Epistula Barnabae est liberecclesiae antiquae ad collectionemPatrum Apostolicorum pertinens. Etsi "epistula" vocatur, tamen potius tractatus theologicus est. Nomina neque auctoris neque accipientis dantur. Liber ab "Evangelio Barnabae" distinguendus est, quod estPseudepigraphumMedii Aevi tardioris.
Auctor libri ignotus est. Licet nomen eiusBarnabas fuerit, tamenBarnabas Apostolus fuisse non videtur, quoniam Epistula Barnabae post Hierosolyma deleta conscripta est, cum apostolus Barnabas, si quidem traditioni credere licet, sub annum61 inCypromartyr mortem obiisset. Liber rationem anti-Iudaicam sequitur; saepe modoallegorico argumenta confirmat. Cum prima epistulae mentioAlexandriae facta sit et ibidem praetereaallegoria floruerit, librum ibi conscriptum esse coniectura colligitur.
Epistula Barnabae, cum templum Hierosolymitanum destructum memoret, sed Iudaeos idem adhuc reaedificatum iri sperare affirmet (Cap. 16,3-4), pro certo inter annos70 (destructio templi) et132 (insurrectioBarchochebae)datari potest.
Cognoscite, quod vana est spes illorum. ( ... )'Ecce, qui destruxerunt templum hoc, ipsi illud aedificabunt.'[1] Idque evenit. Nam quia bellum gesserunt, ab hostibus destructum est templum; nunc et ipsi hostium mininstri riaedificant illud.[2]
Datatio accuratior difficilis est; nonnulli theologi epistulam paulo post annum70 exstitisse opinantur, quod loci e litterisNovi Testamenti non afferuntur. Singulares similitudines (Cf. cap. 4,14 versus Mt 20,16 sive Mt 22,14) partes traditionis oralis fuisse possunt.
NonnulliPatres Ecclesiae (Clemens Alexandrinus,Origenes,Hieronymus) epistulam inter libroscanonicos numerabantur; etiam inCodice Sinaitico inclusa est ab libris canonicis Novi Testamenti minime saepta. ContraEusebius Caesariensis epistulam Barnabaehaereticam reiecit, quod doctrina Iudaica a Christiana non abrogata - ut epistula affirmat - sed aIesu Christocompleta sit.
Textus Graecus ex integro inCodice Sinaitico (saec. 4) et inCodice Hierosolymitano (saec. 11) exstat. Ad hoc versiones Latinae inaccuratae quidem saeculorum quarti et quinti partim conservatae sunt, praeterea manuscripta posteriora.
Epistula in in duas partes, dogmaticam et moralem, dividitur. Prima parte auctor doctrinam Iudaicam abrogatam et religionem Christianam in locum eius successisse demonstrare studet. IudaeosVetus Testamentum non recte intellegere, quod ad litteram interpretentur; interpretationem veram allegoricam esse. Praecepta Dei de sacrificiis, circumcisione cibisque usque a prinicipio sensu altiore sive spiritali dicta fuisse, exsecutio eorum realis numquam voluntatem Dei fuisse. Praeterea Iudaeos scripturam non intellegere, "quia malus angelus deceperit illos" (cap. 9). Iudaeos ob peccata foederis Dei indignos esse: "Testamentum ... dedit quidem, verum illi propter peccata indigni fuerant." (cap. 14).[2]
Pars secunda - sicutDoctrina Duodecim Apostolorum, doctrinam duarum viarum docet.
in Epistula Barnabae primo argumentum, quare ChristianiDominicam, nonSabbatum diem festivum celebrent, invenitur: Diem octavum esse primum diem creationis novae, quia die dominica Christus a mortuiis resurrexerit:
Demum [Dominus] illis dicit: Novilunia vestra et Sabbata vestra non fero. Cernite, quomodo loquatur: Non mihi accepta sunt praesentia Sabbata, sed illa, quae ego feci; quando scilicet, universis finem imponens, octavi diei faciam initium, hoc est, initium alterius mundi. Idcirco et diem octavum in laetitia agimus; quo et Iesus resurrexit a mortuis, et cum apparuisset, ascendit ad coelos. (cap. 14)[2]
Auctor epistulae quaedamApocryphaVesteris Testamenti scripta canonica habet: In cap. 4,3 et cap. 16,5 citationem e libroEnoch (Aethiopico dicto) profert, et in cap. 12,1 elibro quarto Esdrae.
Textus et commentarii
Commentationes de epistula Barnabae