Phalerum (Graece Φάληρον), olim portus alterAthenarum antiquarumSaronico sinui adiacens, est hodie regio suburbana a media urbe fere 8 km distans ad meridiem versus.Phalerum antiquum hodie addemumVetus Phalerum pertinet; urbesVetus Phalerum,Callitheam,Moschatum etNovum Phalerum in terra Phaleri antiqui sunt.
Phalerum portus Athenarum primarius fuit, antequamThemistocles[1] anno493 a.C.n.Piraeum, qui urbi (circaacropolim crescenti) vicinior et via meliore coniunctus erat, munivit. Portus Phaleri contra non erat munitus, sed sinus, qua fluviiCefissus etIlissus se in mare effundunt.
Inmythologia Graeca portus maximi momenti fuit: Inde milites AtheniensesTroiam profecti sunt[2],Theseus inCretam.Strabo affirmat Phalerum unam ex duodecim urbibus inAttica aCecrope rege conditis fuisse[3], quas Theseus postea in unam urbem Athenarum univit.
Marathonia pugna confecta (490 a.C.n.)Persae, ut Atticam circumirent, ad Phalerum appellabant, cum autem milites Graecos adCynosargem constitutos aspicerent, a conatu destiterunt. Ibidem classis Persica, antequamPugna Salaminia (480 a.C.n.) commissa est, se iunxit multis aedificiis sacris deletis.[4]
Portus Phalerianum vix in usu a saeculo quinto a.C.n. tamen exstabat usque ad saeculum primum p.C.n., cum Pausanias ibi templaIovis Demetrii,[5]ApollinisDelii,Iunonis etMinervae Scirae descripsit.[6] Praeterea fuerunt templa dei ignoti, filiorum Thesei et argonautaePhalerii,heroiseponymi.