Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Jump to content
VicipaediaLibera encyclopaedia
Quaerere

Siberia

Latinitas nondum censa
E Vicipaedia
       Districtus Foederalis Sibericus inRussia       Siberia Russica geographica       Siberia historica

Siberia[1] siveSibiria[2] (Russice Сибирь,tr.Sibir’) est terra, magnam partemAsiae septentrionalis occupans et nunc adRussiam pertinens.

Geographia

[recensere |fontem recensere]

Siberia est terra ampla, inEurasia septentrio-orientali sita, cuius fines sunt:

Quum hodie nomine Siberiae appellatur pars Foederationis Russicae, in finibus praefatis locata, sensu latiore historico notitio 'Siberia' etiam partem septentrio-orientalem Kazachstaniae etOrientem Extremum Russicum includit.

Districtus (Circulus) Foederalis Sibericus Foederationis Russicae

Area Siberiae Russicae (sine Oriente Extremo) est circiter 12 577 400 km², quod est 73,56 % territorii Russiae. Siberia divisa est inOccidentalem, ubiplanities Sibirica Occidentalis patet (regio Tumenensis cum districtibus autonomisChanty-MansiensiIugra etIamalo-Nenetico,regio Kurganensis,regio Omensis,regio Novosibirscensis,regio Tomensis,regio Kemerovensis,territorium Altaicum etres publica Altai) etOrientalem, ubiplanities elevata Sibiriae Mediae sita est (territoriaCrasnoiarense etTransbaicalicum, regionesIrcutensis etAmurensis atque res publicaeChakassia,Tuva,Buriatia etIacutia). Nonnumquam etiam Siberia Meridiana (in parte montana), Septentrio-Orientalis et Media insigniantur. Districtus vel circulus foederalis Sibericus, anno2000 creatus, ab anno2018 decemsubiecta Foederationis Russicae (res publicasAltai,Chakassiam etTuvam, regionesIrcutensem,Kemerovensem,Novosibirscensem,Omensem etTomensem, territoriaAltaicum etCrasnoiarense) includit, 25,47 % territorii Russiae occupans.

In hac terra opes naturales amplae sunt. Flumina maxima Siberiae suntObius,Irtis,Ienisea etLena. Lacus amplissimus estBaical. Mons altissimus estBelucha in montibusAltaicis. Montes Siberiae suntAltai,Saiani,Montes Verchoianenses,Iugum Czerskii,Putorana etc. Urbes maximae suntNovosibirscum,Omium,Crasnoiarium,Barnaulia,Ircutia,Novocusnecum,Tumenum,Kemerovo,Tomium,Udinium etTschita.

Clima Siberiae continentale est. Hiemibus (quae in hac terra longae sunt) frigora extrema accidere possunt. Aestis saepe calor non parva est.

Flora et fauna

[recensere |fontem recensere]
Autumnum in silva pinifera (taiga) Siberica

Siberia typosbiotoporum varios habet:tundram (in parte septentrionali),silvitundram,silvas ut plurimum piniferas ('taiga' appellatas), sed etiam frondiferas et 'mixtas',silvisteppas etsteppas. Flora et fauna in biotopis illis diversae sunt.

Species rarae, in Siberia habitantes et inLibro Rubro Russiae inclusae, sunt:

Populatio

[recensere |fontem recensere]

Secundum censum populationis Russicae anni2002, in districtibus foederalibus Uralico, Siberico et Extremorientali sunt circa 39,13 decies centena milia hominum, quid est 26,96 % populationis Foederationis Russicae. TerrisUralicis (i.e. regionibusSverdloviensi etCeliabinscensi) exclusis, in territorio Siberiae et Orientis Extremi 26,144 decies centena milia hominum colunt, quid est 18,3 % populationis Russiae. Ergo, densitas mediocris populatonis Siberiae et Orientis Extremi est 2 homines per 1 km².

Cum incolae Siberae nunc ut plurimum sunt gentisRussorum, ibi etiam habitant circa quadriginta gentes indigenae, quarum multissimae suntIacuti (plus 478 milia secundum censum anni2010) etBuriati (plus 461 milia secundum censum eumdem).

Historia

[recensere |fontem recensere]

Homines in Siberia iam abAetate Lapidea habitant.Aetate Aenea, culturaepecuariae etagriculturales variae, utAfanasievensis,Andronovensis etKarasukensis, ibi exsistebant. Siberia meridiana,Aetate Ferrea matutina aScythis et dein aSarmatis etHunnis occupata, postquam in nonnulla alia regna antiqua (e.g. in regno Turcorum antiquorum) includebatur.

Russia cum terra et urbeSibier (i.e. Siberia) in tabula geographicaGerardi Mercatoris anni1595

Saeculotredecimo, cum nomen "Siberia" (fortasse secundum unam e gentibus indigenis antiquis) ipse ortum est, terra illa partim adImperium Mongolicum et, post divisum illius, adOrdam Auream adiuncta est. Fortasse initio saeculi tredecimi,Chanatus Tumenensis (Tumen) in meridie Siberiae occidentalis conditus est, subregulus Ordae Aureae factus. Circiter anno1495, post dissolutionem Ordae Aureae,Chanatus Sibericus in parte occidentali territorii Siberiae hodiernae formatus est, etiam Chanatum Tumenensem includens.Saeculoquindecimo Magnus DucatusMoscoviae, qui Regnum Russicum formavit, terras in regione et ab orienteUralis adiungere incepit: anno1472 terramPermicam subnexuit, et anno1483 militiam inIugram ad Obium fluvium perfecit, cuius causa certi ducesVogulorum (gentis Iugoricae indigenae, nuncMansi vocatae) facti sunt subregulimagni ducis MoscoviaeIoannes III, qui titulos ducisIugoriae,Condiniae etObdoriae recepit.

Anno1555, tempore regiministzaris RussiciIoannis IV, Chanatus Sibericus, secundum rogationem monarchae sui nomineEdiger, subregulus Russiae factus fuit. Anno1563 tamen thronus chanatus illius captus est aKučum (Küçem), qui initio relationes cum Regno Russico ut eius subregulus continuaverat, sed anno1572 has negavit et bellum contra Russiam incepit. Anno1581 turmaCosacorum Russicorum, circa octigentos viros habens, abErmak Timothei filio ducta, in militiam contra Chanatum Sibericum venit et die26 Octobris anno1582 Siberiae metropolim,Isker (seuKašlyk velSibier) nominatam et prope hodiernumTobolium locatam, ceperunt. Annis sequentis etiam nonnullae aliae copiae Russicae ad bellum contra chanatum illem se applicaverunt.

Insigne Siberiae antiquum, anno1690 pictum

Chanatu Siberico expugnato, traductio Siberiae ad usum Russiae agilis ultimo saeculosedecimo incepit. Iam decenniis ultimis saeculi sedecimi atque decenniis primis saeculiseptindecimi in hac terra conditae sunt arces RussicaeTumenum (anno1586 condita, prima urbs Russorum in Siberia facta est),Tobolium (anno1587),Beresova etSurgutum (anno1593),Tara (anno1594),Mangasea (anno1601),Tomium (anno1604),Cusnezia (anno1618),Crasnoiarium (anno1628).

Saeculis sedecimo etduodevicesimo exploratores et coloni per Siberiam ad Oceanum Pacificum venerunt, initio Siberiam mediam silvanam, dein (arcibus constructis et gentibus localibus nomadicis subiectis) Siberiam meridianam stepposam incolentes.

InImperio Russico Siberia fuit imprimis provincia agraria et locus exsilii ergastulique (e.g. saeculoundevicesimo circa decies centena milia hominum exsilium in Siberiam subiecti sunt). Post abolutionem servitutis in Russia (anno1861), numerus agricolarum Russicorum, in Siberiam migrantium, incrementum cepit.Ferrivia Transsiberica, fine saeculi undevicesimi – initio saeculivicesimi constructa, ad incrementum Siberiae maxime contribuit. Illo tempore plus quam tres decies centena milia hominum e Russia Europaea in Siberiam migraverunt.

TemporeBelli Civilis Russici, mense Iunio anni1918, declarata fuitRes Publica Siberica sui iuris (cuius metropolisOmium urbs fuit), quae ad mensem Novembrem anni illius exsistabat.

TemporeSovietico decessio productionis agrariae in Siberia accidit, sed vis Siberiae ut fontis metallorum,carbonis,petrolei,gasii naturalis,energiae hydroelectricae, etc., crevit. Officinae multae ibi constructae sunt.

Anno2000 formatus estDistrictus (Circulus) Foederalis Sibericus (Russice Сибирский федеральный округ,tr.Sibirskij federal'nyj okrug)Foederationis Russicae, sedem suam administrativamNovosibirsci habens.

Notae

[recensere |fontem recensere]
  1. Philippus Ferrarius,Lexicon geographicum, tom. I, p. 498;Iohannes Iacobus Hofmannus,Lexicon universale (1698)~
  2. Petri Simonis PallasZoographia Rosso-Asiatica;Caroli EggerLexicon Nominum Locorum (1977, 1982:ISBN 88-209-1254-6), p. 290.

Bibliographia

[recensere |fontem recensere]

Nexus interni

Nexus externi

[recensere |fontem recensere]
Vicimedia Communia plura habent quae adSiberiam spectant.
Receptum de "https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Siberia&oldid=3600197"
Categoria:
Categoriae celatae:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp