplomatieke relatie tösje bei lenj. Wiejer probeert Armenië zich hiemit te besjerme taege nuuj militair ambities vanAzerbeidzjan.[694]
Nederlands Limburg: In deMaas bieKessel wuuert 'n lichaam gevónge.[695]
Wes-Europa, medio jannewarie-huuj: boereproteste op 'tBelsj en inFrankrijk.[696]
Politiek, Duutsjland: groetsjalige demonstraties taege deAfD en rechsextremisme in 't algemein.[697]
Natuur & milieu, Wes-Europa, eind december-medio jannewarie: aanhajende raegeval in groete deile vanWes-Europa enhoegwater in deile van Noord- en Oes-Duutsjland.
Nederlands Limburg: In deMaas beejVelde wuuert 'n lichaam gevónde.[698]
30 jannewarie
Politiek, Zuud- en Centraal-Azië: DePakistaanse aad-premier Imran Khan waert veroerdeild tot teen jaor cel vanwaege 't lekke van sjtaatsgeheime.[699]
29 jannewarie
Nederlandj: bie 'n explosie inRotterdam rake twie luuj gewóndj en kómme zeker drie persoene óm 't laeve.[700]
28 jannewarie
Belsj: bie e óngelök mit e vleegmesjien ter huuegde vanSpa in deprovincie Luuk kómme twie inzittende óm 't laeve.[701]
Midde-Oeste: bie 'ne drone-aanval op 'n militair basis inJordanië waere drie Amerikaanse soldaote doedgemaak, 47 luuj rake gewóndj. Aanvalle op Amerikaanse militaire in 't Midde-Oeste kómme dökker veur saer 't begin van deoorlog in Gaza en Israel, meh dit is de ierste kier dat ouch soldaote zint ómgekómme. Achter de aanvalle zit de pro-Iraanse terreurorganisatie Islamitisch Verzet.[702]
Kóns en cultuur, Frankriek: milieuactiviste bekogele deMona Lisa in 't Louvre inParies mitsóp.[703]
Sjport: D'n ItaliaanJannik Sinner wintj d'n Australian Open door in vief sets (3-6 3-6 6-4 6-4 6-4) te winne van de RusDimitri Medvedev.[704]
Midde-Oeste: versjillende leng sjtoppe tiedelik mit 't sjteune van de UNRWA, deVN-organisatie veur hölp aan Palestiene, vanwaege meugelike betrokkeheid bie de terroristische aansjlaeg inIsrael op 7 oktober 2023.[706]
Noord-Amerika: InneAmerikaanse sjtaatAlabama waert Kenneth Eugene Smith, veroerdeild veur de moord op Elizabeth Sennett in1989,geëxecuteerd door middel vansjtiksjtof. 't Is de ierste kier dat dees methode inne VS waert toegepas.[708]
23 jannewarie
Politiek, Wes-Azië, Noord-Europa: 'tTörks parlement sjtömp in mit 'tNAVO-lidmaatsjap vanZjwede.[709]
Kóns en cultuur: D'n Duutsje producentjFrank Farian, veural bekèndj es de man achterBoney M., sjtörf op 82-jäörige laeftied.
22 jannewarie
Nederlands & Belsj Limburg, Kóns en Cultuur: "Limburgsevla" krieg 'ne besjermde sjtatus en waert door deEU officieel erkind es sjtreekproduk. Allein vla dae inBelsj ofNederlands Limburg gebakke is moog dae naam drage. Wiejer waere ónger mie eise gesjteld aan de receptuur.
Midde-Oeste: in 't midde vanneGazasjtrook kómme 21 Israelische soldaote óm 't laeve bie e incident woebie twie geboewe insjtorte es gevolg 'n explosie.[710]
Zuud-Azië: PremierNarendra Modi deit d'nTempel van Ram inAyodhya aop. De boew waor henjig ómsjtraeje, ónger mie ómdet 'r op de plaats van 'n aafgebrende moskee sjteit.[711]
Sjport: D'n Italiaanse voetballerGigi Riva, nog ummer topsjcoorder van 'tnationaal ilftal, sjtörf op 79-jäörige laeftied.[712]
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse regisseurNorman Jewison sjtörf op 97-jäörige laeftied.[715]
19 jannewarie
Weitesjap: de landerSLIM van 't Japanseruumdevaartagentsjap JAXA maak 'n succesvol landing oppemaon.Japan is daomit 't viefde landj wat e ruumdevaartuug nao de maon bringk.[716]
Zuud- en Centraal-Azië:Pakistan vèlt Beloetsjische separatisten aan in 't zuudoeste vanIrak. Nege luuj kómme óm 't laeve. De aanval is 'n reaksie op de Iraanse aanval op Pakistaanse terroriste.[718]
Sjport: De Canadesen atleetShawn Barber sjtörf op 29-jäörige laeftied aan 'n ónbekènde krenkde.[719]
Sjport: De Nederlandse voetballerBennie Muller sjtörf op 85-jäörige laeftied.[721]
16 jannewarie
Weitesjap: Sjinese weitesjappers klone mit sukses 'neresusaap, 'n soort wat väöl liekent op de minsj en inne medische weitesjap dök es proofdeer waert gebroek. Door de nuuj methode zint inne toekóms meugelik minder bieste nuuedig veur betroewbaar tesrizzeltate te kriege.[722]
Zuud- en Centraal-Azië:Iran veurt lóchaanvalle oet op de soennitische militie Jaish al-Adl inPakistan. Daobie valle twie doeje en drie gewónje.[723]
15 jannewarie
Midde-Oeste:Iran veurt raketaanvalle oet op "terroristische doele" kórtbie deIraakse sjtadErbil en inSyrië taegeIS.[724]
14 jannewarie
Naord-Europa:Margarete II treujt nao 52 jaor aaf es keuningin van Daenemarke. Häöre zoon volg 'r op esFrederik X.
Naord-Europa: De sjpleeteruptie bie 't IeslandsGrindavík bereik de beboewing van 't dörp. De hoezer waore al geëvacueerd.[725]
Kóns en cultuur: De Róssischen dichter en dissidentjLev Rubinstein sjtörf op 76-jäörige laeftied aan de gevolge van 'n aanvaring.[726]
13 jannewarie
Oes-Azië: de regerende Sjina-kritische partie DDP wint deTaiwanese verkezinge.Lai Ching-te waert de nuje prizzedentj.
12 jannewarie
Midde-Oeste: De Britse en Amerikaanse lóchmach en Amerikaanse kreegssjepe veure aanvalle oet op zeker 60 militair doele van de Houthi-rebelle inJeme, woe-ónger opsjlaagplaatse en lanceersysteme.[727]
11 jannewarie
Weitesjap, Zuud-Amerika, kóns en cultuur: in 't oeste vanEcuador, deep in 't Amazonewoud, óntdekke arsjeologe e groet netwerk van sjtaej woe zó'n 2000 jaore truuk mie es 10.000 en meugelik 30.000 luuj höbbe gewoend. Qua groetde en periode is dat vergeliekbaar mitLónje in deRomeinse Tied.[728]
Economie: De Nederlandsen óngernummerArie van der Valk sjtörf op 94-jäörige laeftied.[729]
8 jannewarie
Zuud-Amerika: InEcuador óntsjnap drugsbaronJosé Adolfo Macías oet de gevangenis. PresidentjDaniel Noboa reup de noedtoesjtandj oet, wonao 't geweld sjnel escaleert.
Midde-Oeste: 't Israelisch leger trek zich gedeiltelik truuk oet 't noorde vanneGazasjtroek. De ierste bewoeners kere truuk.[740]
Wes-Azië/Midde-Oeste: De Törkse pelissie pak 33 luuj op. Ze waere verdach van spionage veurIsrael.[741]
Politiek, Oes-Azië: DeZuud-Koreaanse oppositieleijerLee Jae-myung waert tiedes e werkbezeuk inBusan naergesjtoke en raak doabie gewóndj. De aanvaller, 'ne 67-jäörige man, is opgepak.[742]
Oes-Azië: op 'n lóchhave kórtbieTokio kump e passageersvleegmesjien in boetsing mit e vleegmesjien vanne Japanse köswach. Vief inzittende vanne köswach kómme daobie óm 't laeve, eine raak gewóndj. In 't passageertoesjtel rake 14 luuj gewóndj.[743]
Politiek, Midde-Oeste: 't Israelisch hoeggerechshof verwerp de ómsjtreje hervormingswet van premier Netanyahu. De wet waor gemeind um de mach vanneregering en 'tparlement te vergroete ten koste vanne mach van 't hof.[744]
Politiek, Wes-Azië: De internationaal neet-erkinde rippebliekHoeg-Karabach waert formeel opgeheve.
Natuur & milieu, Oes-Azië:Japan weurt geraak door 'nen aerdsjóddel van 7,6 op de Memènt-Magnitudesjaol. Daobie valle zeker 202 doeje, 665 gewónje en rake 102 luuj vermis.[745]
Natuur & milieu, 30 november-12 december: 198 leng neme deil aan de klimaatconferentie inDubai,Vereinigde Arabische Emirate. Ze waere 't eins euver de aafbouw van fossielbrandjsjtoffe.
31 december
Duutsjland: De Duutsje pelissie arresteert 3 luuj op verdenking van veurbereijing van 'nen aansjlaag op deDóm van Kölle. Op keersjaovend woort 'ne 30-jäörige Tadzjiek aangehaote. Dae waert gezeen es 'ne sjpil in e terroristisch netwerk in 't weste van de deilsjtaatNoordrien-Wesfale.[746]
Kóns en cultuur: De Nederlands-Limbörgse popjournalis en radio-djHubert van Hoof störf op 72-jaorege leeftied.[747]
Economie: De Belzje zakemanPaul Buysse sjtörf op 78-jäörige laeftied.[748]
Zuud-Amerika: Aad-prizzedentDesi Bouterse waert veroerdeild tot 20 jaor cel veur zinne rol bie de Decembermoorde in1982.[758]
Nederlands Limburg:Harrie Smeets, bisjop van Remunj tösje 2018 en 2023, sjtörf op 63-jäörige laeftied aan 'nen harretumor.[759]
Politiek, Europa algemein: 'tEuropees Parlement en deEU waere 't eins euver e pakket aan regels euverasiel enmigratie. Wichtige óngerdeile van dit pakket zint versjnelde screening van migrante ane boetegrenze vanne EU en de meugelikheid veur migrante sjneller truuk te sjikke es ze oet veilige lenj kómme.
Politiek, Zuudoes-Europa: zittend prizzedent Vučić wint deServische parlementsverkezinge. Zien partie, de Servische Progressieve Partie, kump oet op zó'n 47 procent.
16 december
Nederlands Limburg, Weitesjap: De Nederlands-Limbörgsen historicusMathieu Segers störf op 47-jaorege leeftied.[762]
Economie, Midde-Oeste: Alle groete containerverveurders sjtoppe veurluipig mit vare euver deRoej Zie nao aanvalle van Houthi-rebelle op vrachsjepe inne watere róndjJemen.[763]
Midde-Oeste: Nawaf al-Ahmad al-Jaber al-Sabah, de emir vanKoeweit, sjtörf op 86-jäörige laeftied.
14 december
Politiek, Oes-Europa: deEU sjtart de toetraejingsóngerhandelinge mitOekraïne enMoldavië.Georgië krieg de sjtatus kandidaat-lidsjtaat.
13 december
Nederlands Limburg: De gemeinteValkeberg deit de veiligheid róndum de keersjmerte in de Gemeinte- en de Fluweelegrot aansjerpe. Ouch op de keersjmert op deVriethof inMesjtreech were maotregele genómme. Rae daoveur ies 't verhoagd dreiginigsniveau door de oorlog in Gaza en koranverbrandinge in Zjwede.[764]
Politiek, Oes-Europa: de liberale politicusDonald Tusk waert gekoze es nuje premier vanPole.
Vereinigde Sjtaote: D'n Duutsj-Amerikaanse politicus en diplomaatHenry Kissinger (Nobelpries veur de Vrei 1973) sjtörf op 100-jäörige laeftied.[767]
26 november
Sjport: 'tFormule 1-kampioensjap ènjig mit de Grand Prix vanAbu Dhabi.Max Verstappen wintj e record van 19 op 22 races; daobie haet 'r mie es doezend rundjes geleid (ouch e record), es ènsigste alle races oetgevare en haet 'r mie es twie kier zoeväöl punte es nómmer twieSergio Pérez (575 óm 285).[768]
Kóns en cultuur, Belsj-Limburg: de filmZondebokken van documentaire- en filmmaeker Rocky Grispen oetMezeik geit in première. De film geit euver debokkeriejersj en de akteurs kómme allemaol oet Belsj- en Nederlands-Limburg.[776]
Weitesjap, natuur & milieu: oet berekeninge van 'n internationaal óngerzeuksgroep bliek det mit bósjhersjtel en aanplant van nujebósj 829 miljard tonCO2 oeteatmosfeer kèn waere gehaold.[778]
10 november
Belsj-Limburg: InDiepenbik waere twie extreemrechse activiste gearresteerd die benj höbbe mitThe Base, 'n terroristische, op geweld gerichte sjplintergróp.[779]
9 november
Midde-Oeste: bie 'ne nuje Amerikaanse lóchaanval op pro-Iraanse militante inneSyrische regio Deiz-ez-Zor valle 9 doeje en 7 gewónje.[780]
2 november
Kóns en cultuur: "Now and then", 'n ónaafgemaak leedje vanThe Beatles, kump 53 jaor nao 't oetereingaon esnog aafgemaak oet.
Zuud-Azië: rebelle in 't noorde vanMyanmar verovere de sjtrategische grensplaats Chinshwehaw, 'ne wichtige sjakel veur de handel mitSjina.[781]
Natuur & milieu, Oes-Azië: InneGroete Oceaan bie 'tJapanse eilandj Iwo Jima is e nuuj eilendje óntsjtange nao de oetbarsting van 'n óngerziese völkaan.[782]
Midde-Oeste: DeVS valle munitiedepots aan van pro-Iraanse militante inSyrië enIrak. 't Geit óm 'ne vergeldingsaanval nao versjeie drone- en raketaanvalle op Amerikaanse bases inne regio.[785]
26 oktober
Kóns en cultuur: De Nederlandsen dichterHans Tentije sjtörf op 82-jäörige laeftied.[786]
25 oktober
Noord-Amerika: bie 'n sjeetpartie in Lewiston,Maine, valle 18 doeje en 13 gewónje. De sjötter waert twie daag later doed gevónje.
Midde-Oeste: bie 'n explosie in e krankehoes inneGazasjtrook valle zeker teentalle doeje en gewónje. Volgens 't Palestiens ministerie van Volksgezóndheid geit 't óm 'ne Israelische aanval. VolgesIsrael is 't 'ne mislökde aanval van terreurorganisatie Islamitische Jihad, die ouch betrokke is bie de kreeg in Israel ennePalestiense gebede.
Kóns en cultuur: De Amerikaanse jazzpianis en -componisCarla Bley sjtörf op 87-jäörige laeftied aanharrekanker.[789]
Belsj: bie 'ne aansjlaag in 't centrum vanneBelsje hoofsjtadBrössel zint twieZjwede doedgesjote, eine is gewóndj geraak. De sjötter zaet geïnsjpireerd te zie door terreurorganisatieIS. Hae is nao 'n klopjach neergesjote en euverleje.
15 oktober
Oes-Europa, politiek: De conservatief eneurosceptische partie PiS van zittende premierMateusz Morawiecki blief de groetste in dePoolse verkezinge, meh verluus geveulig. De liberaal en pro-Europese burgercoalitie vanDonald Tusk kump op de twiede plaats.
14 oktober
Oceanië, politiek: De liberaal-conservatief National Party wint deNuuj-Zielandse verkezinge.
Kóns en cultuur: D'n Iraanse rezjisseurDariush Merjui weurt, mit zien vrouw, op 83-jäörige laeftied vermaord.[791]
Frankriek: Inne Noord-Franse sjtadArras waert 'ne lieraar doedgesjtoke door 'ne geradicaliseerde man van Tsjetsjeense aafkóms. 't Dreigingsniveau is verhoeg nao 't allerhoegste niveau en 7000 militaire waere ingezet veurterrorisme te besjtrieje.[795]
10 oktober
Belsj Limburg, Economie: De directie maak bekèndj det 'tSappi-pepierfebrik inLaoneke begin 2024 toe geit.[796]
9 oktober
Economie: DeNobelpries in de Economie weurt toegekèndj aanClaudia Goldin "ómdet ze ós bezei van vrouwluuj op d'n arbeidsmerret veuroet haet geholpe."[797]
8 oktober
Midde-Oeste:Hezbollah mingk zich in 't conflik mitIsraël door ouch rakètte aaf te vure.
Nederlandj: De Nederlandse politicusTjerk Westerterp sjtörf op 92-jäörige laeftied.[798]
7 oktober
Natuur & milieu, Centraal-Azië:Afghanistan waert getroffe door 'nenaerdsjóddel mit 'n krach van 6,3 op desjaol van Richter. Zeker 1000 luuj kómme daobie óm 't laeve en zó'n 9000 rake gewóndj.
Midde-Oeste: Vanoet deGazasjtroek weure hóngerde rakètte opIsraël aafgesjote. Ouch sjtaeke infiltrante de grens euver tösje de Gazasjtroek en Israel. Veural in 't zude van Israel guf 't vuurgevechte.Hamas eis d'n aanval op.[799]
Midde-Oeste: DeNobelpries veur de Vrei weurt oetgereik aanNarges Mohammadi "óm häör gevech taege de óngerdrökking van vrouwluuj inIran en häör gevech veur minsjerechte en vrieheid veur edereine."[801]
5 oktober
Kóns en cultuur: DeNobelpriesin de Literatuur weurt oetgereik aanJon Fosse "óm zien innovatief buun- en prozawerk wo-in hae 'n sjtum gief aan 't ónzegkbaart."[802]
Weitesjap: De Nobelpries in de Genaeskónde weurt oetgereik aanKatalin Karikó enDrew Weissman "veur häör óntdèkkinge ómtrèntjnucleoside-gebaseerde modificaties die de óntwikkeling van effective mRNA-vaccins taegeCOVID-19 meugelik höbbe gemaak."[805]
Natuur & milieu, Noord-Afrika: in 't oeste vanLibië valle bie zjwaor euversjtruiminge es gevolg van sjtorm Daniël zeker 11.000 doeje, woevan de meiste inne sjtad Derna.
Oes-Afrika, 15 april-huuj: gevechte inSoedan tussje 't regeringsleger en de paramilitair organisatie RSF.
Midde-Oeste, 19-20 september: 'tAzerbeidzjaans leger vèlt de enclave Hoeg-Karabach, die bewoend waert door Armene, aan. D'r valle teentalle doeje en gewónje en einen daag later capitulere Armeense militante. Inne internationaal gemeinsjap waert d'n aanval veroerdeild.
29 september
Zuud- en Centraal-Azië: Bie 'ne bómaansjlaag innePakistaanse sjtad Mastung valle 55 doeje en zeker 50 gewónje.
28 september
Nederlandj: InRotterdam, in e hoes inDelfshaven en in 'tErasmus MC, weurt gesjote en brandj gestich. Hiebie valle drie doeje. 'ne Verdachte weurt flót opgepak.[806]
27 september
Kóns en cultuur: D'n Iers-Britsen acteurMichael Gambon sjtörf op 82-jäörige laeftied.
26 september
Midde-Oeste: Bie 'ne brandj op e broelof inne Noord-Iraakse sjtadQaraqosh valle 114 doeje en rake zeker 150 luuj gewóndj.
25 september
Midde-Oeste: Bie 'n explosie in e brandjsjtofdepot inStepanakert (Chankendi), de groetse plaats inHoeg-Karabach, zien 68 luuj óm 't laeve gekómme en 300 luuj gewóndj geraak. Wiejer geuf 't 105 vermisde. De meiste sjlachoffers waore oppe vlöch naoArmenië es gevolg van 't Azerbeidzjaans offensief van afgeloupe waek.
24 september
Weitensjap: 't RuumdetuugOSIRIS-REx kump trök op Eerd mit e mónster van asteroïdeBennu.[807]
Wes-Afrika:Frankriek trèk zienen ambassadeur en zien militaire truuk oetNiger.[808]
Zuudoes-Europa: In 't noorde vanKosovo vèlt 'n groep van 30 gewapende manne e dörpke binne. Dao sjete ze 'ne pelissie-agent doed en verwónje ze 3 anger agente, woenao ze zich versjanse in ekloester. Bie vuurgevechte woorte 3 aanvallers doedgemaak, 2 raakde gewóndj en veer woorte gearresteerd.[809]
Sjport: De EthiopischeTigist Assefa zèt e nuuj record op demarathon veur vrouwluuj naer. Häören tied van 2:11:53 is 'n verbaetering van mie es twie menute.
Natuur & milieu: InAfrika is 't aantalnaashaores saer veurig jaor toegenome. Zoewaal 't aantal zjwarte es witte naashaores nump toe.[811]
Oes-Europa:Oekraïne vèlt 'n Róssische marinebasis aan oppeKrim. Volges de Oekraïense inlichtingedeenst valle daobie teentalle doeje en gewónje, woe-ónger inkel hoeggeplaatsde marinecommandante.[812]
Zuud-Europa: D'n Italiaansen aad-prizzedentGiorgio Napolitano sjtörf op 98-jäörige laeftied.[813]
20 september
Kóns en cultuur: De Nederlandse fotograafErwin Olaf sjtörf op 64-jäörige laeftied.[814]
Nederlands Limburg: De gemeinteBezel geit alle komborde vervange door niej borde mit de dialekname van de dörper binne de gemeinte (Bezel,De Ruiver enÓffebek).[815]
Oes-Afrika, 15 april-huuj: gevechte inSoedan tussje 't regeringsleger en de paramilitair organisatie RSF.
24 augustus
Oes-Europa: kórtbie de Róssische huidsjtadMoskou crasht e vleegmesjien vanWagner-leiderJevgenij Prigozjin. Alle teen inzittende zint daobie óm 't laeve gekómme. Meugelik zoot ouch Prigozjin in dat toesjtel en is hae ómgekómme.
23 augustus
Weitesjap, Zuud-Azië: Vikram, de maonlanjer van de Indiase missieChandrayaan-3, lantj op de Zuudpool van deMaon.India weurt hiemit 't vierde landj wat mit succes op de Maon lantj.[818]
21 augustus
Politiek, Zuud-Amerika: De sociaaldemocraat Bernardo Arévalo, ouch waal bekindj es de anti-corruptiekandidaat, wintj de twiede roonde van de prizzedentsverkezinge inGuatemala.
Oes-Afrika: InneSoedanese provincie Wes-Dafoer waere opnuuj massagraver óntdèk mit dao-in zeker óngevier 1000 lichame. Ze zint dinkelik doedgemaak door de RSF.[819]
3 augustus
Oes-Europa: oppositieleijerAleksej Navalny waert tot 19 jaore cel veroerdeild.[820]
Oes-Azië, natuur & milieu:tyfoon Doksuri kump aan landj inneFilipiene,Taiwan en 't oeste vanChina. 78 luuj luuj kómme óm 't laeve, mie es 200 luuj rake gewóndj.
Oes-Afrika, 15 april-huuj: gevechte inSoedan tussje 't regeringsleger en de paramilitair organisatie RSF.
30 juli
Zuud- en Centraal-Azië: bómaansjlaag tiedes 'n politieke beijeinkóms van 'n islamistische partie innePakistaanse sjtad Khar. Hiebie valle 63 doeje en rake mie es 200 luuj gewóndj.IS haet d'n aansjlaag opgeëis.
26 juli
Kóns en cultuur: zengeresSinéad O'Connor sjtörf op 56-jäörige laeftied.
Politiek, Nederlandj:Sigrid Kaag sjtop es liestrekker vanD66.
Oes-Afrika: InneSoedanese provincie Wes-Dafoer waert e massagraaf óntdèk mit dao-in zeker 87 lichame. Volges deVN behure de meiste sjlachoffers tot de Masalit-sjtam, 'n etnische minderheid inne regio. Ze zint dinkelik doedgemaak door de RSF.[824]
11 juli
Kóns en cultuur: De Tsjechisch-Franse sjrieverMilan Kundera sjtörf op 94-jäörige laeftied.
10 juli
Politiek, Nederlandj:Mark Rutte sjtop es liestrekker vanneVVD.
Noord-Amerika, natuur en milieu: bósbrenj inCanada en roukeuverlas in groete deile van Noord-Amerika
30 juni
Zuud-Amerika: De Braziliaansen ex-presidentjJair Bolsonaro weurt veroerdeild veur machsmisbroek. Hiedoor maag hae ach jaor neet mie aan de verkezinge mitdoon.[828]
Kóns en cultuur: De Nederlandse componis van lichte meziekRuud Bos sjtörf op 87-jäörige laeftied.[829]
Nederlands Limburg, Kóns en cultuur: KleinkunsteneerMaurice Hermans, veural bekind es de zoon vaanToon Hermans, störf op 74-jaorege leeftied aon 'n bacterieel infectie.[831]
Sjport: 'tIOC trèk de erkènning van de internationaalbóksbóndjIBA in. 't Is veur iers det 't comité zoe'ne sjtap zèt.[832]
Sjport: De Belzje voetballerStéphane Demol sjtörf op 57-jäörige laeftied.[833]
(sjterfdaag ónbekèndj)
21 juni
Weitesjap, Nederland: Arsjeologe make de vónds bekèndj van e veerdoezendj jaor aud heiligdóm bieTiel mit 'nen opboew dae aanStonehenge rappeleert.[834]
18 juni
Sjport:Max Verstappen wintj de Grand Prix van Canada en kump mit dees 41e euverwinning geliek te sjtaon mitAyrton Senna.[835]
Weitesjap: D'n AmerikaanDonald Triplett, d'n ierste persoen oets dae de diagnoseautisme kreeg, sjtörf op 89-jäörige laeftied aan de gevolge van 'ne val.[837]
14 juni
Zuud-Europa: Veur de kös vanGriekelandj geuf 't 'n sjipbreuk. Hiebie zint zeker 78, mer meugelik hónderde migrante gehiemeld.[838]
13 juni
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse sjrieverCormac McCarthy sjtörf op 89-jäörige laeftied.[839]
12 juni
Zuud-Europa: De Itteljaanse aad-premierSilvio Berlusconi sjtörf op 86-jäörige laeftied.
11 juni
Sjport:Novak Đoković wintjRoland Garros bie de mansluuj door in drie sets (7-6 (1), 6-3, 7-5)Casper Ruud te versjlaon. Đoković is noe mit 23 grand slam-winste recordhawwer in 't mannetennis en haet es ènsegste eder van de veer groete toernoje minstens drie kier gewonne.[840]
Nederlands Limburg, politiek: Limbörg krieg e nuuj provinciaal besjtuur mitBBB,VVD,CDA,PvdA enSP. Daomit is Limbörg de ierste Nederlandse provincie mit e coalitieakkoord.[843]
Europa algemein: DeRaod van Europa belègk 'nen twiedaagsen top inReykjavík. 't Is pas de veerde kier in zie besjtaon det de regeringsleiers van de ganse Raod biejeinkómme.
14 mei
Zuudoes-Europa: De presidentsverkezinge inTurkieë enjige ónbesjlis; 'n twiede runj volg.
Sjport:Ajax weurt Nederlands landskampión voetbal bie de vrouwluuj.
5 mei
Zuudoes-Europa: Bie 'n sjeetpartie inne Servische sjtad Mladenovac, get t'n zuje vanne huidsjtad Beograd, kómme ach luuj óm 't laeve en zint 14 luuj gewóndj geraak.
3 mei
Zuudoes-Europa: Bie 'n sjeetpartie op 'n basissjoel inneServische huidsjtadBeograd kómme 8 kinger en 'ne bewaker óm 't laeve. Zès kinger en eine lieraar rake gewóndj.
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse jazzpianisAhmad Jamal sjtörf op 92-jäörige laeftied.[875]
15 april
Natuur en milieu, Duutsjlandj: De lèste driekerncentrale in Duutsjlandj gaon toe.
Afrika: InSoedan vèntj 'n couppoging plaatsj, wobie 't tot geweld kump tösje de (militair) regering en de paramilitair bewaeging RSF.[876] De daag dao-op greujt dit geweld oet tot e nationaal conflik.
Nederlandj: BieVoorschoten (Zuud-Hollandj) óntsjpore 'n geujertrein en 'n passageerstrein nao 'n bóksing mit 'n sjtèlling wo op gewirk weurt. Daobie valle 30 gewónje. Eine wirkman kump óm 't laeve, 'ne 65-jäörige treinmachinis oetBeringe.[884]
Oes-Europa: De nationalistische bloggerVladlen Tatarski kump óm bie 'nen aansjlaag op 'ne kaffee in Sint-Petersburg.[886]
Nederlands Limburg:Leo Hendrikx, Nederlandse kreegveteraan oet d'n Twiede Waereldoorlog en de lèsten Èngelandjvaarder, sjtörf op 99-jäörige laeftied.[887]
1 april
Nederlandj, Economie: Zès van de èlfgaaspötte inGroninge gaon definitief toe. De anger vief blieve op de 'waakvlamsjtandj' en waere allein in geval van noed weer actief.[888]
Nederlands Limburg, 23 fibberwarie-huuj: 'tJulianakanaal is toe vanwaege 'nen dambreuk.
Zuud-Amerika, 7 december 2022-huuj: fel proteste inPeru nao de aafzetting vanne linkse presidentj Castillo.
Oes-Europa, 10 oktober 2022-huuj: Groetsjalige raket- en droneaanvalle op börgerdoele en enerzjiefaciliteite in de Oekraïne.
Midde-Oeste, 16 september 2022-huuj: Massaal proteste inIran taege de zedepelitie en 't relizjieus rezjiem nao d'n doed vanMahsa Amini.
31 miert
Vereinigde Sjtaote, Natuur en milieu: E 'monstersjtörmsysteem' raak de Vereinigde Sjtaote. Teentalle tornado's en zjwaor sjtörme rake 't landj van 't zuje tot in 't noorde en zörge veur diverse doeje en hiel väöl materieel sjaaj.
30 miert
Vereinigde Sjtaote: 'n Zjurie inNew York besjluutDonald Trump te vervolge veur 't betale van zwieggeld aanStormy Daniels. 't Is veur 't iers det 'nen Amerikaansen ex-presidentj vervolg weurt.[889]
Nederlandj: De Nederlandse regering luf de lèste beperkinge ómtrèntjCOVID-19 op.[905]
Belsj: De Vlaomse regering kump esnog mit e sjtiksjtofakkaord wo de ganse coalitie achter sjteit.[906]
9 miert
Duutsjlandj: Bie 'n sjeetpartie in 'ne Keuninkriekszaal vanneJehovagetuge inHamburg valle zeker ach doeje (incl. de sjötter) en mierder gewónje.[907]
6 miert
Belsj, politiek: De Vlaamse regering kump mit e concepakkoord euver de sjtiksjtofregulering. Dit akkoord weurt neet gesjteund door 'tCD&V, wat hiemit de facto boete de regering weurt gezat.[908]
Duutsjlandj, Noord-Amerika:Traute Lafrenz, de lètste euverlaevende vanne antinazistische verzetsgroop Weiße Rose Hamburg, sjtörf op 103-jäörige laeftied.[909]
Vereinig Keuninkriek en Ierlandj: In 'tNoord-IerseOmagh waert 'ne pelissie-agent besjaote. Hae raak ernstig gewóndj. D'n aansjlaag is meugelik 't wirk vanne rippeblikeinse terreurbewegingNew IRA.
20 fibberwarie
Kóns en cultuur: De Japanse sjtripteikenaer en animatorLeiji Matsumoto sjtörf op 85-jäörige laeftied.[914]
19 fibberwarie
Sjport: De NederlandseFemke Bol löp de 400 meter indoor in 49,29 seconde; e nuuj waereldrecord. Ze is de ierste in 41 jaor die 't waereldrecord verbaetert.
Kóns en cultuur: De Amerikaanse actriesRaquel Welch sjtörf op 82-jäörige laeftied.
14 fibberwarie
Oceanië, natuur en milieu:Nuuj-Zielandj reup denoedtoesjtand oet óm de sjaaj die orkaanGabrielle deit. 't Is pas de driede kier in de historie van 't landj det de regering det deit.[915]
Sjport: De Nederlandse voetballerWim Kras, de jóngste sjpeler oets in deIeredevisie, sjtörf op 79-jäörige laeftied.[916]
12 fibberwarie
Duutsjlandj, politiek: 'tCDU wèntj de lokaal verkezinge inBerlien en is dao veur 't iers in jaore de groetste.[917]
Duutsjlandj: D'n Duutsje politicusHans Modrow, de lèste communistische premier van deDDR, sjtörf op 95-jäörige laeftied.[919]
10 fibberwarie
Nederlands Limburg:Limburg sjaf es lèste provincie in Nederlandj de bae veur 't debat aaf.[920]
9 fibberwarie
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse componis van popleedjesBurt Bacharach sjtörf op 94-jäörige laeftied.[921]
6 fibberwarie
Zuudoes-Europa/Midde-Oeste: KortbieGaziantep inTurkieë vèntj 'ne zjwaoren aerdsjóddel plaatsj mit 'n krach van 7,8 op dememènt-magnitudesjaol. In Turkië enSyrië valle teendoezende doeje.
Zuud-Azië: Bie 'ne bómaansjlaag op 'nmoskee innePakistaanse sjtad Pesjawar valle zeker 59 doeje en 170 gewónje.[925]
Belsj: In 'nmetrosjtasie inBrössel waere reizigers aangevalle door 'ne man mit e mets. Drie luuj rake gewóndj, woevan eine ernstig. De verdachte is opgepak.[926]
28 jannewarie
Zuud-Europa: De Sjpaanse pelissie pak 'ne 28-jäörige Sjpaans-Marokkaanse man op dae meugelik 'ne aansjlaag wool plege op 't sjtrand vanBenidorm.
27 jannewarie
Midde-Oeste: Bie 'ne aansjlaag op 'nsynagoog in Oes-Jeruzalem valle zeve doeje en drie gewónje. De sjötter, 'ne 21-jäörige Palestien, waert doedgesjote in e vuurgevech mit de pelisse.[927]
26 jannewarie
Midde-Oeste: Bie gevechte tösje 'tIsraelische leger en Palestiense militante in Jenin oppeWestelike Jordaanoever valle 9 doeje. Ónger de doeje zint zeve militante en 'n vrouw.[928]
25 jannewarie
Zuud-Europa: In 'n kèrk en 'n kapel inne Zuud-Sjpaanse sjtadAlgericas (Andalusië) waere luuj aangevalle door 'ne man mit 'ne machete. Daobie valle einen doeje en veer gewónje. De man is opgepak en de pelissie geit oet van e terroristisch motief.[929]
Duutsjlandj: Bie e sjtaekincident in e treintoesjtel hauverwaegesKiel enHamburg zint twie doeje en zeve gewónje gevalle. Me geit neet oet van e terroristisch motief.[930]
Noord-Amerika, Oes-Europa: DeVS gaon 31 zjwaor gevechstanks van 't type M1 Abrams levere aanOekraïne.
Oceanië, politiek: Chris Hipkins volg Jacinda Ardern op espremier vanNuuj-Zielandj.
24 jannewarie
Duutsjlandj, Oes-Europa:Duutsjlandj geit veerteen Leopard 2-tanks levere aanOekraïne. Ouch anger lenj, woe-óngerPole, kriege toesjtömming óm dit type tank ane Oekraïense sjtriedkrachte te gaeve.[931]
23 jannewarie
Noord-Amerika: Bie twie sjeetpartieje inne sjtad Half Moon Bay, kórtbieSan Francisco (Californië), valle zeve doeje. De sjötter woort opgepak.
22 jannewarie
Noord-Amerika: Bie 'n sjeetpartie tiedes de vering van 't Sjinees Nuujjaor in Monterey Park, kórtbieLos Angeles (Californië), valle teen doeje en teen gewónje. De sjötter haet zichzelf doedgemaak.
21 jannerwarie
Nederlandj: 'ne Sjötter äöpent 't vuur op 66-jäörige vrouw en häör 38-jäörige dochter in e winkelcentrum inZwijndrecht. De 66-jäörige vrouw kump óm 't laeve, häör dochter ligk zjwaorgewóndj in 't krankehoes.[932]
20 jannewarie
Weitesjap: De Amerikaanse meziekpsychologeSandra Trehub sjtörf op 84-jäörige laeftied.[933]
Nederlands Limbörg: InDen Bosch begintj de zaak taege Peter S. oetBieëgdje en Nancy D. oetHèrkebósj, die verdach waere van sadistisch kènjermisbroek.[935]
Nederlandj: InArkel, kórtbieGorinchem, waert 'ne 37-jäörige man opgepak. Hae zouw tösje2015 en2018 'n leidinggaevende rol höbbe gesjpeeld bie terreurbewegingIS inSyrië.[936]
Frankriek: De Fransezöster André, de auwdste minsj op de waereld, sjtörf op 118-jäörige laeftied.[937]
Zuud-Europa, Kóns en cultuur: De Italiaanse actriesGina Lollobrigida sjtörf op 95-jäörige laeftied.[939]
15 jannewarie
Zuud-Azië: Bie e óngelök mit evleegmesjieng inNepal kómme alle 72 inzittende óm 't laeve.
Afrika: Bie 'ne aansjlaag mit e geïmproviseerd explosief in 'n kerk inCongo valle 10 doeje en 39 gewónje.[940]
Kóns en cultuur: De Nederlandsen acteurJan Krol, bekèndj vanBartje, sjtörf op 60-jäörige laeftied.[941]
14 jannewarie
Oes-Europa: Bie 'ne Róssische raketaanval opDnipro in deOekraïne valle 40 doeje en 75 gewónje. Teentalle luuj waere nog vermis.[942]
Midde-Oeste: De Brits-Iraanse politicusAlireza Akbari weurt geëxecuteerd op aanklach van sjpionaasj.[943]
(sjterfdaag ónbekèndj)
Sjport: De Nederlandse fietsrennerLieuwe Westra sjtörf op 40-jäörige laeftied, dènkelik door zelfmaord.[944][945]
11 jannewarie
Duutsjlandj: De pelitie begintj mit de óntruming vanLutseroa. 't Dörp, wat gesjloop mót waere veur debroenkoolwinning, weurt door activiste bezat gehauwe.[946]
Kóns en cultuur: De Britse rockgitarisJeff Beck, bekèndj vanThe Yardbirds, sjtörf op 78-jäörige laeftied.[948]
Australië: D'nAustralischekardinaal George Pell sjtörf op 81-jäörige laeftied. Hae woort veroerdeild veur kingermisbroek en later weer vriegesjpraoke.[949]
8 jannewarie
Zuud-Amerika: Aanhengers van ex-presidentjJair Bolsonaro besjtörme 't parlemèntsgebouw inBrasília. De besjtörming is dujelik geïnspireerd door de besjtörming van 't Amerikaans Capitool in 2021.[950]
6 jannewarie
Kóns en cultuur: D'n Italiaanse voetballerGianluca Vialli sjtörf op 58-jäörige laeftied aan alvleisklierkanker.[951]
4 jannewarie
Kóns en cultuur: De Britse sjriefsterFay Weldon sjtörf op 91-jäörige laeftied.[952]
3 jannewarie
Vereinigde Sjtaote, Politiek: Veur 't iers in hóngerd jaor sjtake de sjtumme bie de verkezing veur de sjpraeker van 'tHoes van Aafgevaerdigde. Door de verdeildheid binne deRippeblikeinse Partie, die 'n minimaal miejerheid haet, is dit noe ins gein formaliteit. Oetènjelik weurtKevin McCarthy op 6 jannewarie nao vieftien sjtumrunje gekoze.[953]
2 jannewarie
Oes-Europa: Bie 'nen Oekraïensen aanval op 'n tiedelike Róssische basis in Makiivka inne regioDonetsk zint zeker 63, mer dinkelik hónderde militaire óm 't laeve gekómme.[954]
Natuur & milieu, Noord-Amerika, 21-26 december 2022: 'n frontaal depressie veroerzaak sjniesjtorme en extreem lieg temperature (bis -45°C) euver e groet deil vanCanada en deVS.
Zuud-Amerika, 7 december-huuj: fel proteste inPeru nao de aafzetting vanne linkse presidentj Castillo.
Oes-Azië, 26 november- 5 december: fel proteste inSjina taege 't sjtrengcoronabeleid en 't kommunistisch rezjiem van prizzedent Xi Jinping.
Oes-Europa, 10 oktober-huuj: Groetsjalige raket- en droneaanvalle op börgerdoele en enerzjiefaciliteite in de Oekraïne.
Midde-Oeste, 16 september-huuj: Massaal proteste inIran taege de zedepelitie en 't relizjieus rezjiem nao d'n doed vanMahsa Amini.
31 december
Zuud-Europa: Paus emeritusBenedictus XVI sjtörf op 95-jäörige laeftied.[956]
Nederlands Limbörg: Bie 'n sjeetpartie in e hoes inBroensem valle twieë doeje en twieë gewónje. De sjlachoffesj zint e maedje van 14 en 'ne maan van 39.[965]
Nederlands Limbörg: Bie 'n sjtaekpartie inGeverik kórtbieBaek kump 'ne man óm 't laeve.[966]
19 december
Sjport: D'n Duutsje voetbaltrainerKurt Linder, veural bekèndj van zie werk bieAjax, sjtörf op 89-jäörige laeftied.[967]
Vereinig Keuninkriek: D'n Brits-Pakistaanse chef-kokAli Ahmed Aslam, oetvinder van 't gerechchicken tikka masala, sjtörf op 77-jäörige laeftied.[968]
Kóns en cultuur: De Belzje componisWim Henderickx sjtörf op 60-jäörige laeftied.[970]
17 december
Kóns en cultuur: InDe Standaard versjient veur de lèste kier 'ne sjtriep vanSuske en Wiske. Veur dees gezèt is de sjtrip in 1945 oersjprunkelik bedach.[971]
Kóns en cultuur: De Nederlandse rockbandjDe Dijk gief zie lèste konzaer.[972]
16 december
Frankriek: Bie 'ne brandj in e flatgeboew in 'n veursjtad vanLyon valle teen doeje, ónger waem vief kinger.[973]
Nederlands Limbörg, economie, politiek: 't provinciebesjtuur van Limbörg sjtömp veur 't aophaje vanvleegveld Aoke-Mesjtreech.[974]
14 december
Economie, Nederlands Limburg: De supermerretkaeteJan Linders maak bekèndj esfranchisebedrief veurAlbert Heijn te gaon wirke. De Jan Linders-winkelformuul zal hiedoor taege èndj 2023 verdwiene.[975]
Nederlandj:Jacob Luitjens, kreegsmisdaodiger en veur zoewied bekèndj de lèste nog laevendeNSB'er, sjtörf op 103-jäörige laeftied.[976]
13 december
Duutsjland, Oesteriek en Zjwitserland: De Duutsje pelissie deit invalle bie de radikaal klimaatbewaeging Letzte Generation. Elf luuj waere opgepak en bie de hoeszeukinge waere posters, computers en tillefoons in besjlaag genómme.[977]
Natuur en milieu, Afrika: Bie euversjtruiminge inne Congolees huidsjtad Kinshasa valle teentalle doeje en gewónje.
Kóns en cultuur, Noord-Amerika: D'n Amerikaansecomponis Angelo Badalamenti sjtörf op 85-jäörige laeftied.
Duutsjland, Oesteriek en Zjwitserland: Duutsje autoriteite pakke 25 luuj op die ónger mie van plaan waore d'n Duutsje Rieksdaag te besjtörme. De luuj zint sympathisante vanne Reichsbürgerbewaeging.[979]
Oes-Europa: op twie militair vleegvelder kórtbie de Róssische sjtad Rjazan en inne regio Saratov vènje explosies plaats. Bie de explosies vele drie doeje en mierder gewónje. Volges ónaafhankelike Róssische media woorte daobie ouch inkel bómmewerpers besjadig.[981]
Belsj: Nao de voetbalmatch tösse 'tBelsj enMarokko (0-2 wins veur Marokko) braeke inBrussel groetsjalige relle oet. Ouch in diverse Nederlandse sjtaej is 't ónrastig.
Zuudoes-Azië, klimaat en milieu: 't Weste van 't eilandjJava (Indonesië) waert getróffe door 'nenaerdsjóddel mit 'n krach van 5,6 oppesjaol van Richter. Daobie valle mie es 300 doeje en 7.700 gewónje.
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse componisNed Rorem sjtörf op 99-jäörige laeftied.[989]
17 november
Nederlandj/Oes-Europa: InD'n Haag weurt 't vonnis oetgesproke in de zaak roond vlöchMH 17. Drie verdachte waerebie versjtaek tot laeveslank veroerdeild óm 't oet de loch sjete van de vleegmesjien in 2014; 'ne veerde verdachte weurt vriegesjpraoke.
Midde- en Oes-Europa: Róslandj veurt 'n groetsjaolige serie rakètaanvel op de Oekraïne oet. Twie Oekraïense aafwaerrakètte kómme inPole terech, op 't dörpkePrzewodów (regioLublin). Hiebie kómme twie luuj óm.[991]
Vereinig Keuninkriek, kóns en cultuur: De Britse rockmuzikantDan McCafferty (Nazareth) sjtörf op 76-jäörige laeftied aanCOPD.[997]
Kóns en cultuur: De Nederlandse laevesleed- en vastelaoveszenger, componis en producentjPierre Kartner (Vader Abraham) sjtörf op 87-jäörige laeftied.[998]
5 november
Vereinigde Sjtaote, kóns en cultuur: De Amerikaanse indiemuzikantjMimi Parker (Low) sjtörf op 54-jäörige laeftied aan eiersjtekkanker.[999]
3 november
Nederlandj, kóns en cultuur, weitesjap: Oet óngerzeuk is gebleke det de olievèrfsjetsKruutsoprichting in 't Museum Bredius inDen Haag e wèrk vanRembrandt is.[1000]
2 november
Kaat va Tigray
Oes-Afrika: De regering vanEthiopië en rebelle oet Tigray sjlete ónger leijing vanneAfrikaanse Unie e akkoord euver e sjtaak-'t-vure inne noordelike regio Tigray. Daomèt kump meugelik e indj aan twie jaor krieg.[1001]
Oes-Europa:Pole geit e hèk boewe ane grens mitte Róssische enclaveKaliningrad. De Poolse regering zaet det ze zich zörg maak euvere veiligheid in 't grensgebeed en is bang det Róslandj 'nmigrantecrisis geit creëre veureEU te destabilisere.
Noord-Europa, politiek: 't Centrumlinks blok ónger leijing van premier Mette Frederiksen wèntj deDaense parlementsverkezinge.[1002]
Oes-Europa, 10 oktober-huuj: Groetsjalige raket- en droneaanvalle op börgerdoele en enerzjiefaciliteite in de Oekraïne.
Midde- en Zuud-Amerika, natuur en milieu, 7-10 oktober:orkaan Julia kump aan landj bieVenezuela enNicaragua. Dao gif 't väöl sja en valle teentalle sjlachoffers, ó.m. bie 'n aerdversjuving.
Midde-oeste, 16 september-huuj: Massaal proteste inIran taege de zedepelitie en 't relizjieus rezjiem nao d'n doed vanMahsa Amini.
Midde-Oeste: InSaoedi-Arabië weurt begós mit de boew van de futuristische sjtadThe Line.
Zuud-Azië: Inne Wes-Indiase deilsjtaat Goejarat sjtort 'n hangbrök in. Hónderde luuj valle in 't reveerwater. Zeker 141 luuj euverlaeve det neet en mie es 100 persoene zint gewóndj geraak.
Sjport:Max Verstappen wintj de Groete Pries van Mexico. 't Is zien 14e euverwinning dit seizón, hiemit brik 'r 't record vanMichael Schumacher oet 2004.[1006]
Oes-Europa: Inne Róssische sjtadJejsk sjtort 'nesjtraoljaeger denaer op e flatgeboew. Daobie valle 15 doeje en 26 gewónje.
16 oktober
Midde-Amerika: Twie verdachte van de maord op veer Nederlandse journaliste inEl Salvador in 1982 waere opgepak. 't Geit óm 'nen ex-minister en 'nen ex-kóllenel.[1011]
Weitesjap: De Nederlands-Amerikaansen astronaut en kristallograafLodewijk van den Berg sjtörf op 90-jäörige laeftied.[1012]
15 oktober
Oes-Europa: In 't RóssischBelgorod, zjus euver de Oekraïense grens, kómme bie 'n sjeetpartie in e trainingscentrum ilf luuj óm. De toedrach is óndujelik, volgens ein väölgehuurde versie zouwe de daojers huurlinge oet Tadzjikistan zeen.
Midde-Oeste: Bie 'ne brandj inne beröchte Evin-gevangenis kórtbie de Iraanse huidsjtadTeheran valle 4 doeje en 61 gewónje.
14 oktober
Midde-Oeste: Bie 'n explosie in 'n kaolemien inne Törkse sjtad Amasra zint 41 mienwèrkers óm 't laeve gekómme. Èlf luuj zint gewóndj geraak, 58 waere gered.
Vereinig Keuninkriek, kóns en cultuur: Activiste vanne radicaal milieubewaeging Just Stop Oil sjmiete in e museum inLónje bleker tomatesóp euver 't sjilderieZónneblome vanVincent van Gogh. Daonao liemde ze zich vas aan 'n moer.,[1013]
Vereinig Keuninkriek,Economie: De Britse minister van FinanciëKwasi Kwarteng weurt nao 'ne goje maondj óntsjlaoge. Zien orthodox-liberaal belastingplan haet in korten tied groeten ikkenomische sjaoj gedaon.[1014]Jeremy Hunt volg häöm op.
Vereinig Keuninkriek en Ierlandj, kóns en cultuur: ActriceAngela Lansbury, bekindj van de sjtöm van Mrs. Potts inBeauty and the beast, sjtörf op 96-jäörige laeftied.
10 oktober
Oes-Europa: Versjillende Oekraïense sjtaej waere besjtook mit rakette. De aanvalle veroerzake ónger mie groetsjalige sjtroumoetval.[1016]
Zuud-Amerika, natuur en milieu: InVenezuela zint 43 luuj óm 't laeve gekómme nao aerdversjuvinge. Wiejer waere nog teentalle luuj vermis.
Oes-Europa: Kórtbie de sjtadLiman in Oes-Oekraïne waere twie massagraver óntdèk. Dao-in ligke óngevier 200 lichame.[1022]
Vereinig Keuninkriek en Ierlandj: In 't noorde vanIerlandj zint teen luuj óm 't laeve gekómme door 'n explosie in e tankstation.
6 oktober
Zuudoes-Azië: Op e kènjerdaagverblief inne Noord-Thaise provincie Nong Bua Lamphu vèntj 'n sjeetpartie plaats. Daobie valle zeker 37 doeje en teen gewónje.
Kóns en cultuur: DeNobelpries in de Literatuur geit nao de FranseAnnie Ernaux "óm de mood en klinische sjerpde womit ze de wortele, vervraemdinge en collectieve remminge van 't persoenlik gehäöge ónthölt."[1023]
Weitesjap: DeNobelpries in de Genaeskónde geit nao de ZweedSvante Pääbo "óm zien óntdekkinge ómtrèntj de genome van oetgesjtorve minsjesaorte en de minsjelike evolutie."[1026]
2 oktober
Zuud-Amerika, politiek: InBrazilië zeen presidentsverkezinge. De centrumlinkse kandidaatLuíz Ignacio Lula da Silva versjleit de zittenden extreemrechse presidentjJair Bolsonaro. Op 30 oktober zal 'n twiede runj waere gehauwe.[1027]
Zuudoes-Europa, politiek: De centrum-rechtse partie GERB wèntj deBölgaarse parlementsverkezinge.[1028]
1 oktober
Oes-Europa: 't Oekraïens laeger pak de sjtadLyman trök. Zoewel sjtrategisch es symbolisch is dit 'ne zjwaore sjlaag veur Róslandj.[1029]
Zuudoes-Azië, Sjport: Bie relle tösje hooligans van Arema FC en Persebaya Surabaya in deIndonesische sjtadMalang valle zeker 174 doeje.[1030]
Midde-oeste, 16 september-huuj: Massaal proteste inIran taege de zedepelitie en 't relizjieus rezjiem nao d'n doed vanMahsa Amini.
Centraal-Azië, 14-20 september: Bie gevechte oppe grens tösjeKirgizië enTadzjikistan valle mie es 90 doeje. Bei lenj besjöldige zich óngerein van provokaties.[1031]
Midde-Oeste, 12-14 september: Bie gevechte oppe grens tösjeArmenië enAzerbeidzjan valle mie es 200 doeje. Bei lenj besjöldige zich óngerein van provokaties.[1032]
Oes-Europa, 6-12 september: Bie e groetsjalig taegenoffensief inne regioCharkov boke de Oekraïense sjtriedkrachte in e paar daag tied flinke terreinwins oppe Róssische armee.[1033]
Midde- en Noord-Amerika, natuur en milieu, 27 september-2 oktoeber:orkaan Ian kump bieCuba enFlorida aan landj. Op Cuba zit praktisch de ganse bevolking zóngersjtroum. Ouch in 't zuudoeste vanneVS rich 't noedwaer boetegewoen väöl sja aan. Dao valle teentalle doeje en gewónje.[1034][1035]
30 september
Oes-Europa: Róslandj annexeert, bie mónj van Poetin, officieel de Oekraïense oblaste Loehansk, Donetsk, Zoprizja en Cherson. Dees annexaties waere door zoe good wie gein ènkel landj erkèndj.
Economie, Nederlandj: Volges 't CBS is deinflatie gesjtege nao 'n recordhuuegde van 17,1%. Det kump ónger mie door de hoeg enerzjieprieze.
Oes-Europa: Bie 'ne raketaanval op e humanitair konvooi inne regio Zaporizjia valle 30 doeje. Wiejer rake 88 luuj gewóndj.
Centraal-Azië: Bie 'nen terroristischen aansjlaag op 'n sjoel inneAfghaanse huidsjtadKaboel valle teentalle doeje en gewónje.
Kóns en cultuur: Rapper Coolio, bekindj van d'n hitGangsta's Paradise, sjtörf op 59-jäörige laeftied.[1036]
26 september
Weitesjap [Waereldtied; 27 september Midde-Europesen Tied] DeNASA deit e ruumdetuug,DART, mit succes insjlaon op asteroïdeDimorphos. Dit is 'nen test óm te toekóms potentieel insjlaaggevierlike asteroïde te kinne vernetige of ómleie.[1037]
Oceanië, natuur en milieu: InneGroete Oceaan bieTonga is e nuuj eilendje óntsjtange nao de oetbarsting van 'n óngerziesevölkaan.[1038]
Oes-Europa: Op 'n sjoel in 't RóssischeIzjevsk vèntj 'n sjeetpartie plaats. Daobie valle 18 doeje en 24 gewónje.
Nederlands Limburg, Economie:Brand kunjig aan det 't de productie vanpils oetWielder eweg geit haole. De broewerie zouw allein nog mótte waere gebroek veur speciaalbeer.[1039]
25 september
Zuud-Europa, politiek: De parlemèntsverkezinge inItalië waere gewonne doorFratelli d'Italia, 'n extreemrechse partie mit wortele in 'tfascisme.
Kóns en cultuur, Midde-Oeste: Op 't sjtrandj kórtbie deIsraelische sjtadTel Aviv weurt 'n graafgrót óntdèk oeten tied vanne Egyptischefarao Ramses II. Arsjeologe sjpraeke van 'n extreem zeldzaam óntdekking.[1047]
Sjport: De SjpanjoolCarlos Alcaraz winth de US Open bie de mansluuj door in veer sets (6-4, 2-6, 7-6 (7-1) en 6-3) te winne van de NoorCasper Ruud. Alcaraz weurt mit dees euverwinning d'n iersten tiener oets dae de Waereldranglies aanveurt.
Nederlands Limburg: In dePiel bieGriendsveen weujt 'ne groete natuurbrandj, zoeget op dezelfde plaatsj wo twie jaor haer ouch al 'ne brandj waor.[1056]
Zuud-Azië: InPakistan valle 1300 doeje door zjwaore raegeval en euversjtruiminge. Wiejer zint 170.000 hoezer besjadig. In totaal zint 33 miljoen luuj getroffe door 't noedwaer.
Oes-Afrika: Bie 'nen bómaansjlaag op e hotel inneSomalische hoofsjtadMogadishu zint 20 luuj óm 't laeve gekómme.
Nederlandj: De Nederlandse politicusBram Peper sjtörf op 82-jäörige laeftied.[1063]
16 augustus
Nederlands Limburg, Natuur en milieu:Staatsbosbeheer maak bekèndj det in dePiel veur 't iers ekroenekranejónk is gezeen. Veurhaer vloog 't bies in Limbörg allein euver.[1064]
Belsj: De stadIeper verbeujt 't festivalFrontnacht, boe op 27 augustus (roond deIJzerwake) diverse extreemrechse bands zouwe speule.[1065]
15 augustus
Sjport:Tom Dumoulin sjeit direk oet mètfietsrenne. Ieder had 'r al gezag tot 'r nao dit sezoen zouw oetsjeie.[1066]
Nederlands Limburg: Bie 'n sjtaekpartie inWielder kump eine direk óm; 'nen angere sjtörf d'n daag drop. D'n daojer is 'ne Sjpanjool, de slachoffers zeen 'nen angere Sjpanjool en 'ne Portugees.[1067]
14 augustus
Afrika: In 'n kirk inGizeh brik 'ne brandj oet, wo zeker 41 luuj bie ómkómme. De mieste doeje zeen kènjer in 'n aanligkendj kènjerdaagverblief.[1068]
Vereinigde Sjtaote: InChautauqua (NY) weurt de Brits-Indiase sjrieverSalman Rushdie denaergesjtaoke. Rushdie is al saer 1989 doel van dreiging oet islamistischen hook.
Zuud-Europa: InneMontenegriense sjtadCetinje zint bie 'n sjeetpartie zeker 12 luuj, ónger waem de sjötter, óm 't laeve gekómme.
Natuur en milieu, Oes-Europa: InneOder oppe grens tösjeDuutslandj enPole waere teendoezende doej vèsje gevónje. Bei lenj zègke det 't water dinkelik vergiftig is door sjemisch aafval.[1070]
11 augustus
Kóns en cultuur: De Amerikaanse actriesAnne Heche sjtörf op 53-jäörige laeftied aan de gevolge van e verkiersóngelök.
Kóns en cultuur: De Britse journalis en sjrieverNicholas Evans, veural bekèndj vanThe horse whisperer, sjtörf op 72-jäörige laeftied.[1071]
8 augustus
Kóns en cultuur: De Britse zengeres en actriesOlivia Newton-John sjtörf op 73-jäörige laeftied.[1072]
7 augustus
Midde-Oeste: Bie raketbesjetinge inGaza enIsrael valle teentalle doeje en gewónje. Alle doeje en wiedoet de meiste gewónje valle ane Palestiense kantj. Ouch woorte bie de besjetinge twie hoeggeplaatsde commendante vanne tereurbeweging Islamitische Jihad doedgemaak.
6 augustus
Zuud-Europa: Bie e bösóngelök inKroatië kómme 12 Poolse pelgrims óm 't laeve. 32 anger passagiers rake gewóndj, van waem sommige ernstig. De pelgrims waore óngerwaeg nao Medjugorje, e baevaartsoord inBosnië-Herzegovina.
Oes-Azië:Sjina hèlt militair oefeninge inne watere róndjTaiwan. De oefeninge zint 'n reaksie op 't sjtaatsbezeuk van Nancy Pelosi.[1074]
3 augustus
Midde-Oeste: Bie gevechte inne regioHoeg-Karabach zint drie militaire óm 't laeve gekómme. De gevechte vónje plaats in en róndjóm deLaçin-corridor, 'n sjtrook landj die de regio verbindj mitArmenië.[1075]
Kóns en cultuur: In Australië kump de lèste aaflievering van desoapserieNeighbours op de tv.
Noord-Amerika: De Canadese jihadis Mohammed Khalifa, dae ónger anger verantwoordelik is veur de produksie van executie- en rekruteringsvideo's, weurt door 'n Amerikaanse rechbank veroerdeild tot 'n laeveslang gevangenissjtraof.
Noord-Amerika,Natuur en milieu: Bie zjwaor euversjtruiminge inne Amerikaanse sjtaatKentucky valle zeker 37 doeje en 30 gewónje.
28 juli
Oes-Europa: In Olenivka, inne regioDonetsk, kómme 53 Oekraïense kreegsgevangene óm 't laeve bie 'ne raketaanval. Róslandj en de Oekraïne besjöldige zich óngerein, wiewaal 't sjterke aanwiezinge gief det 't Róssische laeger verantwoordelik is veur d'n aanval.
27 juli
Noord-Afrika: InTunesië weurt, mit 'n zier lieg opkóms, 'n nuuj gróndjwèt aangenome die de regering dictatoriaal mach gief. Feitelik kump hiemit 'n ind aan de democratie die nao 'tArabisch Vreugjaor in 't landj waor ingeveurd.
25 juli
Groet-Brittannië en Ierlandj: De Noord-Ierse politicusDavid Trimble sjtörf op 77-jäörige laeftied.[1079]
Kóns en cultuur: D'n Amerikaansen acteurPaul Sorvino sjtörf op 83-jäörige laeftied.[1080]
Economie: DeEuropese Centraal Bank verhoeg derente mit 0,5 percèntpuntj tot 0% percies. Veur 't iers in ach jaor hilt de bank gein negatieve rente mie aan.[1082]
18 juli
Kóns en cultuur: De Zjwaeds-Amerikaanse kónstenaerClaes Oldenburg, pioneer van depop art, sjtörf op 93-jäörige laeftied.[1083]
Sjport: De ServiërNovak Djokovic wintj veur de zevende kier Wimbledon bie de mansluuj door in veer sets (4-6, 6-3, 6-4, 7-6 (7-3)) te winne van d'n AustraliërNick Kyrgios. Veur Kyrgios waor 't zien ierste grandslamfinaal.
Sjport: De KazachseElena Rybakina wintj Wimbledon bie de vrouwluuj door in drie sets (3-6, 6-2, 6-2) te winne van de TunesischeOns Jabeur. Veur allebei waor 't e debuut in 'n grandslamfinaal.
Vereinig Keuninkriek:Boris Johnson sjtap op es premier en leisman van deConservatieve Partie nao immensen drök van zien partiegenote en e groet aantal ministers wat opsjtap. Oerzaak waore diverse sjendale.
4 juli
Kóns en cultuur: De Nederlandse sjriever en dichterRemco Campert sjtörf op 92-jäörige laeftied.[1087]
Noord-Amerika: Bie 'n sjeetpartie inne Amerikaanse sjtadChicago valle 6 doeje en 36 gewónje
3 juli
Oes-Europa: Róssische troepe en milities vanneVolksrippebliek Loehansk verovereLisitsjank. Hiemit is de gansen oblasLoehansk in henj vanne separatiste en 't Róssische leger.
Oes-Europa: Bie 'nen aanval op de Róssische sjtadBelgorod, kórtbie de grens mit de Oekraïne, valle 3 doeje. Ouch raakde zeker 50 gebouwe besjadig.
Noord-Europa: Bie 'n sjeetpartie inneDeense huidsjtadKopenhage valle 3 doeje en 31 gewónje. De sjötter is 'nen 22-jäörige man mit psychische probleme.
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse YouTuberTechnoblade sjtörf op 23-jäörige laeftied aan dekanker.
(sjterfdaag ónbekèndj)
Oes-Europa: Oekraïense troepe herovereSjlangeneilandj, e sjtrategisch eilendje inneZjwarte Zee wat saer 24 fibberwaar, d'n iersten daag vanneRóssische invasie, in henj waor gekómme vanne Rósse.
29 juni
Nederlandj: Extremistische boere doon 'n poging óm vasgezatte collega's mit geweld te bevrieje oet pelitiecelle inApeldoorn.
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanser&b-zengerR. Kelly weurt óm ómvangriek en jaore doerendj misbroek van dèks minderjaorige maedjes tot 30 jaor gevangenis veroerdeild.[1089]
28 juni
Nederlandj: E boereprotes van activistische boere bie 't hoes van ministerChristine van der Wal löp henjig oet de handj.[1090]
27 juni
Noord-Amerika: In 'ne vrachwage inSan Antonio,Texas, weure 53 euverleje migrante aangetroffe.
26 juni
Zudelik Afrika: In 'ne illegale kafee inneZuud-Afrikaanse sjtadOos-Londen weure 21 doeje gevónje. 't Geit óm jóng luuj, mer woeraan ze zint gesjtorve is nog neet dutelik.
Nederlandj: InStroe (gemeinteBarneveld,Gelderland) vèntj e lenjelik boereprotes plaats. De boere demonstrere taege vaergaonde maotraegele óm de sjtiksjtofoetsjtoet in de te damme.
21 juni
Zuud-Azië:Afghanistan weurt getroffe door 'nen aerdsjóddel van 6,2 op de Memènt-Magnitudesjaol.
Sjport: De Nederlandsen tennisserTim van Rijthoven (ATP205) wintj 't toernooj vanRosmalen door in twie sèts (6-4, 6-1) waereldtopperDaniil Medvedev te versjlaon.
Sjport: De ZweedsegolfsterLinn Grant wintj es ierste vrouw oets e toernooj wo-op ouch mansluuj waere toegelaote.
5 juni
Sjport:Rafael Nadal wintjRoland Garros bie de mansluuj door in drie sets (6-3, 6-3, 6-0) vanCasper Ruud te winne. Veur Nadel is 't al zien veerteende euverwinning op Roland Garros en zien 22e Grand Slam-euverwinning.
4 juni
Sjport:Iga Swiatek wintj Roland Garros bie de vrouwluuj door in twie sets (6-1, 6-3)Coco Gauff te versjlaon.
1 juni
Nederlands Limburg: De 9-jäörige jóngGino van der Heijden verdwient inKirchroa. Drie daag later weurt hae doed trökgevónge inGelaen; 'ne man van 22 weurt hieveur gearresteerd.[1094]
Kóns en cultuur: De Griekse popmuzikantj en filmcomponisVangelis sjtörf op 79-jäörige laeftied.[1105]
Nederlandj: De Marokkaans-Nederlandsen activis en politicusMohammed Rabbae (GroenLinks) sjtörf op 81-jäörige laeftied.[1106]
16 mei
Oes-Europa: 't Batteljón van 'tAzovrezjiment in 'tAzovstal-febrik inMarioepol geuf zich euver. Hiemit kump nao maonde van zjwaor bómbardemènte de sjtad in Róssische han.
Kóns en cultuur: De Nederlandse sjrieverJeroen Brouwers sjtörf op 82-jäörige laeftied.[1111]
Sjport: De Nederlandse voetballerHenk Groot sjtörf op 84-jäörige laeftied.[1112]
(sjterfdaag ónbekèndj)
Sjport:AFC Ajax weurt veur de 36e kier kampión voetbal van Nederlandj door mit 5-0 vansc Heerenveen te winne.
9 mei
Sjport: De Congolees-Nederlandse voetballerJody Lukoki sjtörf op 29-jäörige laeftied.[1113]
(sjterfdaag ónbekèndj)
6 mei
Belsj Limburg: InTóngere begintj 't percès róndj de maord op maffiabaosSilvio Aquino. Vief verdachte sjtaon terech, eine veur d'n opdrach tot, veer veur 't oetveure van de maord.[1114]
Vereinig Keuninkriek: Lokaal verkezinge in gans 't landj en regioparlemèntsverkezinge inNaord-Ierlandj. DeConservatieve Partie van premierBoris Johnson verluus sjterk, dewiel in Naord-Ierlandj de Iers-nationalistische partieSinn Féin de groetste weurt.
5 mei
Sjport: De Nederlandse fietsrennerHarm Ottenbros sjtörf op 78-jäörige laeftied.[1115]
4 mei
Weitesjap: OpMars weurt 'neMarssjóddel van 5 op de MM-sjaol gemaete. Dit is óngevaer de zjwaorste sjok dae op de planeet meugelik is.[1116]
Kóns en cultuur: D'n Duutsje synthesizersjpaelerKlaus Schulze sjtörf op 74-jäörige laeftied.[1119]
25 april
Kóns en cultuur: De Nederlandse bassis en zengerHenny Vrienten, veural bekèndj vanDoe Maar, sjtörf op 73-jäörige laeftied.[1120]
Oes-Azië: De JapanseKane Tanaka, d'n audste minsj van de waereld en d'n op ein nao audste minsj dae oets haet gelaef, sjörf op 119-jäörige laeftied.[1121]
Frankriek: Bie de twiede runj van de presidentsverkezinge wintj de rechs-liberalenÉmanuel Macron mit 58,55% óm 41,45% van zien extreemrechse oetdaagsterMarine Le Pen.
Zuudoes-Europa: Bie verkezinge inSjlovenië weurt de nuuj linkse partieSvoboda de groetste en versjleit daomit de regerende rechs-populistischeSDS.[1123]
Kóns en cultuur: De Belzje zengerArno Hintjes sjtörf op 72-jäörige laeftied aan alvleisklierkanker.[1125]
22 april
Kóns en cultuur: De Nederlandse popmuzikantjJan Rot, veural bekèndj óm zien Nederlandstalige hertalinge van angerstalige leedjes, sjtörf op 64-jäörige laeftied aan de kanker.[1126]
Oes-Europa: 't Róssisch laeger vilt de sjtatie vanKramatorsk aan, wo zoeget veerdoezendj börgersj sjtaon te wachte op evacuatie.
7 april
Oes-Europa, Waereldwied:Róslandj weurt nao 'n sjtumming van de plenair vergaojering oet deVN-minsjerechteraod gezat. Rae daoveur is 't groetsjaolig geweld taege börgers in de Oekraïne.[1136]
Oes-Europa: De Róssischen ultranationalistische politicusVladimir Zjirinovski sjtörf op 75-jäörige laeftied, dènkelik aanCOVID-19.[1138]
3 april
Oes-Europa: InBoetsja, 'n veursjtad vanKiev, waere teentalle tot hónderde lieke aangetroffe. Volges de börgemeister van die sjtad en de Oekraïense regering geit 't óm de lichame van börgers en woorte ze vermoord door Róssische troepe of Tsjetsjeense huurlinge.[1139][1140]
Nederlands Limburg: BieHèrkebósj weurt 't groetste illegaal segrèttefebrik oets gevónge. In 't febrik waor zoeget 150 ton toebak, allezelaeve besjtump veur de Britse merret.[1143]
Kóns en cultuur: Bie de 94eAcademy Awards wintjCODA de pries veur de bèste film, dewielDune mit de mieste prieze (zès) geit loupe.Will Smith enJessica Chastain winne d'n Oscar veur respectievelik bèsten acteur en bèste actries.[1146]
25 miert
Midde-Oeste: InDjedda (Saoedi-Arabië), kortbie de plaats wo twie daag later 'neFormule 1-race mót kómme, weurt 'nen aanslaag geplaeg op 'n oliedepot.
Sjport: De Nederlandse sjaatserKjeld Nuis haolt 'n sjnelheid van 103 km/o. Hae is daomit d'n ierste minsj oets dae sjneller as 100 km/o sjaats.[1157]
Nederland(s Limburg):Thijs H., de maordenaer van drie luuj inD'n Haag en op deBroensemerhei, weurt in hoeger beróp veroerdeild tot de hoeger sjtraof van 22 jaor mittbs. Hae geit direk incassatie.[1158]
16 miert
Nederlandj: Bie de verkezinge veur de gemeinteraod, mit 'n historisch lieg opkóms, winne de lokaal partieje hènjig. De mieste lenjelike partieje verleze; dePvdA is de oetzunjering.
Nederlandj/Oes-Europa: De Russisch-orthodoxe kónkergatie vanAmsterdam verklaort zich ónaafhenkelik van 'tpatriarchaat van Moskou, veural óm de radicaal pro-kreegspraeke van patriarchKirill.[1161]
9 miert
Oes-Europa: InMarioepol weurt bie e bómbardemènt 'n kènjerkliniek verweus.
5 miert
Oes-Europa: Róslandj en de Oekraïne kómme 'ne waopesjtilsjtandj euverein veur 't belaegerdMarioepol, meh dae weurt gesjónne door de Rósse.
Oes-Europa: 't Róssisch parlemènt nump 'n wèt aan die alle journalistiek die neet zaet wat de sjtaotspaersj veursjrief sjtraofbaar maak; de sjtraofe kanne tot 15 jaor oploupe. De lèste ónafhankelike media waere aafgesjlaote en westerse journaliste verplaatse zich massaal nao 't boetelandj.[1163]
2 miert
Oes-Europa: 't Róssisch laeger pak de zujelike sjtadCherson, dewiel de bombardemènte op anger sjtei ummer haeviger waere.
Sjport: DeUEFA enFIFA sjorse 'tRóssisch enWit-Róssisch voetbalilftal zowie alle Europees nog actieve clubs oet die lenj. Barragematche veur 'tWK in Qatar, die de Róssische hiere nog te sjpaele hauwe, waere gesjrap. Versjillende anger sjportorganisaties lagte al soortgelieke boycots op of zalle nog volge.
Nederlands Limburg: Beej 'n carnavalsvering inHaors wirt 'r iemand doeëdgestaoke.[1164]
Nederlands Limburg: DeLimburgse Academie bringk e nuuj Limburgs waordebook oet in vief dialekte: 't Mestreechs, 't Remunjs, 't Valkebergs, 't Venloos en 't Zittesj.[1170]
20 fibberwarie
Sjport: De Olympische Wintersjpaele in Peking loupe aaf. Nederlandj ènjig es zèsde mit ach kier goud, vief kier zilver en eine kier bróns, 't Belsj is mit ein gouwe en ein brónze medalje 21e.[1171]
Sjport: De BelsjBart Swings pak de gouwe medaje in demassasjtart bie 't sjaatse. Hae pak daomit 't ierste goud veur Belsj op de Wintersjpaele saer 1948.[1173]
Sjport: De NederlandseKimberley Bos weurt derde bie 'tskeleton. Ze is de ierste Nederlandse mit 'n Olympische medaje in dae sjport en de twiede mit 'n Olympische medaje boeten 't sjaatse.
11 fibberwarie
Sjport: De NederlandseSuzanne Schulting haolt de gouwe medaje op de 1000 metershorttrack. De BelzjinHanne Desmet weurt derde en pak daomit de ierste Belzje medaje in dae sjport.
9 fibberwarie
Kóns en cultuur: De Britse rockmuzikantjIan McDonald sjtörf op 75-jäörige laeftied.
8 fibberwarie
Nederlands Limburg: De pelitie óntruump deSjtarrebósj bieBor, wo miljeuactiviste zich aan de buim hawue geketteld. De bósj weurt gekap veur oetbreiing van 'tNedCar-febrik.[1175]
Sjport:Ireen Wüst prolongeert häören Olympischen titel op de 1.500 maeter sjaatse en weurt daomit de ierste sjaatsster die op vief achtereinkómmende Sjpaele 'n medaje haolt.
Centraal-Azië: InKazachstan vènje massaproteste plaats nao de verhoeging van delpg-pries. PresidentjKassim-Zjomart Tokajev óntsjleit zien regering, meh duujt de proteste mit geweld de kop in.
30 jannewarie
Sjport:Rafael Nadal wintj deAustralian Open bie de mansluuj daor mit vief sets (2-6, 6-7 (5), 6-4, 6-4, 7-5) te winne vanDaniil Medvedev. 't Is Nadal zienen 21e Grand Slam-titel; hae is daomit noe allein recordhawwer.
Nederlands Limburg: Jos B. weurt in hoeger beroop tot 15 jaor gevangenis veroerdeild veur de maord opNicky Verstappen. Zienen avvekaat deit weite incassatie te gaon.[1179]
27 jannewarie
Nederlandj: De Nederlands-Limbörgsen avvekaotMax Moszkowicz sr. störf op 95-jaorege leeftied.[1180]
25 jannewarie
Sjport: De Nederlandse voetballerWim Jansen sjtörf op 75-jäörige laeftied aan de gevolge van dementie.[1181]
Nederlandj: De Nederlandse politicusGert Schutte (GPV) sjtörf op 82-jäörige laeftied.[1182]
23 jannewarie
Belsj: 'n Groete demonstratie taegen 't COVID-beleid van de Belzje regering löp oet op 'n gewelddaojige confrontatie mit de pelitie.[1183]
Nederlands Limburg: In diverse Zuid- en Midde-Limbörgse gemeintes goon horeca en cultuur tege de COVID-veursjrifte in ope, zoonder tot hei-op weurt gecontroleerd.
14 jannewarie
Natuur en milieu, Oceanië: De vulkaanHunga Tonga inTonga bersj oet. Veural de drop volgendentsunami maak väöl sjaoj; 't sjókfróntj weurt euver de ganse waereld gemaete.[1187][1188]
12 jannewarie
Kóns en cultuur: De Amerikaanse zengeresRonnie Spector (bekèndj vanThe Ronettes) sjtörf op 78-jäörige laeftied aan de kanker.[1189]
Belsj:Steve Bakelmans weurt veroerdeild tot 'n laeveslang gevangenissjtraof veur de verkrachting en maord op Julie Van Espen.[1194]
20 december
Sjport: De Nederlandse marathonsjaatserReinier Paping, winner van bezunger zjwaorenÈlfsteidetoch van 1963, sjtörf op 90-jäörige laeftied.[1195]
19 december
Nederlandj: De Nederlandse politicusEd van Thijn (PvdA) sjtörf op 87-jäörige laeftied.[1196]
Zuud-Amerika: De presidentsverkezinge inChili waere gewonne doorGabriel Boric, de kandidaat van 't links blok. Hae versjleit mit 55,87% van de sjtumme ziene rechspopulistischen taegekandidaatJosé Antonio Kast.
18 december
Nederlandj: Veuroetloupendj op de versjpreiing van de zoegenaamdenomikronvariantj lègk de Nederlandse regering obbenuujs 'nen helle lockdown op.
Kóns en cultuur: De Nederlands-Limbörgse filmmaekerHenk van der Linden sjtörf op 96-jäörige laeftied aan de gevolge van 'ne val.[1197]
17 december
Politiek, Duutsjlandj: De leje van deCDU kezeFriedrich Merz tot opvolger van d'n opgesjtapden Armin Latschet.[1198]
15 december
Weitesjap, Kóns en cultuur: De Amerikaanse sjriefster en theoreticabell hooks (pseudoniem van Gloria Watkins) sjtörf op 69-jäörige laeftied.
Nederlandj: 'n Coalitie vanVVD,CDA,D66 enChristenUnie kump nao neuge maondj mit e regeerakkoord. Dit zouw de waeg mótte vriemake veur e veerde kabinèt-Rutte.
Natuur en milieu: DeVN-klimaattop inGlasgow kump tot 'n èndj. Wat weurt aafgesjpraoke is neet genóg óm 't doel van maximaal 1,5 graod opwerming te haole; wel waere aafsjprake gemaak óm 't gebroek van fossiel brensjtoffe aaf te boewe.
12 november
Kóns en cultuur, Nederlands-Limburg: D'r Nederlandsj-Limburgsje zenger, cultuuróngernummer en nachbörgemeester va HeëleLex Nelissen sjtörf op 72-jöarige leëftied.[1208]
11 november
Afrika: De Zuud-Afrikaanse politicusF.W. de Klerk,Nobelprieswinner en tösje 1989 en 1994 presidentj van 't landj, sjtörf op 85-jäörige laeftied aan de kanker.[1209]
Sjport: De Nederlandse voetballerRinus Bennaars sjtörf op 90-jäörige laeftied aan COVID-19.[1210]
Kóns en cultuur: De Britse rockmuzikantjGraeme Edge, bekèndj vanMoody Blues, sjtörf op 80-jäörige laeftied.[1211]
Economie: De Nobelpries veur Economie weurt toegekèndj aanDavid Card "veur zien empirische biedrage aan arbeidseconomie" en aanJoshua D. Angrist enGuido W. Imbens "óm häör methodologische biedrage aan de analyse van causaal verbenj."[1225]
Kóns en cultuur: D'n Indiasen acteurNedumudi Venu sjtörf op 73-jäörige laeftied.[1226]
Politiek: De Nobelpries veur de Vrae geit nao de Filipiense journalisteMaria Ressa en häöre Russische collegaDmitri Andrejevitsj Moeratov "óm häör insjpanninge óm de vrieheid van meiningsuting, 'n veurwaerde veur democratie en doerzame vrae, te waorborge."[1230]
7 oktober
Belsj Limburg,Natuur en milieu: Bie 'n explosie in 'tThermo-Clean-febrik inHeuze-Zolder kump eine wirkman óm. Veer angere rake gewóndj.[1231]
Kóns en cultuur: DeNobelpries in de Literatuur weurt toegekèndj aanAbdulrazak Gurnah "óm zie compromisloes, mitliedsvol doordringe tot de effekte van 't kolonialisme en 't loot van de vlöchteling in de kloof tösje culture en continente."[1232]
Midde-Europa: 'tPools Constitutioneel Haof bepaolt det de Poolse gróndjwèt veurgeit op de minsjerechteartikele van de EU. Dit maak de verhaudinge tösje Pole en deEU nog sjlechter es ze al waore.
Weitesjap: De Nobelpries in de Natuurkónde weurt toegekèndj aanSyukuro Manabe enKlaus Hasselmann "veur 't make van fysieke modelle van 't Aerds klimaat, womit de verangerlikheid en betroewbaarheid in 't veursjpelle van de klimaatopwerming weurt bepaold" en aanGiorgio Parisi "óm de óntdèkking van 't sjpel tösje versteuringe en fluctuaties in fysieke systeme van atomair bis op planetair niveau."[1234]
Duutsjlandj, Oesteriek en Zjwitserlandj: Bie verkezinge veur deBóndjsdag geit deCDU/CSU vanArmin Laschet op 'n historisch verlees aaf. DeSPD vanOlaf Scholtz weurt de groetste partie. Mit de Daens-FrieseSSW kump veur 't iers ouch 'n minderheidspartie in 't nationaal parlemint.
Duutsjlandj, Oesteriek en Zjwitserlandj: InZjwitserlandj sjtump 'n mierderheid van de bevolking veur 't toelaote van 'thomohoewelik.
25 september
Nederlandj: In Nederlandj weurt decoronapas verplich in opebaar gelaegehede. Wae eine kier binne maag, hoof zich dan neet mie aan biekómmende maatraegele wie móndjkepkes of aafsjtandj te hawwe.
Nederlandj: SjtaotssecretairMona Keijzer van Ikkenomische Zake weurt oet 'tkabinèt-Rutte III óntsjlaoge óm häör eupelike kritiek op 't COVID-beleid.
Nederlandj:Sigrid Kaag treujt aaf es minister van Boetelandjse Zake nao 'n motie van aafkäöring taege häör.[1248] Einen daag later treujt ouchAnk Bijleveld aaf.
Kóns en cultuur: De Nederlandsen tv-prizzentatorFrançois Boulangé sjtörf op 67-jäörige laeftied aan de kanker.[1249]
12 september
Sjport: De RusDaniil Medvedev wintj de U.S. Open bie de mansluuj door in drie sets (6-4, 6-4, 6-4) van de SerfNovak Djokovic te winne. Veur Medvedev is 't zienen iersten Grand Slam-titel.
11 september
Sjport: De BritseEmma Raducanu wintj deU.S. Open bie de vrouwluuj door in twie sets (6-4, 6-3) vanLeylah Fernandez te winne. Ze is de ierste óngeplaatsde die dat lök. 'n Anger bezóngerheid is dat allebei de finaliste tieners zeen.[1250]
Natuur en milieu: DeIPCC publiceert 't ierste deil van zie zèsde rapport. Volgens hun kan deklimaatopwerming nog wel tot 5 graod oploupe es neet gaw hiel väöl mie weurt gedaon.
8 augustus
Sjport: DeOlympische Speule inTokio loupe aaf. Zoewel Nederlandj (10 gouwe medajes, 12 zilvere en 14 brónze) es 't Belsj (3 gouwe, 1 zilvere ne 2 brónze) degen 't oetzunjerlik good.
Vereinig Keuninkriek: InÈngelandj waere alle beperkinge ómtrèntjCOVID-19 opgeluf. Hie is groete kritiek op, ómdet 't aantal besjmettinge de lèsten tied henjig oplöp.
Nederlandj: MisdaodversjlaaggaeverPeter R. de Vries sjtörf op 64-jäörige laeftied aan de wónje die hae de waek deveur bie d'n aansjlaag op häöm opleep.[1285]
Economie,Nederlands Limburg:DSM kundeg aon per 2023 te goon verhuize vaanHeerle naoMestreech.[1286]
Sjport: De Britsen darterAndy Fordham sjtörf op 59-jäörige laeftied.[1287]
14 juli
Natuur en milieu, Nederlands Limburg, Belsj, Duutsjlandj: Zjwaore raegeval veurt in 't sjtruimgebeed van de Maas en de Rien tot groete euversjtruiminge. Sjtraote en hoezer loupe ónger,Valkeberg raak van de boetewaereld aafgesjnoje en in 't Belsj en Duutsjlandj valle mie es hóngerd doeje.[1288][1289][1290]
Belsj: InVlaandere óntsjteit e sjendaal róndj de gróndjvervoeling mitPFOS ('n hiel lestig aafbraekbaar sjtóf) door 't3M-febrik inZwijndrecht. Ónger mie de euverheid weurt verwete dao lank neet op te höbbe gelèt.
30 juni
Vereinigde Sjtaote: D'n Amerikaanse politicusDonald Rumsfeld, ex-minister van Defensie, sjtörf op 88-jäörige laeftied.[1298]
Sjport: De Zjweedse voetballerInge Danielsson, dae ónger mie bieAFC Ajax voetbalde, sjtörf op 80-jäörige laeftied.[1299]
29 juni
Natuur en milieu, Nederlands Limburg: Bove Zuid-Limbörg (en deile vaan 't Belsj) breke zwoerregesjore oet, die lokaol groete watereuverlas geve. In Mestreech vèlt 87,2 mm rege binnen 't oor; heimèt weurt e lendelek record gebroke.[1300]
Weitesjap: De Nederlands-Limbörgse taolweitesjapperFlor Aarts, oteur vaan diverse beuk euver 'tMestreechs, störf op 86-jaorege leeftied.[1301]
26 juni
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse componis en pianisFrederic Rzewski sjtörf op 83-jäörige laeftied.[1302]
Kóns en cultuur: De Kameroenese zengerWes Madiko sjtörf op 57-jäörige aan de gevolge van 'n infectie.[1303]
25 juni
Vereinigde Sjtaote:Derek Chauvin, de blauwe dae verantjwaordelik is veur d'n doed vanGeorge Floyd, weurt tot 22 1/2 jaor gevangenis veroerdeild.[1304]
23 juni
Economie: D'n Amerikaansen informaticusJohn McAfee, bekèndj van zienen antivirussofwaer, begeit in ziene cel in Sjpanje zelfmaord.[1305]
Afrika:Kenneth Kaunda, presidentj vanZambia van 1964 bis 1991, sjtörf op 97-jäörige laeftied.
15 juni
Kóns en cultuur: De Belzje jäögbokesjrieverDirk Bracke sjtörf op 68-jäörige laeftied.[1310]
13 juni
Midde-Oeste, Politiek: InIsraël kump nao diverse mislökde formaties en nuuj verkezinge 'n regering óngerNaftali Bennett tot sjtandj. De regering berós op 'n links-rechse mónstercoalitie die veural es doel haet de lankjäörige premierBenjamin Netanyahu en zienLikoedpartie van de mach te hawwe.
12 juni
Nederlandj, Politiek: Nao diverse inhaudelike en persuunlike conflikte sjtap KamerlidPieter Omtzigt oet 'tCDA.[1311]
11 juni
Kóns en cultuur: De Ierse sjriefsterLucinda Riley sjtörf op 55-jäörige laeftied.
Nederlandj: D'n tribbenaal inD'n Haag verplichShell, in 'n zaak aangesjpanne daorMilieudefensie, ziene CO2-oetsjtoet taege 2030 mit 45% te vermènjere.[1318]
Afrika:Assimi Goïta, kóllenel en vice-presidentj vanMali, zèt in 'ne coup presidentjBah Ndaw aaf. Ndaw waor in september 2020 zelf daor 'ne coup aan de mach gekómme.
23 mei
Vereinigde Sjtaote:Eric Carle, bekindj van 't kingerbook "Rupsje Nooitgenoeg", sjtörf op 91-jäörige laeftied.[1320]
Oes-Europa: 'ne Vlöch vanRyanair mit aan baord de Wit-Róssische oppositiefiguurRoman Protasevitsj weurt op las van de regering baoveWit-Róslandj oet de loch gehaold. Protasevitsj weurt nao lanjing astrein gearresteerd.
Zuud-Europa: 'n Kabelbaon in 't Italiaans dörpkeStresa (Piemonte) sjtort door sjlech óngerhaud en sabotaasj denaer. Alle inzittende op eine nao kómme óm.
Sjport:Max Verstappen wintj de Grand Prix vanMonaco en pak daomit veur d'n ierste kier de leiing in 't WK-klassemènt.
22 mei
Afrika: DevölkaanNyiragongo in 't oeste vanCongo-Kinshasa bersj oet. 32 luuj kómme óm en in diverse dörper róndjGoma is groete materieel sjaoj.
Sjport: Mit zienen 41e gool van 't sezón brikRobert Lewandowski 't aud record vanGerd Müller, wat jaorelank veur ónversjlaonbaar woort gehauwe.[1321]
Kóns en cultuur: Italië wintj de 65e editie van 'tEurovisie Songfestival mit 't leedje "Zitti e buoni", oetgeveurd doorMåneskin.
20 mei
Midde-Oeste: Op initiatief vanEgypte sjleteIsraël enHamas 'ne waopesjtilsjtandj.
Sjport:Club Brugge weurt daor e 3-3 gelieksjpael taege Anderlecht veur de 17e kier kampión voetbal van 't Belsj.
18 mei
Belsj Limburg: Kepraol en sjeetinsjtructeur Jürgen C. oetLanker vertrèk zjwaorbewaopendj mit 't veurnumme zich mit geweld taege de euverheid te waere.[1322]
Kóns en cultuur: De Oesteriekse mezzosopraanChrista Ludwig sjtörf op 93-jäörige laeftied.
21 april
Zuudoes-Azië: D'n IndonesischenóngerziebootKRI Nanggala (402) raak mit 53 opvarendje vermis in deBalizie. Later bliek det ze gezónken is en daobie in drie sjtökker is gebraoke.
Weitesjap: DeMarshelikopter Ingenuity, deil van dePerseverance-missie, vluug euver 't oppervlaak van Mars. 't Is d'n ierste kier det e minsjelik tuug 'n gecontroleerde vlöch door 'n boetenaerdse atmosfeer deit.[1337]
Sjport: Twelf Europese voetbalclubs prizzentere e plan veur deSuper League, 'n gesjlaote competitie die deUEFA Champions League zouw mótte vervange.[1339] Direk denao kómme väöl luuj en organisaties mit koej reacties.
16 april
Naord-Amerika:Raúl Castro sjtop es leier van de Communistische Partie opCuba. Iejer sjtopde hae al es presidentj van 't landj.
Vereinig Keuninkriek: De Britseprins-gemaalPhilip sjtörf op 99-jäörige laeftied.
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse rapper Earl Simmons, baeter bekèndj esDMX, sjtörf op 50-jäörige laeftied aan de dènkelike gevolge van 'neneuverdosis.[1341]
Vereinigde Sjtaote: D'n Amerikaanse zjurisRamsey Clark sjtörf op 93-jäörige laeftied.[1342]
7 april
Weitesjap: De Nederlands-Limbörgse taalweitesjapperPieter Muysken sjtörf op 70- of 71-jäörige laeftied.[1343]
Nederlandj: 'nMotie van wantroewe weurt ingedeendj taegeMark Rutte en gesjteund door de ganse oppositie, naodet dudelik weurt det Rutte euver details oet de formatie haet gelaoge.
Belsj: 'ne Brusselse richter verordonneert det de Belzje sjtaot alle maotraegele taegeCOVID-19 binne de dartig daag mót sjrappe, of in 'ne baetere wèttelike basis deveur mót veurzeen.[1345]
29 miert
Afrika: DeEver Given weurt losgetrokke naodet ze 'n klein waek 'tSuezkenaal haet geblokkeerd.
Sjport: De Nederlandse gehandicapdesnowboardsterBibian Mentel sjtörf op 48-jäörige laeftied aan de kanker.[1346]
Nederlandj: In Nederlandj zeen verkezinge veur deTwiede Kamer. DeVVD van premierMark Rutte hilt zich,D66 weurt de twiede groetste, dewiel de extreemrechse partieë zoe groet waere es alle linkse partieë same. In totaal haole neet minder es zevetien partieë de Kamer.
Afrika:John Magufuli, de zittende presidentj vanTanzania, sjtörf op 61-jäörige laeftied; volgens officieel berichgaeving aan 'n hertkrenkde.[1354]
Vereinigde Sjtaote: 'tHoes van Aafgevaerdigde sjtump in mit 't economisch sjteunpakkèt van 1,9 biljón dollar, in de geamendeerde vörm wie door de Senaot aongenom.[1356]
9 miert
Belsj: Naodet 't de Belzje pelitie lök berichte versjleuteld mitSkyECC te krake, waere tientalle krimmenele opgepak en groete kwantiteite drugs en geld in besjlaag genome.[1357]
Kóns en cultuur: D'n Amerikaansen dirizjèntJames Levine sjtörf op 77-jäörige laeftied.[1358]
Vereinigde Sjtaote: Nao 't Hoes van Aafgevaerdigde sjtump ouch de Senaat in mit 't ómvankriek COVID-sjteunplan vanJoe Biden, is 't dan ouch mit 'n paar aanpassinge.[1360]
Vereinigde Sjtaote: 'tHoes van Aafgevaerdigde sjtump in mit e sjteunpakkèt aan 1,9 biljóndollar veur doorCOVID-19 en de daotaege getroffe maotregele geraakde sectore.[1365]
Nederlands Limburg: De Nederlands-Limburgse politicusJan Mans sjtörf op 80-jäörige laeftied.[1368]
16 fibberwarie
Nederlandj: Deaovendjklok, die de regering hauw ingesjtèld óm de verbreiing vanCOVID-19 taege te gaon, weurt op las van de richter per direk opgeluf. Dezelfden daag weurt dit besjluut in hoeger beroop weer opgesjort.[1369]
15 fibberwarie
Economie: De NigeriaanseNgozi Okonjo-Iweala weurt tot ierste vrouwelike en ierste Afrikaanse veurzitter van deWHO gekoze.
Kóns en cultuur: D'n Dominicaanse muzikantjJohnny Pacheco, pioneer van desalsa, sjtörf op 85-jäörige laeftied aan complicaties van 'n lóngóntsjtaeking.[1370]
14 fibberwarie
Zuud-Amerika: D'n Argentiense politicusCarlos Menem, dae van 1989 bis 1999 presidentj van 't landj waor, sjtörf op 90-jäörige laeftied.
13 fibberwarie
Vereinigde Sjtaote: DeSenaat sjprik ex-presidentjDonald Trump vrie van opsjteuke tot 'ne coup. Veur 'n veroerdeiling wier 'n twiedriede miejerheid nujig gewaes.
Kóns en cultuur: De Nederlandse rockbandGolden Earring sjtop per direk naodet bekèndj weurt det gitarisGeorge Kooymans aanALS liet en neet mie kan optrejje.[1377]
Kóns en cultuur: De Britse elektronicamuzikant en producentSOPHIE kump op 34-jäörige laeftied óm.[1383]
28 jannewarie
Weitesjap: De Nederlandse sjemisPaul Crutzen, dae in 1995 deNobelpries in de Sjemie won óm zien óngerzeuk nao deozonlaog, sjtörf op 87-jäörige laeftied.[1384]
23 jannewarie
Sjport:Tom Dumoulin zeet veur oonbepaolden tied te stoppe mèt fietsrenne.[1385]
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse talkshowprizzentatorLarry King, bekèndj van ónger mieCNN, sjtörf op 87-jäörige laeftied.[1386]
Róslandj: In diverse sjtei demonstrere luuj taege de arrestatie van oppositieleierAleksander Navalni. D'n ómvank van de proteste is veur Róslandj van óngekènde gruutde.
Nederlandj: Drek nao de inveuring van de aovendklok kump 't opUrk tot relle en versjendeleringe. De volgenden daag gief 't relle in gans 't landj.
Nederlandj: DeTwiede Kamer sjtump in samesjpraok mit 't kabinèt veur 'naovendklok tösje 21.00 en 4.30, die vanaaf 23 jannewarie mót ingaon. De maotraegel is gemeindj óm, in verbandj mit de COVID-19-pandemie, illegaal fieskes taege te gaon.[1388]
Kóns en cultuur: De Belzje sjtripteikenaerJean Graton sjtörf op 97-jäörige laeftied.[1389]
Kóns en cultuur: D'n Amerikaanse producentjPhil Spector sjtörf op 81-jäörige laeftied aanCOVID-19.[1393]
15 jannewarie
Nederlandj: 'tKabinèt-Rutte III treujt aaf óm deToesjlage-affair. Ómdet de verkezinge al in 't versjeet ligke, is dit in de ierste plaatsj 'n symbolische daod.[1394]
Zuudoes-Azië: OpCelebes vèntj 'nen aerdsjóddel plaats mit 'n krach van 6,2. Tientalle luuj kómme óm, väöl hóngerde rake gewóndj.[1395]
Sjport: De Franse motorcoureurPierre Cherpin sjtörf op 52-jäörige laeftied, naodet hae vief daag iejer in deDakarrally waor veróngelök.[1396]
Noord-Amerika:Donald Trump weurt in 'tHoes van Aafgevaerdigde officieel aangeklaag óm de couppoging van 'n waek iejer. 't Is d'n twiede kier det 'n aafzèttingsproceduur taegen 'm in gank weurt gezat.
9 jannewarie
Zuuoes-Azië: Kort nao 't opsjtiege sjtort vlöch 182 vanSriwijaya Air, vanJakarta naoPontianak, in zie mit 62 luuj aan baord.
8 jannewarie
Vereinigde Sjtaote: Sociaal mediumTwitter blokkeert 't account vanDonald Trump permanent. Es rae neump 't diverse geweldsverhierlikinge en greujende geweldsdreiging ónger zienen aanhank. Trump haet 't platform es presidentj geraegeld veur officieel bekèndjmakinge en communicatie gebroek.[1398]
6 jannewarie
Vereinigde Sjtaote: Dewiel e debat veur de formeel verkezing vanJoe Biden es presidentj löp, dringe demonsjtrante, aangevuurd door d'n oettraejende presidentjDonald Trump, mit geweld 'tCapitool in.[1399]
Nederlandj: In Nederlandj begintj de vaccinatie taegeCOVID-19. Door diverse probleme is ze in dit landj rillatief laat op gank gekómme.[1400]
5 jannewarie
Sjport: De Britse voetballerColin Bell sjtörf op 74-jäörige laeftied.[1401]
4 jannewarie
Kóns en cultuur: De Amerikaanse actriesLance O'Brien sjtörf op 65-jäörige laeftied nao complicaties van 'n blaasóntsjtaeking.[1402]
Weitesjap: De Nederlandse natuurkónjigeMartinus Veltman (Nobelpries in de Natuurkónde 1999) sjtörf op 89-jäörige laeftied.[1403]
_pictogram.svg)
